Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.141

Nyāyāgamānusāriṇī 1.141

Language
Sanskrit

1.141

atrācāryo doṣadvayaṃ pariharannāha --nanvidamasyaivārthasya pradarśanārthaṃ prastutamasmābhiḥ . naitadaniṣṭamasmākaṃ na vā sādhyadharmavaikalyaṃ yat sañcayasya jñāpakatvaprasaṅgāt pratyakṣapratipattestaddoṣadvayamasmān pratyāpādyeta . na punarevametat, asyaiva pratipipādayiṣitatvāt . taducyate --yadi bhavanmatamidaṃ pratyakṣaṃ syāt, kārakādeva niṣpādakādeva cakṣurādivijñānasya nīlapītādeḥ svārthābhimatādālambanabhūtāddhetorjāyeta sañcayākhyāt saṃvṛtisataḥ, na paramārthasato'ṇvāderapi syāt, bhavati tu . tasmānna pratyakṣam, jñāpakadhūmādyapekṣāgnijñānavat, vaidharmyeṇa dāhānubhavanavat . svārthamātrālambanaṃ vā syāt pratyakṣatvād dāhānubhavanavat . yathoktam— anyathā dāhasambandhāddāhaṃ dagdho'bhimanyate . anyathā dāhaśabdena dāhārthaḥ sampratīyate .. vākyapa॰ 2 . 421 avyavahitapratipattyātmakatvāt pratyakṣasyeti tasyaivopacayahetuḥ, arthāntareṇāvyapetasyārthasya grāhakaṃ pratyakṣaṃ dṛṣṭam, yathā dāhānubhavaḥ, tathā tasya svalakṣaṇaviṣayatvāt pratyakṣasyārthāntaranirapekṣatā syāt, na punarastīti svalakṣaṇaviṣayatvādanadhyāropātmakatvāditi yāvat, sarvatrārthāntarādhyāropavṛttyarthāntaraheyatayotpannaṃ na jñānamiti yāvaduktaṃ bhavati tāvaduktaṃ bhavati svalakṣaṇaviṣayatvādavyavahitapratipattyātmakatvāt pratyakṣatvādityādi . arthāntaranimittagrāhyaṃ cāpratyakṣaṃ dṛṣṭam, yathā dāhaśabdajanitajñānamiti . evaṃ tāvat kārakatāṃ sañcayasyābhyupagamya doṣa āpāditaḥ .

Linked texts (1)