Samsaranataka (Saṃsāranāṭaka)
संसारनाटक
- Language
- Sanskrit
- Date
- 1150–1310 CE
- Extent
- 542 passages, 115,834 words
- Text
- complete digital text
- Source
- jainqq · Samaysar Natak, by Banarsidas Pandit, Nana Ramchandra, Banarsidas Pandit (Jain eLibrary no. 010586) · Jain eLibrary (jainelibrary.org / Jain Quantum, jainqq.org): scanned books and their extracted text are…
Contents
- p2
- p4
- p6
- p7
- p8
- p9
- p10
- p11
- p12
- p13
- p14
- p15
- p16
- p17
- p18
- p19
- p20
- p21
- p22
- p23
- p24
- p25
- p26
- p27
- p28
- p29
- p30
- p31
- p32
- p33
- p34
- p35
- p36
- p37
- p38
- p39
- p40
- p41
- p42
- p43
- p44
- p45
- p46
- p47
- p48
- p49
- p50
- p51
- p52
- p53
- p54
- p55
- p56
- p57
- p58
- p59
- p60
- p61
- p62
- p63
- p64
- p65
- p66
- p67
- p68
- p69
- p70
- p71
- p72
- p73
- p74
- p75
- p76
- p77
- p78
- p79
- p80
- p81
- p82
- p83
- p84
- p85
- p86
- p87
- p88
- p89
- p90
- p91
- p92
- p93
- p94
- p95
- p96
- p97
- p98
- p99
- p100
- p101
- p102
- p103
- p104
- p105
- p106
- p107
- p108
- p109
- p110
- p111
- p112
- p113
- p114
- p115
- p116
- p117
- p118
- p119
- p120
- p121
- p122
- p123
- p124
- p125
- p126
- p127
- p128
- p129
- p130
- p131
- p132
- p133
- p134
- p135
- p136
- p137
- p138
- p139
- p140
- p141
- p142
- p143
- p144
- p145
- p146
- p147
- p148
- p149
- p150
- p151
- p152
- p153
- p154
- p155
- p156
- p157
- p158
- p159
- p160
- p161
- p162
- p163
- p164
- p165
- p166
- p167
- p168
- p169
- p170
- p171
- p172
- p173
- p174
- p175
- p176
- p177
- p178
- p179
- p180
- p181
- p182
- p183
- p184
- p185
- p186
- p187
- p188
- p189
- p190
- p191
- p192
- p193
- p194
- p195
- p196
- p197
- p198
- p199
- p200
- p201
- p202
- p203
- p204
- p205
- p206
- p207
- p208
- p209
- p210
- p211
- p212
- p213
- p214
- p215
- p216
- p217
- p218
- p219
- p220
- p221
- p222
- p223
- p224
- p225
- p226
- p227
- p228
- p229
- p230
- p231
- p232
- p233
- p234
- p235
- p236
- p237
- p238
- p239
- p240
- p241
- p242
- p243
- p244
- p245
- p246
- p247
- p248
- p249
- p250
- p251
- p252
- p253
- p254
- p255
- p256
- p257
- p258
- p259
- p260
- p261
- p262
- p263
- p264
- p265
- p266
- p267
- p268
- p269
- p270
- p271
- p272
- p273
- p274
- p275
- p276
- p277
- p278
- p279
- p280
- p281
- p282
- p283
- p284
- p285
- p286
- p287
- p288
- p289
- p290
- p291
- p292
- p293
- p294
- p295
- p296
- p297
- p298
- p299
- p300
- p301
- p302
- p303
- p304
- p305
- p306
- p307
- p308
- p309
- p310
- p311
- p312
- p313
- p314
- p315
- p316
- p317
- p318
- p319
- p320
- p321
- p322
- p323
- p324
- p325
- p326
- p327
- p328
- p329
- p330
- p331
- p332
- p333
- p334
- p335
- p336
- p337
- p338
- p339
- p340
- p341
- p342
- p343
- p344
- p345
- p346
- p347
- p348
- p349
- p350
- p351
- p352
- p353
- p354
- p355
- p356
- p357
- p358
- p359
- p360
- p361
- p362
- p363
- p364
- p365
- p366
- p367
- p368
- p369
- p370
- p371
- p372
- p373
- p374
- p375
- p376
- p377
- p378
- p379
- p380
- p381
- p382
- p383
- p384
- p385
- p386
- p387
- p388
- p389
- p390
- p391
- p392
- p393
- p394
- p395
- p396
- p397
- p398
- p399
- p400
- p401
- p402
- p403
Text
p2
.
'
..
...
..
.
...
