Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 3.74

Nyāyāgamānusāriṇī 3.74

Language
Sanskrit

3.74

na tadrūpatvamatadvṛttitvāditi cet . syānmatam--prakāśanamātraṃ sattvasya vṛttirniyamanaṃ tu tamasaḥ, tasmāt sattvasyāniyamanādatadvṛttitvād vṛttibhedācca na niyamanaṃ sattvasya tamasaśca na prakāśanamityasti bheda iti . etacca na, tamaḥsvaniyamavat tadātmana eva niyatatvāt, yathā tamasaḥ svo niyamaḥ prāgavṛttaḥ paścāt svata eva tamaḥsvātmanaḥ pravartamānastamasā vinā abhūtatvāt tadatyāgena vṛttestadadhīnatvāt tadrūpa evaṃ tadātmana eva pravṛttatvāt tathā sattvaprakāśapravṛttyanatiriktatattvarūpastamoniyamaḥ sattvāvyatiriktaḥ prakāśā syānmatam--prakarṣeṇa kāśanaṃ prakāśanaṃ... ... ...pravṛttivat . na, sattvasyāpi tamovadaparisamāptarūpatvād... ...niyāmakābhāvasya cāparyāptatvenoktatvāt . evaṃ caika eva vinidrāvasthāpuruṣatvavad niyamaḥ pradhānamiti tanmātrameva tat, niyamāpattirūpanirūpyatvāt, niyamasvātmavadityādi bhaṅgacakrāvartanaṃ niyamasvātmaiva vā trīṇyapīti puruṣāvasthāvad yāvat sukhādananyad duḥkhamiti . atra tu sukhādananya eva mohaḥ, anātmatve'śoṣādyātmakatvāt, sukhasvātmavadityādi sākṣepaparihāraṃ pūrvavat pravṛttisthāne niyamaṃ kṛtvā . na cāpīdamekata eva tattvam . sāmānyaviśeṣabhāvāt syādekata eva tattvam . dhīnatvāt tadavinābhāvāt tadaparityāgena pravṛttestadātmana eva pravṛttatvāditi . kiñcānyat, anyathā sattvamityādi, yadi svata eva niyamo na syāt tato'nyathā sattvaṃ sattvameva prakāśo vā prakāśa eva na syāt tathā'niyatatvād rajovat pravṛttivat . mūlata eva tadvā prakāśa iti na syādaniyatatvād vandhyāputravat puruṣavadityuktatvāditi tathā . anyathā tu niyatyabhāvāt, prakāśāprakāśite tamaso niyatyabhāvādaniyatasya cābhāvāt prakāśa eva niyama iti .

Linked texts (1)