Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 7.27

Nyāyāgamānusāriṇī 7.27

Language
Sanskrit

7.27

nanūktam--sāmānyaṃ samavāyisat, tadasya nāsti yatsambandhād dravyādikāryaṃ sadvyapadeśaṃ labhate iti tadapekṣayoktam asat1 iti . atrocyate --yattvasya nāsti samavetamiti sāmānyaṃ tadapekṣya na yuktaṃ vaktuṃ nāsya sat tadidamasat iti . yasmāt tat sadeva na bhavatyāvayorapi matena, tvanmatena tāvat sadaviśeṣābhāvāt sāmānyāditrayasya dravyādereva sadādyaviśeṣāt, asmanmatena dravyādivyatiriktasāmānyaviśeṣasamavāyāsattvādeva tasyaiva vivādasya prastutatvāt tasyāsattvād dravyādi kathaṃ nāstyasya sat tadidamasat iti bahuvrīhiṇā vaktuṃ śakyam . kiṃ tarhi yuktaṃ vaktum ? nāsyāsat tadidamanasaditi, tasmādasad yasya nāsti tat sadeva anasadityarthaḥ . tannidarśanam --na hi khapuṣpaṃ yasya nāsti so'sannityucyata iti, sāmānyāpekṣayā napuṃsakanirdeśe prāpte puṃliṅganirdeśo'rthasāmānādhikaraṇyāduttānārthaḥ . saṃstu satvāṃśca niyamād bhavati, sannasyāstīti satvān yathā gaurasyāstīti gomān bahuvrīhiḥ sadapekṣa eva satyevārthe yujyate nānyatheti tathā tatpuruṣe'pi yojyametadeva vaidharmyanidarśanam . kasmāt ? pratiṣedhadvayārthatvāt, yathā pratiṣedhadvayamarthavadeva dṛṣṭam anaguḥ iti tathā dviḥ pratiṣedhasya prakṛtyarthāpatteḥ nāsyāsat ityukte satvāneva bhavitumarhati, nāsan sadarthatvāt .

Linked texts (1)