Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 6.39

Nyāyāgamānusāriṇī 6.39

Language
Sanskrit

6.39

atha mā bhūdityādi yāvat sadeveti . syānmatam--iṣyata evākramaṃ kāraṇam, ahāviva saṃvartavivartasadbhāvāt kāraṇe kāryasya sannihitatvāt . yadi kramavadahyādi kāraṇaṃ syāt na syāt kramavattvāt akramatvābhāvādityarthaḥ, akramāt kāraṇādatyantavilakṣaṇatvāt khapuṣpavat . yugapatsannihitasarvadharmakaṃ kāraṇamahyādīṣṭam, no cet saṃvartavivartāvahāvivākāśe'pi syātāmubhayorakramatulyatvāt . tasmād viyati abhūtairahi- saṃvartavivartādibhiḥ sahaivākramameva ahirātmarūpabhūtaiḥ, tasmāt kāraṇatvādakramameva sarvamahyādikāraṇasvātmavat . kimarthaṃ tarhi kāraṇavad na bhedena bhedā gṛhyante tadaiva iti cet, ucyate --kāraṇatvādeva kāraṇasvātmavat, ahiḥ saṃvartavivartādibhedenābhavannapi kāraṇatvenaivākramarūpeṇa bhavannapi sa evāsti gṛhyata eva sattvāt tadeva kāraṇaṃ tathā tathā tathā gṛhyata ityartha iti . atrocyate--etadapi asat anumānāntaravirodhāt, khapuṣpamapi tarhi sat syāt anupalabhyatvāt kāryavat . kāraṇaṃ ca syāt khapuṣpam, anupalabhyatvāt, kāryavat . kāraṇatve vā tathābhedenābhūtatvāt sat khapuṣpaṃ syāt kāryavat . athaivaṃ neṣyate kāraṇamasat kāryaṃ ca sat tvadiṣṭaṃ tathānupalabhyatvād bhedena kramabhāvinā ahisaṃvartavivartādiprakāreṇānupalabhyatvādityarthaḥ khapuṣpavadeveti . na caivamādīṣṭam, tasmādanupādānasiddhaṃ kāraṇaṃ sat, upādānasiddhaṃ kāryamasacca sad bhavati .

Linked texts (1)