Pramāṇa · Search · About · API

Yashastilaka 4.34

Yaśastilakacandrikā 4.34

Language
Sanskrit

4.34

svasyetyādi | he rājan, svayamātmanā kiṃtu kiṃcit manāk nigadyate vijñāpyate | kimartham | svasyaiva ātmana eva buddhiśuddhyarthaṃ buddhivijñāpanātham | yukto'yamarthaḥ | suvarṇaparīkṣaṇaṃ kanakakarṣaṇaṃ nikaṣāśmopakārāya kaṣapaṭṭikāpāṣāṇasya upakārāya na bhavati | arthāntaranyāsālaṃkāraḥ || svayamityādi | he rājan, svayamātmanā nayānabhijñasya nayo hitāhitalābhaparihāropāyaḥ taṃ na abhijānāti iti nayānabhijñastasya nītiśāstrāvijñāpakasya nisargāt svabhāvena sajjanadviṣaḥ sajjanān dveṣṭīti sajjanadviṭ tasya sajjanadviṣa evaṃ viśeṣaṇadvayaviśiṣṭasya kṣitipaternareṃdrasya puro'grata | nāmeti saṃbhāvanāyā saṃbodhane vā | mānyairjñānavṛddhaiḥ mano jñānaṃ tatra niyuktā mānyāstairmānyai. maunaṃ mūkatvaṃ vidhīyate | jātyalaṃkāra. || samastetyādi | he rājan, tvayi bhavati vācayaṃmakriyaḥ maunavānpumān ko bhavati | api tu na kaścit bhavati | katham | hi sphuṭam | kathaṃbhūte tvayi | samastaśāstrasaṃdarbhapragalbhapratibhe samastānāṃ samagrāṇāṃ śāstrāṇāṃ dharmārthakāmamokṣagranthānāṃ saṃdarbhaḥ samūhastasmin pragalbhā prauḍhā kuśāgrīyā antarbhedinī pratibhā buddhiryasya sa tathoktastasmin | punaḥ kathaṃbhūte tvayi | santo vidvāṃsaste lokāḥ sallokā. | vidvajjanā ityarthaḥ | teṣāṃ locanāni teṣāmānandaḥ sallokalocanānandastasmin | ākṣepālaṃkāraḥ || kiṃ ca—ukte ityādi | yaḥ svāmī yo rājā yukte'pyukte hite durāgrahāt duṣṭābhiprāyāt kāraṇāt viparyasyet viparītaṃ manyate | tatra tasmin rājani kaḥ pumān saṃbodhayituṃ samarthaḥ | yaḥ saṃbodhayati sa eva mriyata ityarthaḥ | kathaṃbhūte tatra svāmini | pratyarthivedicetaṇḍasame pratyarthinaṃ śatruṃ vettyevaṃśrīlaḥ pratyarthivedī sa cāsau cetaṇḍo gajastena samaḥ sadṛśaḥ pratyarthivedicetaṇḍasamastasmin | yathā pratyarthivedī gajo ya. kaścit hitaṃ śikṣayati tameva śatruṃ jñātvā mārayati | upamākṣepālaṃkāraḥ ||

Linked texts (1)