-
LAKAMANAL LIBRARY
SANYÁTY
SHRI SAN
+
kṣayara.
E
atha samayasāranāṭaka prāraṃbha |
-
-
..
-
.
.
-
-
-
AVE
RAM
p4
prastāvanā.
isa graṃthakī digaṃbarī banārasīdāsane śuddha hiṃdusthānī bhāṣāmeṃ padyātmaka racanā karī hai. e graṃthakarttā mahāpaṃḍita tathā kavīśvara honese vividha prakārakī chaṃda racanā karike āpakī śreṣṭha kṛti dikhāya diī hai. padalālityatā tathā artha gauravatādika je kāvyake uttama guṇa hai, te saba isa graṃtha meṃ dīkhane meṃ āve hai . alaṃkārase kavitā acchi bhūṣita karī hai. yaha graṃtha ādhyātmika ( śuddha ātmatattva ke ) viṣayakā hai tāte isīmeṃ śāṃta rasahī mukhyapaṇe hai tobhi prasaṃgānusāre bākīke ( 8 ) rasapaṇa dīkhane meṃ āve hai. aisā yaha graṃtha sabake upayogī hai so jāna, isa kavitā ūpara hamane hiṃdī vacanikā likhake muṃbaī meṃ 'nirṇayasāgara' yaṃtrālayameṃ chapāyake prasiddha karī hai. merī mātṛbhāṣā mahārāṣṭrīya hai tātai isimeṃ kucha bhūla hone kā saṃbhava hai so jñānī janoṃ ne haṃsasvabhāva leyake mujakūṃ likha bhejanā tisakūṃ punarāvṛttimeṃ durusta kareṃge. isa graṃthakī ślokasaṃkhyā aṃdāja sāta 7 hajāra hai. saba kāma cālīsa 40 phārma meṃ pūrā huvā hai. kiṃmata aḍhāī ( 2|| ) rupaye, alaga ḍāka kharca lagegā.
pustaka milane kā patā — nānā rāmacaṃdra nāga. mu0 kuṃbhoja, ji0 kolhāpūra.
śrīvīranirvāṇasaṃvat 2440 sana 1914. śake 1836. jyeṣṭha śuddha 5 bhaumavāra.
pra0
p6
2000easenaTVlaṇāra
SARAM
CA
A.COM
svara para vanārasīdāsaviracita hiṃdī kavitākā. sātasati pustakāra
ANEnabalesteacocketersbabikakasatbaradaNEHAGRLD
ARNALANDA
|| atha samayasāranāṭaka prāraṃbha ||
AREASNER
oṃADMATRAPASHTRA
BADESGRECTORGGOLDERLUS
nānā
SORRETrājālā
2
jaina brā0 nānā rāmacaṃdra nāgakṛta hiṃdī vacanike sahīta.
A
SIKAkadkatesh shaskarsakatatatatake atatatasabalakatatatadakatatakalakat
2009
(
SHRESEARCOy
GOGRAM
ASS
nakālakara
p7
upodghāta.
samaya
|| kavi traya nāma savaiyā 31 sā ||prathama yaha graṃtha śreṣṭha gaṇāyā sarvamānya digaṃbarī jaina ācāryane racā hai. prathama śrīkuṃdakuṃdācārya gāthā baddha kare, samaisāra nāṭaka vicāri nāma dayo hai || tāhīke paraṃparā amṛtacaṃdra bhaye tinhe, saṃsakṛta kalasā samāri sukha layo hai || pragaṭe banārasī gṛhastha sirīmāla aba, kiye hai kavitta hie vodha vīja voyā hai||
śabada anādi tāmeṃ aratha anādi jīva, nāṭaka anādiyoṃ anādihīko bhayo hai || 1|| oṃ artha-śrīkuṃdakuṃdaācāryane ? vikrama saṃvat 49 meṃ gāthā baddha karake, tisakā nāma samayasāra | 6 nāṭaka rakhā hai| tinhake paraṃparā śrīamṛtacaṃdramunī bhaye, tinhone vi0 saṃ0 962 meṃ gāthā upara saṃskṛta
ṭīkā anuṣṭup chaṃdameṃ karake sukha liyo hai| [ phera paṃ0 rājamalla śrāvaka samayasāranāṭakake jānakāra 8 hai bhaye, tinhone ? vi0 saṃ0 1605 meṃ saṃskṛta upara bālabodha sugama hiṃdī vacanikā vistṛta karī hai.] phera
sirīmāla banārasī gṛhastha bhaye, tinhone vi0 saṃ0 1693 meṃ hiṃdī vacanikā upara hiṃdī bhāṣāmeṃ kī B kavitā karake hṛdayameṃ ātmabodharūpa bīja boyā hai | śabda anādikā hai ara tisa śabdameṃ arthahūṃnā 6 anādikā hai, jīva anādikā hai ara tisa jīvakā aisā nāṭakabhī anādikā bhayā hai. maine navīna hūm̐ kachu kīyā nahīṃ, aise kavī [ banārasīdāsa ] āpanī laghutā dikhāve hai || 1||
||1 || 1 śrīkuṃdakuṃdaācāryane videhakṣetrameṃ sākṣāt jineśvarakī divyadhvanī sunī ke graṃtha race hai tāte inake graṃtha sarvamānya huye hai.
