Pramāṇa · Search · About · API

Yashastilaka 7.320

Śrutasāragani 7.320

Language
Sanskrit

7.320

kadācit
ārohaṇaṃ kṛtavati sati sā jagatprasiddhā kuñjaramaṇḍalī gajaghaṭā kā kiyanmātrā | na kāpītyarthaḥ | sā kā | yā kuñjaramaṇḍalī mama puraḥ mamāgrataḥ saṃmukhīnā samukhībhavet saṃjāyet | tatastasmāt kāraṇāt anena pratyakṣībhūtena kośavidhinā dantajaṭanādividhānena paryāptaṃ paripūrṇam | kathaṃbhūtena kośavidhinā | bhārakramaṃ bhārakhedaṃ kurvatā | ākṣepālaṃkāraḥ ||
yeṣāmityādi | yeṣāṃ mahībhujāṃ mahīpālānāṃ balāni sainyāni vartante | kathaṃbhūtāni balāni | gajottamāṅgāni gajā eva uttamāṅgamutkṛṣṭamaṅgaṃ caturaṅgasainyaṃ madhye yeṣāṃ tāni | teṣāṃ mahībhujāṃ raṇāṅgaṇe tāni balāni uttamāṅgavihīnāni bhavanti mastakarahitāni bhavanti | śleṣālaṃkāraḥ ||
kadācit kasmiścidivasare pratyavasānaṃ samācarata bhojanaṃ ahaṃ ācaritavān | kathaṃbhūtaṃ pratyavasānam | ityamunā prakāreṇa sajjanabhiṣajaḥ sajjananāmavaidyāt prasūtasūktāmṛtapunaruktopadaṃśadaśanaṃ prasūtāni utpannāni yāni sūktāmṛtāni subhāṣitapīyūṣāṇi taiḥ punaruktaṃ dviguṇīkṛtaṃ upadaṃśānāṃ carvaṇānāṃ daśanaṃ bhakṣaṇaṃ yatra pratyavasāne tattathoktam | uktaṃ ca—'avadaṃśastu bhakṣaṇaṃ kharavida (?) samabhyavahāryeṃ carvaṇamupadaṃśaśca |' kathaṃbhūtāt sajjanabhiṣajaḥ | vaidyavidyāvilāsāparanāmabhājaḥ vaidyavidyāvilāsa iti īdṛśaṃ aparaṃ dvitīyaṃ nāma abhidhānaṃ bhajate sevate sa tathā tasmāt | punaḥ kathaṃbhūtāt | rasānāṃ madhurāmlakaṭutiktakaṣāyalavaṇānāṃ ṣaḍrasānāṃ śuddhasaṃsargabhedena | bhedaśabdaḥ pratyekamabhisaṃbadhyate | tenāyamarthaḥ—śuddhabhedena saṃsargabhedena ca triṣaṣṭivyañjanopadeśabhājaḥ triṣaṣṭi vyañjanāni yeṣāṃ teṣāmupadeśaṃ bhajate | tathāhi—madhurāmlena, kaṭunā tiktena, kaṭukena ca, kaṣāyena pṛthak saha tiktakaṭunā sārdhaṃ kaṣāyena pṛthak | tathā 'kaṭukastu kaṣāyena siddhayogā iti smṛtāḥ' | asyāyamarthaḥ—madhurāmlam, madhuralavaṇam, madhuratiktam, madhurakaṭukam, madhurakaṣāyam, āmlatiktam, āmlakaṭukam, āmlakaṣāyam, lavaṇatiktam, lavaṇakaṭukam, lavaṇakaṣāyam, tiktakaṭukam, tiktakaṣāyam, kaṭukakaṣāyam, evaṃ pañcadaśa | madhurāmlalavaṇam, madhurāmlatiktam, madhurāmlakaṭukam, madhurāmlakaṣāyam, madhuralavaṇatiktam, madhuralavaṇakaṭukam, madhuralavaṇakaṣāyam, madhuratiktakaṭu-

Linked texts (1)