Pramāṇa · Search · About · API

Yashastilaka 3.163

Yaśastilakacandrikā 3.163

Language
Sanskrit

3.163

yasya sa tathā tasya saṃbodhana he tathokta| he deva he rājan ! tātamantareṇa vitaramantareṇa vinā kimapi kiṃcidapi sukhaṃ śamaṃ utpādayati janayatyapi | apīti saṃbhāvanāyām | punaḥ kāryavyāsaṅgaparamparābhiḥ kāryasya yo'sau vyāsaṅgaḥ prasaṅgastasya paramparāḥ tābhiḥ kṛtyā madanaphalaprayuktiriva rājaphalabhakṣaṇamiva bhuktamāhāramāsāditamaviprahṛdayarodam atipracuraṃ yasya bhavatyevaṃ udgamayati bahirniṣkāsayati ||
svacchandavṛtterityādi | tātaṃ pitaraṃ vinā eṣā iyaṃ dhīrlakṣmī ranarthaheturduḥkhakāraṇaṃ syādbhavet | kathaṃbhūtā eṣā śrīḥ | svacchandavṛtteḥ svādhīnapravartanasya śanivṛṣṭiḥ śanaiścaradṛṣṭiḥ | tathā coktam - 'daśamatṛtīye navapañcame caturthāṣṭame kalatre ca | paśyanti pādadṛṣṭyā phalāni caiva prayacchanti ||' punaḥ kathaṃbhūtā iyaṃ dhīḥ | sukhotsaṣopāyavidhau ca viṣṭiḥ sukhasya utsavopāyavidhāne viṣṭiḥ | saptamaṃ karaṇaṃ sukhakāryaṃ bhuktapītyarthaḥ | tathā coktam-'kṛṣṇe ca tridaśārātrau divā saptacaturdaśī | caturthyekādaśīrātrau aṣṭamī pūrṇimā divā ||' kāni tāni saptakaraṇāni- 'bavaṃ ca bālavaṃ caiva kaulavaṃ taitilaṃ tathā | gaṇijaṃ gare ca viṣṭica evaṃ karaṇasaptakam ||' catvāri sthirakaraṇāni | tathācoktam- 'caturdaśī yā śaśibhiḥ pradīptā tasyā vibhāge śakunirdvitīye | daṇḍadvayorādyaturaṅgināge siddhyapramāye pratipadgate ca ||' kathaṃbhūtā dhīḥ | kelimanorathānāṃ ketūdgatiḥ krīḍādohadārnā navamagrahodayaḥ krīḍā bhanaktītyartharūpakam ||
vinetyādi | yathā yena prakāreṇa gajānāṃ hastināṃ vinayopadeśaḥ śikṣopadeśo vinetāraṃ vinā hastipakaṃ vinā vṛthā syānnirarthako bhavet | tathā rājakumārakāṇāṃ rājaputrāṇāṃ idaṃ rājyaṃ vinetāraṃ pitaraṃ vinā vṛthā syāt | dṛṣṭāntālaṃkāraḥ ||

Linked texts (1)