Pramāṇa · Search · About · API

Dvadasharanayacakra 8.38

Nyāyāgamānusāriṇī 8.38

Language
Sanskrit

8.38

evamityādi . anena prakāreṇa dravyasya bhavane parigṛhīte dṛṣṭāntasya viparyayasādhanatvāt kutaḥ sānyonyānugamarūpatā yā tvayā pratijñātā evaṃ maduktanyāyāt tvanmatena ca dravyasya kāraṇasya sadā''tmarūpāparityāgāt ? ityuktaṃ parasyāniṣṭāpādanam . ata eva svamataviśeṣapradhānabhavanasāmānyopasarjanabhavanapratipādanārthamāha --anyarūpānugamāttvityādi . tuśabdaḥ paramatavyāvṛttiṃ svamatasiddhiṃ ca viśeṣayati . cetanācetanayorātmabhāvatyāgāt tvaduktāt dravyasya sāmānyabhavanamupasarjanaṃ bhavadeva mupasarjanamekameva bhavati, na viśeṣaḥ arthāntarābhāva-bhavadbhavanābhyāṃ kenacidabādhyatvāt . yathā ca viśiṣṭaḥ sāmānyanirapekṣo bhavati tathā svaviṣaye'pyekavṛkṣādibhavane dvivacanādiviśeṣāntaranirapekṣeṇaiva tenābhinnaliṅgavacanādinā bhavitavyam . yadyekaṃ nakṣatraṃ kathaṃ punarvasū dvau, atha dvau punarvasū kathamekaṃ nakṣatram, virodhitvādekadvitvayoḥ ? ityādi sarvaṃ yathāviṣayaṃ pratividhātavyaṃ ghaṭapaṭadivat . pratītestādarthyameveti cet, na, pratyavayavapratītereva ekatvādyapekṣayaikavacanādiśabdaprayogaprasiddheḥ . idaṃ tvabhidhānābhidheyapratyayayorvisaṃvādāt pratītiviruddhaṃ kumārabrahmacāripitṛtvavat . ca bhavati, tasmādarthāntarābhāvād bhavata eva bhavanācca kenacidaviśeṣo na bādhyate . yathoktaṃ tvayā prāk vṛkṣo vṛkṣasāmānyamupasarjanīkṛtyaika eva bhavati na dvyādirapi, viśeṣavaśavartitvād nāmnaḥ ityādi . tasmādidamaniṣṭaṃ viśeṣāsattvaṃ prasaktam . tadasattvāt sāmānyāsattvaṃ dṛṣṭeṣṭaviruddhamāpannamiti .

Linked texts (1)