nāṭakā
p8
ARRESS
% 3D
-
SHIRISCOSREGGEGORREGORIASISAUG
aṃthakī mahimā.. ... || ava samayasāra nāṭaka graṃthakī mahimā kahe hai || savaiyā 31 sā ||-'. mokṣa calive śakona karamako kare bauna, jāko rasa bhauna budha loṇa jyoṃ ghulata hai || guṇako garaṃtha niraguṇako sugama paṃtha, jāko jasa kahata sureśa akulata hai| yāhīke je pakṣī te uḍata jñāna gaganameṃ, yāhīke vipakṣī jaga jālameṃ rulata hai| hāṭakaso vimala virāṭakaso visatāra, nāṭaṃka sunata hīya phāṭaka khulata hai ||2||
artha-kaisā hai samayasāra paramāgama ? jaise uttama śakunate kārya siddhi hoya hai taise isa graṃthakā abhyāsa hai so mokṣamārga calanevāle kū kārya siddhi karadenevālā hai ara karmarūpa kaphakī jāla kāḍhanekuṃ vamana karānevālā auṣadha hai, isa graṃthake rasa (rahasya) rūpaṃ pāṇīmeṃ paṃḍita loka lavaṇake samāna ghulata | ( garka hojāya ) hai| yaha graṃtha guṇa (samyagdarśana, jñāna ara cāritra ) kā koṣa hai ara nirguṇa (kaṣāya | ha rahita ) jo mokṣa tisakā sugama mārga hai, isa graṃthakī mahimā kahanakū iṃdrabhī.samartha nahīṃ hai| isa graṃthake 2
je pakṣī (śraddhānī) hai te manuṣya pakṣīke samāna jñānarūpa ākāśameṃ uḍe hai, ara isa graṃthake je vipakṣī (aśraddhānī ) hai te manuṣya pāṃkha rahita pakṣīke samāna jagatarūpa · pāradhīke jālameṃ phase hai| jaise saba dhātume suvarṇa śuddha hai taise yaha graṃtha śuddha hai tathā isike arthakā vistāra śrīviṣṇukumārake virāṭarūpavat apāra hai, yaha graṃtha sunatehī hṛdayakā kapāṭa khule ( ātmānubhava hoya) hai aisā yaha paramāgama hai ||2|| 1 śrīviṣṇukumārake virāṭarūpakī kathā śrāvaṇa śuddha paurṇimekū sunanā yogya hai.
AEREGRESER
p9
anukramaṇikā. 31 sā
: jīva nirajīva karatā karama pāpa punya, āśrava saṃvara nirajarā baṃdha mokṣa hai || ' sarava viśuddhi syādavāda sādhya sādhaka, duvādasa duvāra ghare samaisāra koṣa hai || - daravānuyoga daravānuyoga dūra kare, nigamako nāṭaka parama raṃsa poṣa hai || aisā paramāgama banārasī vakhāne yāmeṃ, jñānako nidāna śuddha cāritakī cokha hai || 3 || artha – maṃgalācaraṇa, pīṭhikā, ṣaṭūdravya, navatattva, nāmāvalī, pṛṣṭha 1 te pṛṣṭha 9 paryaṃta hai. ara 1 jīvadvāra. pṛ0 10 5 āśravadvāra. pṛ0 409 mokṣadvāra. pṛ0 78
21
6 saṃvaradvāra.
44 10 sarvaviśuddhidvāra.,, 89
7 nirjarādvāra.
4711 syādvādadvāra.
113
2 ajīvadvāra.
