Pramāṇa · Search · About · API

Nyayavinishcaya 10.146

Nyāyaviniścaya 10.146

Language
Sanskrit

10.146

anyathādarśanābhāvānnābhrāntapadamarthavat
syānmatam-viśeṣaṇaṃ viśeṣyamiti ca satyeva yojane bhavati tadabhāve tadapratīteḥ
4yojanañca satyeva bhede | na ca jātyādi-tadvatāmasti parasparato bhedaḥ, tadanavabhāsanāt | saṃsargeṇānavabhāsanamiti cet ; sati bhede saṃsarga eva kasmāt ? samānadeśakālatvāditi cet ;
na; samānadeśakālānāmapi svarūpasya bhedāt | bhinnadeśakālānāmapi svarūpabhedādeva tathāpratibhāso
na deśakālabhedāt | yadi hi tatra na svarūpabhedo deśādibhede'pi na bhedapratibhāsanam | deśādya15 bhede'pi pareṣāṃ varṇasaṃsthānayoravabhāsata eva bhedo vātātapayośca iti na deśādyabhedādavabhāsabhedo
hīyate | atha samavāyasambandhabalādekalolībhāvena pratibhāsanam ; tathā sati sarvatra tathātvakalpanāprasaṅgataḥ sarva evābhedapratibhāso nābhedasādhanaṃ bhavet | tato'navabhāsanācāstyeva
jātyādi-tadvatāṃ bheda iti na tadāyattaṃ tatra yojanam, ayojane ca na viśepaṇādikamiti kathaṃ
tadbhāktvaṃ pratyakṣasya yato vikalpakatvaṃ tasyeti ? tadapi na sādhu matam ; aikāntikasya bheda20 pratibhāsasyābhāve'pi jātyādi-tadvatāṃ kathañcittatpratibhāsasya prāgeva pratipāditatvāt | sati ca
tasmin kathañcidbhaidātmano yojanasyāpi bhāvāt | avaśyaṃ caitadevamaṅgīkarttavyam aikāntike
bhedapratibhāse tadabhedapratibhāsavad yojanasyaivābhāvāpatteḥ
nanvayamiṣṭe sthāne truṣṭitābhannadhāgatānāṃ yojanābhāvasya tairabhyupagamāt | tathā ca vacanaṃ
'prajñākarasya"abhinnapratibhāsasya yojanaṃ kasya kena vā ?
vibhinnapratibhāsasya yojanaṃ na pratibhāti (pratītibhāk )
ityabhinna pratibhāsaṃ hi tat ekameva kastatra yojanārthaḥ ubhayāpekṣatvādyojanāyāḥ
atha bhinnapratibhāsadvayaṃ tadā parasparavivekena pratibhāsanānnitarām ayojanetyasambhava eva
yojanāyāḥ | tanna pāramārthikī yojanā |” [pra0vārtikāla0 2|146] iti cet; kathaṃ tarhi tenaivoktam- “saṃyojyagrahaṇaṃ hi kalpanā” [pra0vārtikāla02

Commentaries (1)