Dvadasharanayacakra 2.15
Nyāyāgamānusāriṇī 2.15
- Language
- Sanskrit
2.15
ata eva tūbhayamapyaśakyam . ata ityetasmādanantaroktāddhetorvākyāntareṇa pramāṇāntareṇa vā'pratītatvādubhayamapyaśakyaṃ viśeṣaṇaṃ viśeṣyaṃ ca pradhānamupasarjanaṃ ca vidhiranuvādaśca śeṣaḥ śeṣī ca utsargo'pavādaśca, anyatarasyāpyarthāpratīteḥ . kiṃ havanakriyāviśeṣaṇamagnihotraṃ viśeṣyam ? agnihotraviśeṣaṇaṃ havanaṃ viśeṣyam ? evaṃ vidhyanuvādapradhānopasarjanotsargāpavādaśeṣaśeṣibhāvādiṣu khapuṣpakharaviṣāṇayorivāyuktamiti . tuśabda eva mapyaśakyam, yadi viśeṣyeta evaṃ viśeṣaṇīyam--havanaṃ kuryāt taccāgnihotrasaṃjñakamagnihotraṃ vā havanamiti, etadayuktam, anuvādavidhiviṣayatve vākyabhedāpatteḥ . nāpi ghaṭādi kartavyatāyāmiva kācit kriyā prasiddhā yayāgnihotrākhyatā havanasyātidiśyeta havanākhyatā vāgnihotrasya . kārārthaviśeṣaṇe, proktavadeva viśeṣaṇatvādi na ghaṭata iti viśinaṣṭi . kathamaśakyamiti ceddarśayati --yadi viśeṣyeta evaṃ viśeṣaṇīyam--havanaṃ kuryāt taccāgnihotrasaṃjñakamiti havanakriyayāgnihotraṃ viśeṣyeta, agnihotraṃ vā havanamiti yadagnihotraṃ taddhavanaṃ karma ityagnihotreṇa havanaṃ viśeṣyeta . iti pradarśane, itthaṃ viśeṣyeta yadi viśeṣaṇaviśeṣyatayā prayojanamavaśyam, tacca naivaṃ śakyamaprasiddhārthatvāt . yadapyuktam anūdyāgnihotraṃ havanakriyā vidhīyate, havanaṃ vānūdyāgnihotraṃ vidhīyate iti, etadayuktaṃ vākyabhedāpatterityata āha — anuvādavidhiviṣayatve vākyabhedāpatteriti, tatraikamanuvādakamekaṃ vidhāyakam, tayoranyatarad yatheṣṭaṃ te'stu, tato bhinnārthatvād vākyabhedo'nayorāpadyate, yathā kuśalo'yaṃ devadatto jñeyaḥ iti prasiddhamarthamanūdya ānayainam ityānayanaṃ vidhīyate, devadattamānaya iti devadattānayanaṃ vā vidhāya aviduṣe yaḥ kuśalataro'nayoḥ ityanuvāde prasiddhāprasiddhārthānuvādavidhiviṣaye dve vākye, evamekasyānuvādatve'nyasya ca vidhitve vākyabhedāpattiḥ, ato naiṣo'pi vyākhyānādhvā śobhana iti .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit