Dvadasharanayacakra 6.20

6.20

vyāpītyādi yāvat prakalpa iti . syānmatam--yathā svatattvānumatāṃśutantuvattu, vyāpnotīti vyāpī, aviśeṣitatvāt sarvasya vyāpyasya kāryasya vyāpakaṃ kāraṇamucyate vyāpīti . vyāpinaḥ svatattvameva ityanumatoṃ'śustvayāpi dravyārthavādāśrayiṇā, vyāpi svatattvamasyeti vā vigrahaḥ, sa ca vyāpisvatattvānumatoṃ'śureva tanturvyāpyaḥ, kāraṇamayatvāt kāryasya . kimuktaṃ bhavati ? yathāṃśumayastanturatoṃ'śureva tanturiti dṛṣṭāntaḥ aṃśurapi tantustanturapyaṃśuriti vā, tathā bījamayo'ṅkuro bījamevāṅkuraḥ aṅkuro'pi bījaṃ bījamapyaṅkura iti vā dārṣṭāntikaḥ . tad varṇayati --pradīrghadravyetyādi, prakṛṣṭadīrghatvasya drāghīyaso dravyasya mervāderiva pūrvottaratayā sthityutpattivināśāvasthā vyāpisvatattvānumatabījāṅkuratvādaya iti, asmin prakalpe tadevotpadyate tadevā iti prakalpe bījasyāṃśūnāṃ vā anutpādyavināśitvād nityatvādaṅkuratantvanupapattireveti ta eva virodhāḥ pūrvastambanityatvādvā bījānupapatteḥ . stambottarabījotpattestu aṅkuravat sthitibhinnotpattitvāt sarvasya dravyātmano'nityatā'vyāpitā ca pūrvādyabhāva eva vā'bhedatvāt . athocyeta--yaduktaṃ bhavati yadevotpadyate tadevāvatiṣṭhata iti taduktaṃ bhavati utpattirūpamevāvasthānamiti khapuṣpavailakṣaṇyenaivamevocyate . evaṃ sati yadevotpadyate vatiṣṭhate ityutpattisthitisāmānādhikaraṇye svavacanādivirodhā na santi, tasya vastuno'vasthāmātrabhinnasyānutpannāvināśinaḥ sthitasyaivotpādāditi . atrocyate--etasminnapi prakalpe bījasya dārṣṭāntikasya aṃśūnāṃ vā dṛṣṭāntabhūtānāṃ vāśabdādanyasya vā kasyacid vastunaḥ pradīrghasya anutpāditvādavināśitvācca nityatvam, nityatvāt sthitireva notpādavināśāviti kuto'ṅkuro bījāt ? kutoṃ'śubhyastantuḥ ? ato'ṅkuratantvanupapattireveti . tataḥ kimiti cet, iti ta eva virodhāḥ, utpattyabhāvāt pūrvavat svavacanādivirodhāstadavasthā eveti . pūrvastambanityatvādvā bījānupapatteḥ ta eva virodhāḥ iti vartate, nanu tvaduktenaiva nyāyena vyāpisvatattvānumatapūrvastambabījatvaṃ pradīrghadravyasthitatvaṃ ceti pūrvastambasyānutpādyavināśitvād nityatvam, nityatvād bījānupapattiḥ, ato'pi tadeva utpadyate tadevāvatiṣṭhate iti svavacanādivirodhā iti dūṣaṇaṃ nyāyasya vyāpitāṃ darśayati .