Dvadasharanayacakra 5.30
Nyāyāgamānusāriṇī 5.30
- Language
- Sanskrit
5.30
evaṃ tāvat sarvasarvātmakadravyārthanayatvādasato bhedān kalpitānāśritya bhedajñānavyavahārāvuktau, paramārthatastu arthopanipātitvāt tu vacasa ityādi . devadattaśabdenāpi gatyādi na nopāttam, upāttameva, arthavat . kutaḥ ? tadbhavanārthatvāt, tasya bhavanaṃ tadbhavanaṃ gatyādibhavanamevārtho devadattaśabdasyeti devadattārtheneva gatyādyartho'pyupātta iti gṛhāṇa . mā śaṅkiṣṭhāḥ--tadbhavanārthatvamasiddhamiti, ata āha — devadattaśabdo hītyādi . yadā svārtha-dravya-liṅga-saṅkhyā-karmādivāci prātipadikaṃ, vibhaktayastadabhivyañjikāḥ, vivakṣāvaśācca kārakaviśeṣāśrayaṇam, karmādīnāmapi kārakatvāt kartṛtvamiṣṭameva iti siddhāntastadā viśeṣānāśrayaṇe'pi dvitīyādivinābhūto devadattaśabdaḥ kevale kartaryeva prayujyate, kartā ca kriyāyāḥ sādhanatvāt kriyāmantareṇa na bhavati, kriyāśca āsiśayitiṣṭhatyādayaḥ, tāsu tāsu svayamasau kartā tena tena prakāreṇa vartamānastathā tathā śabdo'pi tattadarthavācī . yathāhurantata iti jñāpakam, vicārāvasāne vaiyākaraṇairetad niścitam --astirbhavantīpara ityādi . laḍ bhavantī ityucyate . śeṣaṃ gatārtham . prathamamadhyamottamāntamanyadapi kriyāpadaṃ bhavatyeva diṅmātrolliṅganāt tvamasi ahamasmi tiṣṭhati tiṣṭhasi tiṣṭhāmi ityādīnāṃ niyamābhāvāt, kriyāpadena vinā na bhavati ityeṣa hi niyamaḥ .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit