Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.108

Nyāyāgamānusāriṇī 1.108

Language
Sanskrit

1.108

athavā śāstranirūpaṇaviparītamapramāṇam, nirapavādatvāt iti vakṣyate, śāstranirūpaṇaṃ pṛthivīgandhavattvādi prakṛtipuruṣādi vā, tasya vā viparītaṃ tarkataḥ pratipādyamānamapramāṇam, pratyakṣatarkayo- sarvasyaivāpoditatvāddeśakālakṛtaviśeṣaikāntinaḥ . sarvasarvātmakaikānte maṇḍūko'pi lomaśa eva, arthānarthaviṣayasāmānyaviśeṣanānātvaikānte'tadātmakatvāt raviṣayārthatvācchāstrasya kenāpodyate śāstram ? na hariṇasvarūpādi . viparītamapramāṇam iti vartate, kasya ? pratyakṣaprasiddheḥ . kasmāt ? sāpavādatvāt . taddhi hariṇālomatvādi pratyakṣaprasiddhena lomaśatvādinā nirākriyamāṇatvādapramāṇameveti . laukika āha --na, sarvasyaivāpoditatvāditi . śāstreṣvapi hi hariṇasvarūpādi pratyakṣasiddhamapodyata eva, kathaṃ nirapavādatvaṃ śāstrāṇām ? varaṃ hariṇasvarūpādiviparītapratipādanaṃ tarkataḥ tanmātrāpavādāt, tārkikaistu śāstreṇa sarvamapodyate pratyakṣato lokaprasiddhaṃ kāraṇaṃ kāryaṃ ca . tat kathamiti cet, deśakālakṛtaviśeṣaikāntinaḥ, deśakṛtaḥ kālakṛtaśca viśeṣo deśakālakṛtaviśeṣaḥ, sa evaikāntaḥ, sa yasyāstyasau deśakālakṛtaviśeṣaikāntī, tasya vādinaḥ pratideśaṃ pratisamayaṃ ca sarvaṃ viśiṣṭameva na samānaṃ kiñcit . ato yāvadaṇuśo rūpādiśo vijñānamātraśo nirupākhyatvaśaśca bhedāt kuto hariṇaḥ ? kutastasya lomādyavatiṣṭhate ? ataḥ sarvamapoditam, kiṃ vā nāpoditam ? kiṃ vātra pratyakṣamanumānaṃ ceti ?

Linked texts (1)