Yashastilaka 4.26
Yaśastilakacandrikā 4.26
- Language
- Sanskrit
4.26
kṣiṇāmeva mārgo vyomnyākāśe kadācit kasmiṃścitkāle jñāyeta budhyeta | paraṃ amātyajanasya vṛttiḥ mantrilokasya vṛttirācāro na jñāyate nāvabudhyate | kathaṃbhūtā amātyajanasya vṛttiḥ | adhyakṣasiddhe'pi pratyakṣaniṣpanne'pi | karttavye ityadhyāhāraḥ | kṛtāvalopā kṛto racitaḥ avalopaḥ samantādadarśanaṃ yayā sā tathoktā | svabhāvoktijātyalaṃkāraḥ ||
vyādhivṛddhāvityādi | yathā yena prakāreṇa vaidyo bhiṣak śrīmatāṃ lakṣmīvatpuruṣāṇāṃ vyādhivṛddhau rogavardhane āhitodyamaḥ racitopāyo bhavati, tathā tena prakāreṇa niyogino mantriṇo rājño nṛpasya vyasaneṣu duḥkhopanipāteṣu kṛtayatnā bhavanti racitopāyā bhavanti | dṛṣṭāntālaṃkāraḥ | upamā vā ||
niyogibhirityādi | niyogibhirvinā sacivairantareṇa kevale bhūpe bhūpāle rājyaṃ nāsti na vidyate | katham | hi sphuṭaṃ niścayena | tasmāt kāraṇāt amī niyogino vidhātavyāḥ kartavyāḥ yatnataḥ sāvadhānatayā rakṣitavyāśca rakṣaṇīyā bhavanti | jātyalaṃkāraḥ ||
kadācitkasmiṃścidavasare mantrakāleṣu pañcavidhamantrāvasareṣu yathākālaṃ avasaramyanatikramaṇena ṣaḍapi ṣaṭsaṃkhyopetānapi guṇān saṃdhivigrahayānāsanasaṃśrayadvaidhībhāvasaṃjñān anvatiṣṭha anuṣṭhitavānahaṃ cakāra | kathaṃbhūteṣu mantrakāleṣu | sacivasevāvasarānukūleṣu sacivānāṃ mantriṇāṃ sevā ārādhanaṃ tasyā avasaraḥ kālastasya anukūlitā ye mantrakālāste tathoktāsteṣu | kiṃ kṛtvā pūrvaṃ ṣaḍguṇānanvatiṣṭham | iti amunā prakāreṇa daivavādinaḥ puṇyakarmasthāpakasya vidyāmahodadheḥ vidyāmahodadhināmakāt sacivāt mantriṇaḥ sakāśāt itikartavyatākriyāṃ kāryanirdhārakaraṇaṃ hastekṛtya gṛhītvā | kathaṃbhūtāṃ itikartavyatākriyām | gāṅgeyormikāṃ lakṣmīmudrāṅkām | lakṣmīmudrāyā aṅguththidaṃ yasyāṃ sā lakṣmīmudrāṅkā tām | kathaṃbhūtaḥ san ṣaḍguṇānanvatiṣṭham | pratipannadharmavijayaikabhāvaḥ | vijigīṣavastāvattrayo vartante—dharmavijayī lobhavijayī ......ceti | tatra dharmavijayī śatroḥ pādapatanamātreṇa tuṣyati, lobhavijayī śatroḥ sarvaṃ saṃgṛhyītvā tuṣyati,............... | teṣu trividheṣvāpa vijayiṣvahaṃ kathaṃbhūtaḥ | pratipannadharmavijayaikabhāvaḥ pratipanno'ṅgīkṛto dharmavijayino narendrasya eko niṣkevalo bhāvaḥ pariṇāmo yena sa tathoktaḥ | ka iva | satyavāgiva yatireva | yathā yatiḥ dharme vijayamekamadvitīyaṃ bhāvaṃ pratipadyate iti kriyākārakasabandhaḥ | itīti kim | vidyāmahodadhirevaṃ kathayati | evaṃ kathamiti cet—
Linked texts (1)
- Yaśastilaka — Somadevasūri, Sanskrit