Dvadasharanayacakra 4.37
Nyāyāgamānusāriṇī 4.37
- Language
- Sanskrit
4.37
punarapi --ato yathāhāraviśeṣetyādi yāvadihaivāmṛtatvaprasaṅgaḥ . māturojaḥ pituḥ śukrañca prathamāhāraḥ, tataḥ sattāhaṃ kalalaṃ bhavati tandulavai॰ 17 ityādinā krameṇa śarīrendriyādikāraṇāhāraḥ prāṇanādiyātrāsamarthaḥ, tasya ca khalarasādibhāvena vibhajanam, ityādyasañcetitāvyaktakriyāsu asvatantra eva garbhādiṣu suptaśca . tāstu kriyāḥ karmakṛtāḥ puruṣo matkṛtā ityabhimanyate, tathā bhāsamānatvāt . tatkāryatāyāṃ hi puruṣakārakāryatāyāṃ hi tāsāṃ kriyāṇāṃ kadācidakaraṇābhāvāt prāṇasthitihetvanuparamaṇād maraṇābhāvaḥ, tasmādihaivāmṛtatvāya kalpeteti dṛṣṭeṣṭavirodhadoṣaprasaṅgaḥ . tathā kāyendriyanirvartane'pyaniṣṭaśarīrendriyādirna syāt kāṇakuṇṭabadhirādiḥ, sampannendriyajātisaṃsthānasaṃhananādiyukta eva syāt . puruṣakārakāryanirvartane ca dharmādyanuṣṭhānaviṣayopabhogādau iṣṭasyaiva karaṇaṃ svātantryāt syāt . akāraṇamapi karma, sahāyāpekṣatvāt, bhārotpāṭavat . etadapi ca na mantavyam akāraṇamapi karma sahāyāpekṣatvāt, phalopahārāya svāminayodyogāvapekṣyau amātyādiprakṛtiśca iti, yatastānyapi hi svāmidharmādharmarajjuyatinibaddhāni, tadāyattatvāt tadbhogyatvāt... ...tantupaṭavat . yadi tāni svāmidharmādharmarajjuyatinibaddhāni na syustataḥ sarvāviśeṣaprasaṅgaḥ . yo'pi svāmipuruṣakāraḥ so'pyadharmaphalatvāt karmaiva, kleśatvāt, jvaravat . tasmāt sarvameva tat karmaṇa eva hetoḥ, nātmanaḥ, karmaṇaḥ iti pañcamyā hetvarthe vihitatvāt . tadatirekeṇa ka ātmani pratipadyeta ? tasmādevaṃ vidvān ka ātmani etadanupapadyamānaṃ karmavyatirekeṇa abhyupagacchet ? nābhyupagacchatyeva vidvānityabhiprāyaḥ . tasmādahetuḥ puruṣastatkāraśca .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit