Dvadasharanayacakra 2.3
Nyāyāgamānusāriṇī 2.3
- Language
- Sanskrit
2.3
kathaṃ vipratiṣedha iti cet, ucyate--yaduktaṃ tvayā sarvamajñānānuviddhameva jñānam, na ca jñānājñānayoḥ kaścidviśeṣo'sti saṃśayaviparyayānadhyavasāyanirṇayānāmavabodhaikārthatvāt, na lokatattvaṃ jñātuṃ śakyam, viphalaśca vivekayatnaḥ śāstreṣu iti . tadyadi lokatattvamajñeyameva sarvaśāstravihitalokatattvavyāvartanaṃ tarhyapratyayameva aśakyaprāptyaphalatvābhyām, pratiṣedhasya pratiṣedhya- svarūpajñānaviṣayatvācca kiṃ tvayaivedaṃ viditvā'viditvā vā sāmānyaviśeṣau svaviṣayau paraviṣayau vā syātāmityādi lokatattvaṃ śāstrāntareṣu kalpitaṃ dūṣitam ? viditvā cet, na tarhi tanmataṃ na viditam . athāviditvā tataḥ kathaṃ dūṣitam ? ityubhayathāpi na yujyate pratiṣedho viruddhatvāt, pratiṣidhyate pratiṣedhyaṃ ca na jñāyata iti hāsyametat . syānmatam--pratiṣedhyaṃ jñāyate, taistasya vastunaḥ sattvādiguṇatrayātmakakṣaṇasadrūpa-dravyādiṣaṭvadārthātmakāditayā bahudhā kalpitasyānupapatteriti . etadapi vipratiṣiddham, teṣāmapi matānāṃ lokatattvāntaḥpātināṃ mithyāvidhikatvaṃ jñātamajñātaṃ vā syāt ? iti tulyavikalpatvāt, jñātā pratiṣedhaprayāsaḥ ? kriyopadeśanyāyyatvābhyupagamo'pi caivaṃ vighaṭeta, saṃsevyaviṣayasvatattvānupātipariṇāmavijñānavirahitatvāt, avaidyauṣadhopadeśavad bālakāhigrahaṇavat . jñātatvayośca taddoṣāvimokṣāt . sāmānyaṃ svaviṣayaṃ paraviṣayaṃ cetthamitthaṃ ca na yujyate tathā viśeṣa iti prapañcitatvādajñātaṃ cet tat sarvam, apratyayatvānna pratiṣedha ityuktam . jñātaṃ cet kathaṃ jñātumaśakyaṃ lokatattvam ? ityapratyayameva . svayamasamīkṣitavācyavācakasambandhatvāt te vacasa unmattavadeva tāvat aśakyaṃ prāptuṃ lokatattvam ityuktam, vipratiṣedhāt .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit