Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 6.56.4

Nyāyāgamānusāriṇī 6.56.4

Language
Sanskrit

6.56.4

tataśca sattāto dravyatvāccānyonyataśca tena tena prakāreṇānyatā, anyatva evetaretarāsatāṃ bhāvādisambandhādanyatva eva asati sattvamanyatva eveti . guṇakarmaṇorapyevameveti, bhāva-guṇatva-karmatvādibhiḥ sambandhāditaretarāsatāmeva sadguṇakarmatvāni . evaṃ bhāvo'satāṃ sambandhāt sattvaṃ janayati dravyādīnāmityuktam, tathā kiṃ bhāvasya sambandho'nyena janyate ? netyatrocyate --na cāsyetyādi . sa hi svayaṃ sambandhādanyeṣāṃ sadabhidhānapratyayaheturnānyasmāt sadabhidhānapratyayau labhate, svaparaprakāśahetutvāt, pradīpavat, na hi pradīpo ghaṭādiprakāśanasamarthaḥ svaprakāśane ghaṭādīnapekṣate tathā sattāpi . tasmāt tasya svabhāvasadbhāvena sata evāsattvaṃ sambandhasadbhāvābhāvāt, netaretarāsattvāt, yathā guṇo'guṇaḥ iti nāsya guṇo'stītyaguṇa ucyate guṇaḥ, na tu guṇo na bhavatīti . kasmāt ? guṇāntarasambandhābhāvāt, na svayamaguṇatvāditi . evaṃ sāmānyaṃ sāmānyameveti gatārtham, evaṃ tāvat svata eva bhāvaḥ sattāntarānapekṣaḥ san . yo'pyasau svabhāvasadbhāvaḥ kāryadravyādīnāṃ parato bhāvasambandhādādheyastasmādevāsanniti na, kiṃ tarhi ? tanna bhavatīti bhavatyeva, abhūtvā bhāvāt bhūtvā cābhāvāt kāryasya svasadbhāvenaivāsat sad bhavati sadapyasad bhavatīti tasya svasadbhāvasya kāryasya sadasadbhāvadvairūpyaṃ tadatatsamarthavikalpatvāt, ekapuruṣapitṛputratvādivaditi bhāvitameva . tasmāt sarvamanyathānyathaiva sāmānyaviśeṣātmakaṃ bhavati . kiñcit tvityādi .

Linked texts (1)