Pramāṇa · Search · About · API

Karmagrantha 2.3

Karmagrantha 2.3

Language
Ardhamāgadhī Prakrit

2.3

kṣīṇā abhāvamāpannāḥ kaṣāyā yasya sa kṣīṇakaṣāyaḥ | tatrānantānuvandhikapāyān prathamamaviratasamyagdṛṣṭyādyapramattāntaguṇasthāneṣu kṣapayati | darśanatritayaṃ caiteṣu pūrvoktaguṇasthāneṣu kṣapayati | tataḥ śeṣān saṃjvalanalobhavarjānanivṛttibādarasamparāyaguṇasthāne vakṣyamāṇena krameṇa kṣapayati | saṃjvalanalobhaṃ sūkṣmasamparāyaguṇasthāna iti | tadevamanyeṣvapi sarāgeṣu kṣīṇakaṣāyavyapadeśaḥ
saṃbhavati kvāpi kiyatāmapi kaṣāyāṇāṃ kṣīṇatvasaṃbhavāt , atastadvayavacchedārtha vītarāgagrahaṇam
kṣīṇakaṣāyavītarāgatvaṃ ca kevalino'pyastīti tadvyavacchedārtha chadmasthagrahaṇam | chadmasthagrahaṇe'pi
ca kṛte sarāgavyavacchedārtha vītarāgagrahaṇam | vītarāgaścāsau chadmasthaśceti vītarāgacchadmasthaḥ | sa
copaśāntakaṣāyo'pyastīti tadvyavacchedārtha kṣīṇakaṣāyagrahaṇam | kṣīṇakaṣāyaścāsau vītarāgacchadmasthaśca kṣīṇakaṣāyavītarāgacchadmasthaḥ tasya guṇasthānamiti prāgvat 12
vīryāntarāyakṣayakṣayopaśamasamutthalabdhiviśeṣapratyayamabhisandhyanamabhisandhipūrvamātmano vīryaṃ
yogaḥ | sa dvidhā, sakaraṇo'karaṇaśca | tatrāleśyasya kevalinaḥ kṛtsnayorjñeyadṛśyayordvayoḥ kevalaṃ jñānaṃ
darśanaṃ copayuñjānasya yo'sāvaparispando'pratigho vīryaviśeṣaḥ so'karaṇaḥ, sa ca nehādhikriyate
yastu manovākkāyakaraṇasādhanasaleśyajīvakartṛko jīvapradeśaparispandātmako vyāpāraḥ sa sakaraṇastekevalino nehādhikāraḥ | saca karaṇabhedāttrissraḥ saṃjñā labhate, tadyathā-kāyiko vāciko mānasaśceti
tanna bhagavato'bhisandhipūrvastrividho'pi bhavati | kāyikaścaṅkramaṇanimeṣonmeṣādau | vāciko deśanādau | mānaso manaḥparyyāyajñānibhiranuttarasurādibhirvā manasā pṛṣṭasya sato manasaiva deśanāyām, te hi
bhagavatprayuktāni manodravyāṇi manaḥparyyāyajñānenāvadhijñānena ca paśyanti, tatastaddvāreṇa
pṛṣṭamarthamavagacchanti | saha yogena vartata iti sayogaḥ saṃyogīti vā, bahuvrīhermatvarthīya iti yathā
sarvadhanītyādī sarvadhanāderākṛtigaṇatvāt , kevalamekamasahāyamasādhāraṇamanantamapariśeṣaṃ ca
tatraikaṃ tadbhāve chādmasthikaśeṣajñānadarśanābhāvāt | 'uktaṃ ca-"1"uppannaṃmi aṇaṃte, naṣṭṭhami ya
chāumatthie nāṇe" iti | asahāyaṃ na tu matijñānavadindriyamanaḥkṛtasahāyakāpekṣamarthagrahaṇe pravartate, paranirapekṣanirāvaraṇātmasvabhāvatvāt | asādhāraṇamananyasadṛśaṃ, tadanyasyaivaṃvidhajñānadarśanābhāvāt | anantamaparyavasānaṃ, punastatsvarūpatiraskaraṇakāraṇaghātikarmā'tyantakṣayodbhūtatvāt dravyādyanantajñeyagrahaṇātmakatvādvā anantam | apariśeṣaṃ sampūrṇa, saṃbhinnāpariśeṣadravyakṣetrakālabhāvalakṣaṇavastugrahaṇasvarūpatvāt | tacca dvividhaṃ, jñānaṃ darśanaṃ ceti | tatkevalaṃ yasyāstīti sa kevalī,
sayogī cāsau kevalī ceti sayogikevalī tasya guṇasthānaṃ tathaiva 13
nāsti yathokto yogo niruddhatvādasyetyayogaḥ ayogīti vā pūrvavaditi | sa trividho'pi
yogaḥ pratyekaṃ dvividhaḥ, sūkṣmo bādaraśca | tatra kevalyotpatteruttarakālaṃ jaghanyenāntarmuhūrtamutkarṣeṇa deśodugatīsa caurapuvve, paṃca niyaṭṭimi baṃdhavoccheo
solasa suhumasarāge, sāya majogī jiṇavariṃde

Commentaries (1)