Pramāṇa · Search · About · API

Yashastilaka 4.368

Yaśastilakacandrikā 4.368

Language
Sanskrit

4.368

dṛṣṭimāndyaṃ cakṣustejohīnaṃ bhavati | kuḍavamadhye ṭaṅkadvayaṃ lavaṇaṃ yuktamadhikaṃ na yuktamiti bhāvaḥ | eṣā pratyakṣībhūtā atyamlatīkṣṇopayuktiḥ atikṣāmaricādeḥ upayogaḥ vapuḥ jarayati śarīraṃ jīrṇaṃ karoti | tadbhuktamātraṃ asātmyamapathyaṃ balavilayaṃ nāśaṃ karoti | uṣṇo dehadāhāya uṣṇaḥ śuṇṭhīmaricapippaliprabhṛtirasaḥ śarīraparitāpāya bhavati | kaṣāyo harītakyāmalakavibhītakapūgaphalādiko rasaḥ anilakopano vātakaro bhavati | ko'sau | sātatyāt nirantarāsvādanāt atimātratayā niṣevyamāṇaḥ san | jātyalaṃkāraḥ || yavasamityetyādi | yavasamiyavidāhiṣu yavānāṃ śitaśūkānā samityaścūrṇaṃ tasya vidāhiṣu ajīrṇeṣu śītaṃ ambu niṣevyaṃ ajīrṇe yāti | anne bhojane piṣṭe godhūmasamithaidurjare sati idaṃ ambu kvathitamutkālitaṃ jalaṃ upāsyaṃ pānīye peyam | vidalakāle dāsyajīrṇakāle avantisomasya kāñjikasya pānamāsvādanaṃ bhavati | ghṛtavikṛtiṣu sarpirajīrṇeṣu kālaśeyaṃ takraṃ peyam | takraṃ tu sadaiva hitamiti bhāvaḥ | 'na takradagdhāḥ prabhavanti rogāḥ' ityabhidhānāt | samuccayālaṃkāraḥ || ādāvityādi | ādau bhojanasya pūrvameva pītaṃ jalaṃ vahnivināśakārśya kuryāt | tadante kaphabṛṃhaṇaṃ ca śleṣmavṛddhiṃ kuryāt | madhye tu pītaṃ jalaṃ samatāṃ sukhaṃ ca kuryāt | asya jalasya sakṛt ekavārameva atiyogaḥ atipānaṃ nābhigato nāmīṣṭaḥ | 'punaḥ punarvāri pibedbūri' iti vacanāt | samuccayālaṃkāraḥ || amṛtamityādi | etat salilaṃ amṛtaṃ viṣamivi ca dve nāmanī viditatattvārthāḥ vijñātāyurvedaśāstrā nigadanti pratipādayanti | 'proktaṃ prādurbhūtanamamṛtaṃ jīvanīyaṃ viśe

Linked texts (1)