Pramāṇa · Search · About · API

Yashastilaka 7.65

Śrutasāragani 7.65

Language
Sanskrit

7.65

prajāyate utpadyate, tatra tasyāṃ kāryasiddhau daivaṃ pradhānam | anyatra prekṣāpūrvikā kāryasiddhiḥ prajāyate, tatra pauruṣaṃ pradhānaṃ bhavet | uktaṃ ca samantabhadreṇa bhagavatā—'abuddhipūrvāpekṣāyāmiṣṭāniṣṭaṃ svapauruṣāt' | jātyalaṃkāraḥ ||
suptasyetyādi | he deva, suptasya nidrāṃ prāptasya puruṣasya sarpasaṃparke sati sarpasparśe sati āyuṣi jīvitavyakāraṇaṃ pauruṣaṃ bhavati | jātyalaṃkāraḥ ||
parasparopakāreṇetyādi | daivapauruṣayoḥ karmodyamayoḥ phalajanmani phalotpattau parasparopakāreṇa anyonyaguṇena vṛttiḥ pravṛttirmanyatāṃ jñāyatām | kimiva | jīvitauṣadhayoriva | yathā jīvitaṃ āyuḥ karma auṣadhasya upakārakaṃ bhavati, auṣadhaṃ tu jīvitasyopakārakaṃ bhavati, sati jīvite auṣadhaṃ lagati, auṣadhe sati jīvitaṃ sthirībhavati, evaṃ sati daive pauruṣaṃ phalati sati pauruṣe daivaṃ phalati | upamālaṃkāraḥ ||
tathāpītyādi | he deva, yadyapyevaṃ tathāpi tadapi sattvānāṃ prāṇināṃ sakalāḥ samastāḥ kriyāśceṣṭāḥ pauruṣāyattā bhavanti | ataḥ kāraṇāt taccintyaṃ prārabhyaṃ anyatra daive kā cintā na kāciccintā | kathaṃbhūte daive | atīndriyātmani cakṣurādīndriyāṇāmagocare | ākṣepālaṃkāraḥ ||
punaśca kiṃ kṛtvā pūrvaṃ ṣaḍguṇānanvatiṣṭham | ityamunā prakāreṇa navakāt navīnāt upāya-sarvajñanāmnaḥ sacivāt iti kartavyatākiyāṃ hastekṛtya gṛhītvā | upāyasarvajño mantrī kathayati | kiṃ kathayati—maṭhasthānamityādi | he rājan, idaṃ maṭhasthānaṃ chātrādīnāṃ vidyābhyāsanivāso na vartate | vāthavā vādasamayo'pi guruśiṣyayorvādābhyāsanimittaṃ kālo na vartate | kiṃ tu iyaṃ mantraniṣadyā mantraśālā vartate | tattasmāt kāraṇāt prastutaṃ prastāvocitaṃ iha asyāṃ mantraśālāyāṃ ucyatāṃ vyāhiyatām | jātyalaṃkāraḥ ||

Linked texts (1)