Nyayavinishcaya v1.p56.2

v1.p56.2

deva ne mati ko sāṃyavahārika pratyakṣa kahakara lokaprasiddha indriyajñāna kī pratyakṣatā kā nirvāha kiyā aura smṛti pratyabhijñāna tarka anumāna aura śruti ina saba ko parokṣa pramāṇa rūpa se parigaṇita kiyā| āgama meṃ mati aura ata parokṣa ye hī smṛti ādi matijñānāvaraṇa ke kṣayopaśama se utpanna hone ke kāraṇa matijñāna ye hī isalie inakā parokṣatva bhī siddha thā mātra indriya aura manojanya mati ko sāṃvyavahārika pratyakṣa banā dene se samasta pramāṇa vyavasthā jama gaī aura loka prasiddhi kā nirvāha bhī ho gayā| vaidyapi akalakudeva ne yaya meṃ smṛti pratyabhijñāna tarka aura anumāna ko bhī manomati kahā hai aura sambhavataḥ ve inheṃ bhī prādeśika pratyakṣakoṭi meṃ lānā cāhate the para vaha prayāsa āge ke ācāryoṃ ke dvārā samarthita nahīṃ huā | isa taraha akalaṅkadeva ne viśadajñāna ko pratyakṣa kahakara śrīsiddhasena divākara ke 'aparokṣa grāhaka pratyakṣa' isa pratyakṣa lakṣaṇa kī kamī ko dūra kara diyā | uttara kālīna samasta jainācāryoṃ ne akalaṅkopajña isa lakṣaṇa aura pramāṇavyavasthā ko svīkāra kiyā hai| raft bauddha bhī viśadajñāna ko pratyakṣa kahate haiṃ phira bhī pratyakṣa ke lakṣaṇa meṃ akalaṅkadeva ke dvārā viśada pada ke sātha hī prayukta sākāra aura aṃjasā pada khāsa mahattva rakhate haiṃ| bauddha nirvikalpaka jñāna ko pratyakṣa kahate haiṃ | yaha nirvikalpaka jñāna jainadārśanika paramparā meṃ prasiddha viṣayaviṣayasannipāta ke bāda honevāle sāmānyāvabhāsī anākāra darśana ke samāna hai|