Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 6.22

Nyāyāgamānusāriṇī 6.22

Language
Sanskrit

6.22

athocyeta ityādi yāvat khapuṣpavailakṣaṇyenaivamevocyata iti . syāt parihārārthavyākhyāśaṅkā— tadevotpadyate tadevāvatiṣṭhate ityanena vacanena kimuktaṃ bhavati ? iti tadācaṣṭe --yaduktaṃ bhavati yadevotpadyate tadevāvatiṣṭhata iti taduktaṃ bhavati ityarthaṃ kathayatyanena vacaneneti . sa punarayamartha evaṃ kathito bhavati --utpattirūpamevāvasthānamiti kathito bhavati . yadi notpadyetāvasthitābhimataṃ nāvatiṣṭheta anu tadevāvatiṣṭhate ityutpattirevāvasthānamityāpannam, uktasthitityāgāt, ataśca kṣaṇikatvāpattiḥ, ubhayātyāgābhimatau vānekāntāpattiḥ . athocyeta--utpādapūrvatva ete doṣā mā bhūvanniti tadeva vinaśyati tadevotpadyate . atrāpi yadeva vinaśyati bījaṃ tadevotpadyata ityaṅkurāprādurbhāva eva prāpta iti pūrvavat svavacanādivirodhāḥ tatpūrvapatrādyapohācca lokādivirodhāḥ . tadeva vinaśyati tadevotpadyate iti kṣaṇikavādātiśayanādi ca pūrvavat . tpattirūpatvāt . tasmādanutpannamasthitaṃ khapuṣpādi, tadvailakṣaṇyena yadeva utpadyate tadevāvatiṣṭhate, nānutpattikamavatiṣṭhate, tasmādutpattyanumitamevāvasthānaṃ dravyasyeti . atrocyate --evaṃ sati yadevetyādi yāvat kṣaṇikatvāpattiriti . itthaṃ tarhīdaṃ vyākhyānaṃ saṃvṛttam--yadeveti yasmādityarthaḥ avyayatvād yacchabdasya, yata evotpadyate tata evāvatiṣṭhata iti prāguktotpattṛsthātraikyavadutpattisthityaikyāpattiḥ, ata utpattirevāvasthānamityāpannam, kiṃ kāraṇam ? uktasthitityāgāt, utpattireva sthitirityanumimānena sthitirutpattireva kṛteti yoktā vyāpisvatatvānumatāṃśutantuvat tu pradīrghadravyapūrvottarāvasthā sthitiriti sā tyaktā syāt, tattyāgādutpattirevāvasthānam, na sthitirnānā kācidityataśca kṣaṇikatvāpattiḥ, utpadyata utpadyata eva nāvatiṣṭhate kiñciditi sarvaṃ kṣaṇikam ityuktaṃ bhavati . syānmatam--kṣaṇikatvadoṣo mā bhūditi kenacit prakāreṇa sthitam, utpadyate kenacit itīṣyata iti . tataśca ubhayātyāgābhimatau vānekāntāpattiḥ, yadi sthityutpattī na tyakte tvayā tataste'bhyupagamavirodhinī syādvādaprakriyā anekāntavastutattvā āpadyata iti .

Linked texts (1)