Dvadasharanayacakra 2.57

2.57

jñātājñātāviśeṣāccaivaṃ ghaṭajñānavat . evamiti kāraṇamātrakāryatvābhyupagame sādhutāsādhutayoḥ sādhutā tāvat gauḥ ityādeḥ padasya agnihotraṃ juhuyāt ityādervākyasya vidhitvamanuvādatvaṃ ca nopapadyate . śabdo hi jñātārtho'jñātārtho vā prayujyate, jñātārtho'nūdyājñātārthavidhānārthaṃ prayujyate, sa punarjñātārthaḥ svata eva pratyakṣādinā pramāṇena jñāte'rthe prayujyeta vākyāntareṇa vā pareṇa jñāpite'rthe, yathā ayaṃ devadattaḥ iti ayaṃśabdasya pratyakṣadṛṣṭārthavācitvādanūdya devadattatvaṃ vidhīyate, vākyāntaraveditārthāni vā padānyanūdya abhyājanaṃ vidhīyate devadatta ! gāmabhyāja śuklām iti jñātājñātārthatā padānāṃ vākyānāṃ ca sādhutvābhimatānāṃ pratyekaṃ sarveṣāṃ dvyarthatā dṛṣṭā . ko dṛṣṭāntaḥ ? ghaṭajñānavat . yathā ghaṭasyārātīyā bhāgāścakṣurādyupalabhyā jñātāḥ parāntarbudhnādibhāgā na jñātāḥ . saiṣā lokaprasiddhā sādhutā padavākyaśabdānāṃ kāraṇātmakāryavāde'sminna ghaṭeta, sarvasyaikātmakatve jñātājñātabhedānupapatteḥ, ekasyaiva vā tadubhayābhāvādvidhyanuvādatvābhāvasyoktatvāt kākarutādivaditi . nāpyasādhutā vākyabhedānarthakyādidoṣasambaddhā ghaṭate, yasmāt kāraṇātmakakāryavāde'rthāntarābhāvājjñātājñātālambanavidhyanuvādārthayugapadvivakṣāvṛttivākyabhedadoṣaparikalpanāpari vakṣāvṛttivākyabhedadoṣaparikalpanāpariślathatā . śrutibhedo'pi vṛthaivaṃ sādhvasādhutvābhyām, ekārthatvāt, ghaṭakuṭavat . idaṃ cājñātamapi sat tvayā tattvamevaivaṃ vivektāraṃ prati pradarśitaṃ ghuṇākṣaravat . athocyeta--kāraṇamātrakāryadarśanamiha nirmūlāpaviddhakriyāvākyaprabandhamiti ślathatā, yathāsaṅkhyena jñātālambano'nuvādaḥ, ajñātālambano vidhiḥ, tayorarthayoryugapadvaktumicchā yugapadvivakṣā, ekasminnarthe tasyā vṛttiḥ, asau dvyarthatā vākyabhedaḥ, devadattākhyānavākyasyaiva gavānayanacodanāyāṃ devadattānvākhyānavadanuvādo gavānayanavidhānavākyasya vā devadattākhyānavākyavad devadatta- vidhānamiti yeyamekasya śabdasya yugapadarthadvayābhidhānaśaktyabhāvādvākyabhedadoṣaparikalpanā tasyāḥ pariślathatā, arthabhedābhāvāt . ato'sādhutāpi śabdānāṃ nāsti, sarve sādhavo'sādhavo vā śabdāḥ prasaktā iti .