Yashastilaka 4.308

4.308

taḍikāgailā agaṇḍakāṣṭhāni mṛṇālatvaṃ padminīkandatvaṃ bhajanti prāpnuvanti | kareṇuvargaḥ hastihastinīvargaḥ sīdati duḥkhībhavati | upamālaṃkāraḥ || uparītyādi | he rājan, asya tava gajasya upari karavikīrṇāḥ śuṇḍādaṇḍena vikṣiptā- pāṃsavo dhūlayaḥ karṇatālānilena karṇatālavāyunā prakāsamatiśayena nabhasi ākāśe vitatamārgāḥ pratigajapatijaitrānantaraṃ śatrugajavijayānantaraṃ vīralakṣmīdhṛtavijayapatākāḍambaraṃ bibhratīva vīrakṣmyā vīradhiyā dhṛtā mastakoparyāropitā yā vijayapatākā jayadhvajā tasyā āḍambara āṭopastaṃ vīralakṣmīdhṛtavijayapatākāḍambara bibhratīva dharatīva | utprekṣālaṃkāraḥ || vaṃśo'tīvetyādi | he bhūpate, yāvatkālaṃ amī janā lokā itthamunā prakāreṇa kṛtadhiyaḥ paryālocayanti | itthaṃ kathamiti cet ayaṃ vaṃśaḥ prathāvabhūmiḥ atīva mahān guhvataro viracitaḥ kṛtadhārāḥ kuntādikarāḥ puruṣā locanavyāpārādapi dṛṣṭergocarād api punarbūrato vinihitā viprakṛṣṭaṃ sthāpitāḥ | ko'yaṃ prathāvakramo vartate | na kaścit pradhāvakrama ityarthaḥ | tāvatkāla karī tava gajendraḥ vīraṃ subhaṭaṃ paraṃ kevalaṃ gṛhṇan dadayate svīkurvan vilokyate | kathaṃbhūtaḥ karī | anekatāmavagataḥ | eko'pi san anekatvaṃ prāpta ityarthaḥ | upamālaṃkāraḥ || vīthīśīrṣata ityādi | he svāmin, asya pratyakṣībhūtasya karipatestava gajendrasya javo vegaḥ kathaṃ kena prakāreṇa kathyate ucyeta | yato yasmāt kāraṇāt citramāścaryaṃ vartate | kathaṃbhūtasyāsya karipate | vīthīśīrṣata eva mārgasya mastake eva prārambhe pañcamajavotthānasya pañcamaṃ javasya utthānaṃ utthā yasya sa pañcamajavotthānastasya | bhūtavegotthitasyetyarthaḥ | uktaṃ ca—'āskanditaṃ dhauritikaṃ recitaṃ valitaṃ pnatam' iti aśvānāṃ pañca