Pramāṇa · Search · About · API

Dvisandhana p14

Dvisandhāna p14

Language
Sanskrit

p14

nitān yasyāṃ bhavān gurūn, kṛtadravyasārakān krayavikrayabhāṣiṇaḥ satpadavyā samīcīnamārgeṇa karaṇena narendrādhyakṣadharmādharmavicārasthānena ca mānitānadhiṣṭhitān yasyāṃ bhavān vipaṇīṃśca, saṃśritāḥ santaḥ śiṣyā grāhakāśca anyanagarīsaṃbandhino'nyavastuno vāchayā na jihate yānti | śleṣālaṃkāraḥ ||
paraṃ vacitvā puri devadāru tanna dāru yasyāmupayāti vikrayam | gṛhāṇi tārṇāni bhavanti pakṣiṇāṃ kuraṅgajātirna naṭeṣu sadmasu || 36 ||
paramiti || yasyāṃ puri paraṃ kevalaṃ devadāru saraladrumakāṣṭhaṃ vacitvā vihāya tatprasiddhaṃ dāru khādirādi vikrayaṃ nopayāti | tathā tārṇāni gṛhāṇi pakṣiṇāṃ caṭakādīnām, na janānām | kutsitanṛtyasthānajātirnaṭeṣu na, api tu kuraṅgajātiḥ krīḍāmṛgaviśeṣaḥ sadmasu gṛvevāsti | parisaṃkhyā ||
bhaṭā juhūrāṇarathadvipaṃ nṛpāḥ śrayanti ghātaṃ caturaṅgapaddhatau | parāṃśukākṣepaṇamaṅganā ratau vidhau kalaṅko'pyahiṣu dvijihvatā || 37 || bhaṭā iti || yasyāṃ caturaṅgapaddhatau dyūtaviśeṣe kevalaṃ bhaṭā vīrāḥ, juhūrāṇāsturaṃgamāḥ, rathā lohabaddhaśakaṭāḥ, dvipā dantinaḥ nṛpā narendrā ghātaṃ śrayanti | aṅganā ratau parebhyo ramaṇebhyoṃ'śukasyāpakṣepaṇamākarṣaṇam, na taskarādibhyaḥ | vidhau candre kalaṅkaḥ, nānyatra | sarpeṣu sarpatā, na janeṣu sūcakatā | parisaṃkhyā ||
jaḍeṣu bāhyeṣu ca jīvalokato dṛśāmapathyeṣu padānateṣvapi |
hatāvakurvatsu janasya vedanāṃ nakhāśchidāṃ yatra nayanti jantavaḥ || 38 ||
jaḍeṣviti || yatra jīvalokato jīvāvaṣṭabdhaśarīrādvahirbhūteṣu, dṛśāṃ locanānām apathyeṣu āndhyakāriṣu, caraṇanateṣu, hatāvapi tāḍanāyāmapi satyāṃ janasya lokasya vedanāṃ kadarthanām avidadhatsu jaḍeṣu acetaneṣu nakhāścaraṇaruhā eva chidāṃ khaṇḍanāṃ na yanti prāpnuvanti | samyagdarśanādīnāṃ virodhiṣu, tāḍanāyāṃ satyāmapi padānateṣu padalagneṣu, janasya pīḍāmakurvatsu, jaḍeṣu ajñeṣu, jīvalokato brāhmaṇakṣatriyavaiśyādibhyo bahiḥ kṛteṣu cāṇḍālādiṣu jantavaḥ prāṇinaḥ na yanti prāpnuvanti | parisaṃkhyā ||
ananyasādhāraṇarūpakāntiṣu smaro'ndhakārātivighātahetuṣu |
dhanuḥ samāropya gṛhītaropaṇa ḥ puri bhramanyatra karotyupaplavam || 39 || ananyeti || yatra puri gṛhīta ropaṇo'ṅgīkṛtabāṇaḥ smaro māraḥ na anyasādhāraṇā rūpakāntiryeṣāṃ teṣu andhakārasyātyantavighātakāraṇeṣu candrādiṣu satsu dhanuḥ samāropya bhraman san upaplavaṃ karoti | candrādīnāmuddīpakatvāt | uktaṃ ca- ' āstāṃ pareṣāṃ narakīṭakānāṃ tapasthitānāmapi cai munīnām | candrāsavābhyāṃ ramaṇījanebhyaḥ proddīpanaṃ keśavana -

Commentaries (1)