Yashastilaka 4.386

4.386

alakekṣaṇetyādi | sindhurnadī bharturdṛṣṭilakṣaṇā kāntāyā striyaḥ alakekṣaṇavadanakucaiḥ alakāyāḥ ..... ... ..... .. ... ..........jambālakuvalayāmbujapulinaśriya āśritā babhūva | jamvālāni śaivalāni | uktaṃ ca—'śaivale kardame caiva jambālamiti cocyate' | kuvalaṃyaṃ ca utpalam, ambujaṃ ca kamalam, pulinaṃ ca toyotthitasthalam, jambālakuvalayāmbujapulināni | 'toyotthitaṃ tatpulinam' iti vacanāt | teṣā śrī śobhā tā jambālakuvalayāmbujapulinaśriyaṃ āśritā prāptā | yathāsaṃkhyamalaṃkāraḥ || ahanītyādi | he nātha he rājan, ahani divase pariṇatārthe madhyāhnavelāyā svedabinduḥ prasvedajala sīmantinīnā kapole maṇḍanaṃ patravallīṃ śithilayati ślathaṃ karoti | nibiḍakucanikuñjāt nibiḍau parasparasalagnau yau kucau tayornikuñjaṃ madhyasthānaṃ nibiḍakucanikuñjaṃ tasmāt | uktaṃ ca—'nikuñjakuñjau vā klībe latādipihitodare |' sthāne iti viśeṣa | vāripūro jalapravāha. syandate kṣarati | kathaṃbhūtānā sīmantinīnām | puruṣarataniyogavyagrakāñcīguṇānām | 'upari strī adha puruṣa iti rītyā yatsurataṃ tatpuruṣaratamucyate viparīta ratam' iti vacanāt | tasya niyogo nirviśeṣo yogo niyogo vyāpārastatra vyagro vyākula | 'vyagre ca praguṇākule' iti vacanāt | kāñcīguṇo kaṭimekhalā yāsā tāstathoktāstāsām | śṛṅgārarasapradhānaṃ rūpakamidam || udvellantītyādi | he rājan, strīṇā śramāmbha kaṇā surataśramasajātajalakaṇā. grīṣme'pi uṣṇakāle'pi prāvṛṣa eva varṣartāreva sapad śobhā amī pratyakṣībhūtāḥ khyānti kathayanti | sūcayantītyartha. | kathaṃbhūtānā strīṇām | smarakelilālasadhiyām smarakeliṣu kaṃdarpakrīḍāsu lālasā abhyākāṅkṣā dhīrbuddhiryāsā tāstathā tāsām | śramāmbha - kaṇā. kiṃ kurvanti | kapolapāliṣu gaṇḍasthalavārivāraṇeṣu udvellanti utpatanti | uktaṃ