Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 8.120

Nyāyāgamānusāriṇī 8.120

Language
Sanskrit

8.120

atra cetyādi . śabdārtho'pyasatyopādhisatyaḥ, nānantaranayanirdiṣṭo'nyāpohaḥ . yathoktamiti śiṣṭāntaramataṃ ca darśayati --asatyopādhi yat satyaṃ tadvā śabdanibandhanamiti . tadvyācaṣṭe --viśeṣā upādhaya ityādi tadīya eva grantho yāvat tadabhidhīyata iti . suvarṇaprakṛtyupamarde kuṇḍalavikārasya viśeṣasyāsatyasya sāmānyavādimate satyaṃ prakṛtiḥ sāmānyaṃ pratipādyam . tathā puruṣādisāmānyasya pratipādakā viśeṣā upādhayaste te prakṛtipuruṣeśvarāḥ svāgameṣu . viśeṣairiva sāmānyamiti pratipādanasādharmyeṇa dṛṣṭāntaḥ . tatra śabda upanibaddho vikāraprakṛtitvavaditi . tat saṃhṛtyā''cāryaḥ sate hitaṃ satyam iti satyam, karmaṇi caturthī . bhavadvyāpi rūpādiśivakādiparyāyavṛttitattvaṃ satyam . asatyāḥ punarupādhayo'sya dravyaṃ mṛd ghaṭa ityādipravṛttayastadābhāḥ . evameva ca... ... ānīyatām . satyasya... ...tadākhyānamupasarjanam, gṛhopalakṣaṇakākavat . tathā jātiśabdo viśeṣārthaḥ . tadvacanenoktamapi viśeṣavastu uktavat . sāpi coktavat, vāgvisargakālopalakṣaṇanakṣatradarśanaśrutivat . anyathā tacchabdārthatāyāṃ taddhitārthaṃ vyutpādya vibhaktimāha --karmaṇi caturthīti ṣaṣṭhyarthe, caturthī cāśiṣyāyuṣyamadrabhadrakuśalasukhārthahitaiḥ pā॰ 2 . 3 . 73 iti vihitatvāt hinoterdadhātervā dhātoḥ karmaṇi dvitīyasyāṃ prāptāyāṃ ṣaṣṭhīcaturthyau vibhāṣyete .

Linked texts (1)