Dvadasharanayacakra 8.40
Nyāyāgamānusāriṇī 8.40
- Language
- Sanskrit
8.40
pratītestādarthyameveti cet . syānmatam--lokapratītatvād nakṣatrārtha eva punarvasvarthaḥ punarvasvartha eva ca nakṣatrārtha iti loke prasiddhamāgopālādi . tasmāt sāmānyasya viśeṣatvādadoṣaḥ, itarathā nairarthakyameva syāditi . atrocyate --na, pratyavayavapratīterevetyādi . vayamapi lokapratītereva brūmaḥ, dvyekayordvivacanaikavacane, bahuṣu bahuvacanam pā॰ 1 . 4 . 22--21 ityarthānāmavayamavayavaṃ prati vivakṣitānāmekatvādyapekṣayaikavacanādiśabdaprayogaprasiddheryadyekavacanāntaḥ śabdo'bhidhānārthenāpyekena bhavitavyam, na vdyādinā . atha dvyādiḥ, naikavacanena śabdena bhavitavyam, uktavat . idaṃ tvabhidhānābhidheyapratyayayorvi lakṣaṇaṃ hi nāma śabdānāṃ prakṛtipratyayādivibhāgānvākhyānam . prakṛtyādyarthāvyavasthāyāṃ lakṣaṇāvyavasthānāt kutastajjanyalakṣyatattvapratipattiḥ śabdavyavasthā ca, aviviktībhāvitasvalakṣaṇaviṣayatvāt, aviviktībhāvitasvalakṣaṇaviṣayasthāṇupuruṣapratipattivyavasthāvat . sa vṛkṣa āste iti pratipadya punaḥ ehi manye rathena yāsyasi ityasmāt tadviparītādapi tadvadeva pratipattyā prakṛtyādilakṣaṇālakṣaṇīkaraṇaṃ pratipatteścāpratipattitvaṃ yadṛcchāpravṛttitvāt . saṃvādāt pratītiviruddham, punarvasūśabdo dvyartho dvivacanāntatvāt' iti pratyayo nakṣatrābhidheyaviṣayapratyayena visaṃvadati, sa cānena . kimiva ? kumārabrahmacāripitṛtvavat, yadi kumārabrahmacārī kathaṃ pitā ? atha pitā kathaṃ kumārabrahmacārīti ? tadvadiheti .
Linked texts (1)
- Dvādaśāranayacakra — Mallavādin, Sanskrit