Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 1.31

Nyāyāgamānusāriṇī 1.31

Language
Sanskrit

1.31

evaṃ bhaṅgān vyavasthāpyedānīṃ vṛttiṃ vyākhyātukāma āha --teṣāṃ vidhi-niyamabhaṅgānāṃ vṛttiriti . tasyāstu lakṣaṇam --svaviṣayasampātanena bhāvanā arthānām, ātmīya ātmīye viṣaye viṣaye'vatārya yayā tadarthā bhāvyante . tathāhi--tathā bhavanti nānyatheti, nitya evākṛtakatvādākāśavat, anitya eva kṛtakatvād ghaṭavad veti . yathoktam --dravyasyānekātmano'nyatamaikātmāvadhāraṇamekadeśanayanānnayaḥ iti . pratyakṣānumānābhyāṃ pūrvavat sthitāsthitamṛttvapṛthubudhnādisaṃsthānopādānakāraṇābhyāṃ vṛtti rvivakṣitadvādaśavikalpaviśeṣaṇā, anyathā avṛttitvameva vakṣyamāṇavat . sā ca vidhyādipratyekavṛttirūpākhyānasamadhigamyā . tatra vidhivṛttistāvad yathālokagrāhameva vastu, svaparaviṣayatāyāṃ sāmānyaviśeṣayoranupapatterasaṃstato vivekayatnaḥ śāstreṣviti . sāmānyaviśeṣau hi svaviṣayau paraviṣayau vā syātām . tatra sāmānyaṃ tāvadekasya sarvatvād yadi svaviṣayam, sāmānyavirodhaḥ . yadi sāmānyam, tata tattvamityata āha --jainasatyatvasādhanavṛttā tu vṛttirvivakṣitadvādaśavikalpaviśeṣaṇeti, tatsamā- hāraikarūpatayā tattvānvākhyānamityarthaḥ, anekasambandhidevadattapitṛputratvādidharmasamāhāraikarūpavastutattvānvākhyānavat . anyathetyekāntāvadhāraṇe pratyekaṃ svarūpānavadhāraṇāt avṛttitvameva vakṣyamāṇavaditi, taditthamidameva śāstraṃ vartsyatīti parasparavyāhatatattvāstvavṛttaya eva tā ityarthaḥ . vṛttitattvaviniścicīṣāyāṃ sā ca vidhyādipratyekavṛttirūpākhyānasamadhigamyeti tadvyākhyā kāryā . kiṃ kāraṇam ? tatsamudāyakāryatvāt tasyāḥ .

Linked texts (1)