Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 7.151

Nyāyāgamānusāriṇī 7.151

Language
Sanskrit

7.151

yattūcyate--avagamyatāṃ tāvadityādi idaṃ tasya doṣaparihāraprāṇasarvasvamanvayavyatirekābhyāmaniyamātiprasaṅgābhāvabhāvanaṃ gatārthaṃ yāvat samavāyaikatve'pyādhārādheyaniyamaḥ syāditi . atrācārya āha — idamapītyādi, svavādenaivottaramārgo vihito'sya vacanasya tvayā ihedam vai॰ sū॰ praśastamati॰ ityādinā samavāyalakṣaṇaṃ vyācakṣāṇena ādhārādheyasambandhajñānalakṣaṇatvāt kāryakāraṇayoścādhārādheyabhāvāt sambandhinoḥ kuṇḍadadhidṛṣṭāntena ca subhāvito'yamarthaḥ, tenaiva vayaṃ brūmaḥ --na tu tathetyādi, na tu tathā saṅkarābhāvo ghaṭate uttaraprakāreṇa, kuṇḍadadhisaṃyogadṛṣṭānte yadi dadhimadhūdakādibhirbahubhirādheyaiḥ kuṇḍādhāraḥ saṃyukto bhavati tataḥ kimiti saṅkaro nāsti ? tathā yadi sarvātmakaḥ samavāyo dravya-guṇa-karma-dravyatva-guṇatva-karmatva-sattādyādhāra eka eva bhavati tadā kimiti saṅkaro na syāt ? nāpi ca dvivṛttitvanivṛttiḥ samavāyasya yataḥ saṃyogād vaidharmyamucyate tvayā dvayordvayoḥ ityādinā . tatra sādhanam--sarvatra tāvad dravyadravyatvādisamavāye dvivṛttitvaṃ tvayaivopavarṇyate, sādhayāmaścaitad dvivṛttitvaṃ sambandhidvayaviśiṣṭābhidhānapratyayatvāt kuṇḍadadhyādisaṃyogavat, yathā kuṇḍadadhnoḥ saṃyoge dadhnā kuṇḍena vā viśiṣṭe tannimittamabhidhānaṃ pratyayaśca dṛśyate dadhikuṇḍaṃ kuṇḍadadhi veti taddvivṛttitvaṃ ca tathā samavāye'pi dravyaguṇayorityādi dvivṛttivarṇanam . tasmāt tvatpūrvapakṣitadoṣāsaṅgastadavasthaḥ samavāyasyetyata āha --tathā cetyādi yāvadanityataiveti gatārtham .

Linked texts (1)