Nyayavinishcaya 10.35

10.35

] iti
tasmādatītāditayā pratipannatvādeva bhādānāṃ yoginā tathopadeśa ityaṅgīkarttavyam, anyathā 10
yogina evābhāvāpatteḥ-yadyasau vartamānatayaiva sarvaṃ paśyati; svasantānabhāvinaḥ pūrvottarasamayabhāviniravaśeṣakṣaṇānapi tathaiva paśyatīti nāsau kasyacitkāryaṃ pūrvābhāvāt , nāpi kasyacitkāraṇamuttarābhāvādityasanneva kharaviṣāṇavat | tatastadbhāvamanabhyupagacchatā yathāsvakālabhāvina
eva tān sa paśyatīti vaktavyam | tathā ca taireva vyabhicārādayuktametat-‘atītādikamapi
varttamānaṃ pratyakṣaviṣayatvāt prasiddhavarttamānavat’ iti | tasmāttattatkālabhāvitayaiva atītāderasma- 15
dādipratyakṣavyattyāpi pratipattiḥ, na tasyāḥ kālavyatyayalakṣaṇo vyabhicāro'sti | tadevāhavyaktiravyabhicāriṇī
sākārameva tu vijñānaṃ vyabhicāri dvicandrāderbahirabhāve'pi tadākārasya jñānasyopalambhāt | na tanmātrāttadvastupratipattirviśiṣṭādeva bahirbhāvopanītāttatastatparijñānopagamān , tasya
cāvyabhicārāditi cet ; syādetadevaṃ yadi bahirbhāvasya pṛthagdarśanaṃ bhavet-‘idaṃ bahirbhāvopanīta- 20
mākāravadvijñānam idamamyathā’ iti | na caivam , sarvadā jñānākārādeva tatpratipatteḥ, tasya ca
satyasati cārthe viśeṣābhāvāt
nanvevaṃ nirākārāpi vyaktirvyabhicāriṇyeva dvicandrādau bahirasatyapi taddarśanāt
nirbādhāt tadvyaktiravyabhicāriṇyeva, dvicandrādivyaktistu bādhāvatīti cet ; na; bādhakasyāsambhavāt | tathā hi- 25
“bādhakaḥ kiṃ taducchedī kiṃ vā grāhyasya hānikṛt
grāhyābhāvajñāpako vā trayaḥ pakṣāḥ paraḥ kutaḥ ?
yadi bādhako bādhyapratyayasyābhāvaṃ karoti tadālambanasya vā; tadā tat jātam,
ajātaṃ vā ?
ajātasya kathaṃ tenam̐ tasyābhāvo vidhīyatām
nam̐ jātu kharaśṛṅgasya dhvaṃsaḥ kenacidarpitaḥ
jātasyāpi na bhāvasya tato'bhāvo vidhīyate
4tadasti 5hetostannāsti bādhakāditi sāhasam
anyarūpeṇa jātasya yadyanyena vināśyatā
10 nīlāderanyapītādirūpeṇāstu vināśyatā
yadi paścādvināśyeta pūrvaṃ tadrūpatā bhavet
tena rūpeṇa jātasya kathaṃ paścādvināśanam ?
15 tadaiva tena rūpeṇa jātaḥ paścādvināśyate
paścāttadrūpatā nāsti daivaraktaḥ sa kiṃśukaḥ
pūrvamevāsya nāśaścetkāraṇādeva tattathā
nāśakena paraṃ kāryaṃ kimasyeti nirūpyatām ?
viśeṣaṇāprasiddhau ca bodhaśaktiḥ kathaṃ tava ?
viśeṣaṇamanyānyatra siddhamantrānuvādavat
bhāvarūpaṃ hi tattatra nābhāvasya viśeṣaṇam
'tadevānyatra nāstīti' yadyevaṃ pratipadyate
tathaiva pratipannasya niṣedho'yaṃ kimarthakaḥ ?
anyathā pratipannasya tathāpi na niṣedhanam
prāguktametadeveti na punaḥ punarucyate
na dṛśyate yadā bhāvastadā na syānniṣedhanam
smṛtyādhyāhṛtya tatrāsya kriyate cenniṣedhanam
smṛtyā svarūpagrahaṇe na kathañcinniṣedhanam
smṛtyā svarūpagrahaṇe nābhāvasya viśeṣaṇam ||” [pra0vārtikāla0 3|330]
atītasyānabhivyaktau kathamātmasamarpaṇam | iti
asato jñānahetutve vyaktiravyabhicāriṇī | iti
prakāśaniyamo hetorbuddherna pratibimbataḥ