Yashastilaka 1.60
Yaśastilaka 1.60
- Language
- Sanskrit
1.60
tatrānavaratamantaḥpravardhamānadhyānadhairyadhanaṃjayāvadhūtahimasamayapratyūhavyūhasyātinivātasaudhamadhyasamadhyāsina iva sthaṇḍilaśāyino hemante vihitavirahijanadurlabhavibhātasamāgamāḥ sukhena vibhānti vibhāvaryaḥ
yasya ca dāvadāhadviguṇitapratāpātapaistapanopalaśailaśilāśikharocchaladaviralasphuliṅgasaṅgasaṃtāpitasthalajalajarājibhistarūmūlavilārdhavinirgatāśīviṣaviṣadharavadanodgīrṇagāḍhagaralānalajvālākarālaprakāśaprasarairvirahadahanadahyamānamahilāśvāsānilapunaruktoṣṇabandhairupārjitajagajjātajyotiḥsārairiva kārśānavakaṇagarbhanirbharairiva ca karaiściravisargasamayasaṃdhukṣitajaṭharajātavedasīva
sakalānapi rasāngrasitumavasite bhagavati gabhastimālinī, parāgaprasaradhūsaritasamastadigantarālābhirvātūlavṛttibhirjagato janitāṅgahāre parisarpati
samantānnaṭa iva sarvaṃkaṣe maruti, bhuvi divi diśi vidiśi ca vaiśvānarasṛṣṭaya iva dṛṣṭipathamavatarati viṣvadrīciloke, vinirmitamurmuropahārākhiva
duḥsparśapracārāsu sarvataḥ śarkarilākhilāsu virocanacūrṇīkīrṇeṇviva nakhaṃpacapāṃsūnmathitātithiṣu pathiṣu, vitapyamānamūṣāśuṣireṣviva tannivāsivilāsilokaparitāpakareṣu saudhavivareṣu, pralayakālapāvakapātabhītāsviva pātālamūlanilīyamānatanulatāsu lelihānavanitāsu, samācaritapañcāgnisādhanamānasānāmiva mahīdharatāpasānāṃ pravṛddhamūrdhanirvyāmadhūmaśyā maleṣu gaganataleṣu, drutadurvarṇarasarekhārucibhiriva marumarīcīcīcibhirvaidhyamānamanovyākuleṣu kamalakuleṣu, ghoraghṛṇighanagharmāṅgārasāramṛṣṭabhūgolasparśaprakupitenordhvacalitadṛśā dandaśūkeśvareṇāpāṅganiṣṭhyūtai. kopakṛśānubhiriva dhakṣyamānāsu
jaladevatānāmāvasathasarasīṣu, nijanivāsakānanadavodriktapittāsviva dusahavidāhadehasaddohāsu vanadevīṣu, vidūritavasantasamāgamāsviva virahiṇīkapolamarmaracchadāsa latāvanapaṅktiṣu, kṛtakṛṣṇavartma karmaskhiva patrapāṇḍuṣu pādapeṣu, svakīyakośakoṭaraprasūtānā kalahaṃsakuṭumbinīnā cintānvarakareṣu kṣayāmayamandeṣviva parimlāyatsu dairdhikeyakāntāreṣu, kareṇukarottambhitakamalinīdalātapatropacaryamāṇavāraṇeṣu vanasara su, dṛḍhadaṃṣṭrotpāṭitapuṣkinīdarakuharaviharadvarāhāsu kāsāravasuṃdharāsu, kaṭhorāṣṭīlapṛṣṭhakamaṭhanirloṭhaluṭhatpāṭhīnakṣobhakaluṣavāriṣu vireyeṣuṃ, mahānokahagahanāvagāhadohadeṣu nakhāyuṣeṣu, jarati saurabheyeṣu darpe, kharveti garvareṣu garve, galantīṣu puṣpaṃdhayeṣu dhṛtiṣu,
nāḍiṃdhameṣu nagaukasāṃ galanāleṣu, kathāśeṣāmu yoṣitāṃ kāmakeliṣu, jvaladārdradārudāruṇāsu dīrghāhanidāghanirgalajjalāsu janmināṃ śarīrayaṣṭiṣu, marusthaleṣviva devakhāteṣu, pradhāvadharaṇiśviva srotasvinīṣu, dhānvanadharārandhreṣviva pradhiṣu, culukoñchulampanociteṣviva jaladhiṣu, sahārasamayadivaseṣviva
praśāntajantusañcāreṣu vartmasu ca,
yeṣu ca—
'mārtaṇḍaścaṇḍatāpastapati marubhuvāmabhisāttvaṃ dadhānaḥ
kāmaṃ vyomāntarāṇi sthagayati kimapi dyoti dhāvatpurastāt
ūrdhvaṃ nirghāmavīcīcayamiva visṛjatyetadāśāntarālaṃ
magnāṅgānnimnagānāṃ payasi ca kariṇaḥ krāthayanvāti vātaḥ
Commentaries (1)
- Yaśastilakacandrikā — Śrutasāgara, Sanskrit