Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 6.43

Nyāyāgamānusāriṇī 6.43

Language
Sanskrit

6.43

tasmādasat kāryamityupasaṃhṛte āha --nanvevamityādi . yadyevamasat kāryaṃ cedutpadyate tato'sattvādāyatyāmapi bījamṛtpiṇḍādyavasthānakālāduttarakāle'pyaṅkuro nāvirbhavecchivakādi ghaṭādi ca kāryamasattvāt khapuṣpavat, khapuṣpamapyāyatyāṃ vā prādurbhavet asattvāt aṅkuraghaṭādivadityetadaniṣṭaṃ prasaktam . tacca nāsti . tasmāt sat kāraṇe kāryamiti . etacca na, saviśeṣaṇāsattvāt, yo'yaṃ heturaniṣṭāpādanārthamuktaḥ asattvāt iti eṣo'siddhaḥ, abhūtaṃ nāstītyanarthāntaram vai॰ sū॰ 9 . 1 . 9 iti vacanādatyantāsata evā dananyacandrāditvavat . ata eva prakaraṇacintā--kiṃ ghaṭādi kāryamasadāvirbhavedalātacakravat, utetaracakravat sadāvirbhavet ? anaikāntikatvāt . evaṃ tarhi mayāpi śakyaṃ vaktum--yat tadasat tato'nyat kāryam tadvikalpāsamarthatvād ghaṭapaṭavadityādi . uttaramatra vaktumaśakyam . yadyevamahamapi bravīmi satkāryasādhanānyapyaśakyāni nivartayituṃ sopanayasaprapañcānāṃ vaktuṃ yuktatvāt . tatho- sattvāt . ananyacandrāditvavat, yathā nāstyanyaścandramā iti dvitīyacandrābhāvādananyo'yameveti sāmānyāt pratiṣidhyate candramāḥ tathā nāsti ghaṭo gehe mṛtpiṇḍe kapālāvasthāyāṃ vetyādīnyasattvāni saviśeṣaṇāni ananyacandrāditvanidarśanasūcitāni teṣāṃ ca satāmevāsatāmāyatyāmāvirbhāvadarśanāditi .

Linked texts (1)