Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 5.19

Nyāyāgamānusāriṇī 5.19

Language
Sanskrit

5.19

athetyādi . atha matam --dravyārthabhedatvādasya nayasya dravyārthasya ca nityatvāt kathamidaṃ prāgabhāvapradhvaṃsābhāvātmakaṃ traikālyaṃ yujyata iti vākyaśeṣaḥ . yat prāg nāsīdadhunā bhavati tad vartamānamityucyate, tacca prāgabhūtam, yadvinaṣṭamatītaṃ pradhvastamabhūtam, yad bhaviṣyati tadapi prāgabhūtamidānīmabhāvāt, aṅkuraghaṭakapālādidarśanāt . tacca pūrvāparakālatulyatvād nityasya na yuktam, nerdhruve tyab na, pravṛttinityatvāt . nityatvasyāpi dvitvam . kūṭasthasya dravyasya taṃ tamātmānaṃ paryanubhavataḥ dhrauvyaṃ kauṭasthyaṃ ca . itarasya tu tathā tathābhivyajyamānasya akauṭasthyaṃ satatasampravṛttirūpaṃ nityatvaṃ ca . ata eva bhūtābhūtabhāktvaṃ dravyādanyo bhāvaḥ ityasyārthasya sādhanam . vyatikrāntyavyatikrāntibhāktvād bhinnau kriyādravyabhāvau, tadyathā--kṛtaḥ kaṭo devadattena, kṛtaḥ karmaṇā vibhāgaḥ . kriyā vyatikrāmati, vibhāgaḥ karma ca na vyatikrāmataḥ śabdārthasya piṇḍitatvāt . na ca vyatikramāvyatikramau nirnimittau bhavitumarhataḥ . dṛṣṭaśca karmavibhāgayoravyatikrame karaṇasya vibhāgaviṣayasya vyatikramaḥ . tatra nityamiti nirukteḥ . tasmādasiddhaṃ bhāvasya traikālyam, dravyārthābhyupagamāt . dravyasyaiva vā traikālyābhyupagame bhāvasya dravyārthavādatyāga iti . atrocyate --na doṣaḥ, pravṛttinityatvāt, nātrāpi dravyārthatyāgaḥ pravṛttinityatvāt, bhavanapravṛttirbhāva ityarthaḥ, sā ca pravṛttirnityā sadā pravṛttervastuno bhāvo'pi nitya eveti na dravyārthatyāgo nātraikālyamiti .

Linked texts (1)