33
3 karttākarmadvāra .,,
25
""
""
4 punyapāpadvāra. 35 33 8 dvāra. ,, 62 12 sādhyasādhakadvā.,, 120 ara caturdaśa guṇasthānādhikāra pṛṣṭha 131 te pṛṣṭha 151 paryaṃta hai.
aise dvādaśa dvāra haiṃ so samaya ( ātmā ) ke sārakā koṣa hai | yaha dravyānuyoga graṃtha hai isameṃ ṣaṭ | dravyakā svarūpa dikhāyake, pudgalādi para dravyakā mamatva dūra karanekā ara svadravya ( ātmatattva ) kā | vicāra karanekā upadeśa hai, tathā nigama ( śuddha ātmā) kā nāṭaka hai so parama śāṃta rasakūṃ puṣṭa karanevālā hai | aise parama siddhāṃtakoṃ banārasīdāsa bhāṣā chaṃdameṃ vyākhyāna kare hai, isimeṃ jñānakā nidāna ( mūla svarūpa ara śuddha cāritrakī cokhī rīta batāya diī hai || 3 ||
""
sāra
nāṭaka
||2||
p10
SHRI SAN
11CIPKAny
-
oṃ namaḥ siddhebhyaḥ || athaśrīsamayasāra nāṭaka bhāṣāvadhaprāramubārā
atha śrīpārśvanāthajīkī stuti || jhaṃjharākī cāla || savaiyā || 31 || karama bharamajaga timira harana khaga, uraga lakhana paga sivamaga darasi || nirakhata nayana bhavikajala varaṣata, harapata amita bhavikajana sarasi || madana kadana jita parama dharamahita, sumarata bhagata bhagatasava ḍarasi ||
sajala jaladatana mukuṭasapata phana, kamaṭhadalanajina namatabanarasi || 1 || artha-śrīpārthanāthasvāmī kaise haiṃ ? karma jo mithyādarśana sohī jagatameṃ aṃdhakāra toke haraneko khaga kahie sūrya hai ara jinhake pagameṃ uraga kahie sarpakā lakṣaṇa (cinha) hai aramā śivamārga jo mokṣamārga tāke dikhāvanevāle hai | ara jinhako nayananikari avalokana karate bhavyajīvanikai ānaṃdake aśrupāta varaṣata hai, pramāṇarahita bhavyajanarūpa sarovara harapata kahie ujhale hai| kāmake garvakū jītanahāre hai, paramadharmakari jagatakā hitarūpa hai, jāko smaraṇakarate| bhakta jananikā samasta saptabhaya bhāgata hai | jalabhanyā jalada jo megha tadvat nīla jinhakā tana kahie śarīra hai ara chamasthapaṇāmeṃ dharaṇeṃdrane saptaphaṇakī mastaka ūpara chāyā karī hai ara kamaṭha nāmā asurake manakū naṣṭakaranevāre hai aise pārvajineṃdrakū banārasīdāsa namaskāra kare hai ||1|| || ava samastalaghu ekakhara citrakāvya || chappayachaṃda || punaḥśrīpārśvanāthajīkī stuti |
artha-samasta eka jātike laghuskharakari chappaichaṃdate pherihū pārthajineṃdrakā stavana kahe hai ||
60
-
ENCEREST
p11
|| 1 ||
sakala karama khala dalana, kamaṭha saṭha pavana kanaka naga || dhavala parama pada ramana, jagatajana amala kamala khaga || paramata jalaghara pavana, sajalaghana samatana samakara || paraaghaṃ rajahara jalada, sakalajana nata bhavabhayahara || yamadalana narakapada kṣayakarana, agama aṃtara bhavajalatarana || vara sabala madana vana hara dahana, jayajaya parama abhayakarana || 2 ||
"
artha- samasta karmarūpa duṣṭa dalanahāre hai ara kamaṭha saṭharūpa pavanakari nahīcalāyamāna honetaiṃ merusamāna hai | ara nirmalapada jo siddhapada tisameṃ ramanevāle hai ara jagatake janarūpa nirmalakamala tinaṃ praphullita karanekūṃ khaga kahie sūrya hai | ekāṃtavādarūpa je paramata sohī megha tāṃ vidhvaṃsa karaneṃ pavana hai, sajalaghana jo jalakābhayameghasamāna tana kahie śarīra hai| upaśamabhāvake karanevāle hai | para kahie śatrurūpa jo agha kahie pāpasohī raja tāṃ meghasamāna hai, samasta janakari namita hai, bhava jo saṃsāra tāke bhaya haranahāre hai | yamakūṃ dalanahāre hai narakapadake kṣayakaranevāle hai, agama kahie athāha ara ataṭa kahie apāra aise bhavasamudrake taraṉahāre hai | vara kahieṃ samastadopanimaiṃ pradhāna ara sabala kahie valavāna aisā madana kahie kāma sohī jo vana tākeṃ dagdha karanekūṃ haradahana kahie rudrakī ani hai, aise utkṛṣṭa abhaya kahie nirbhaya tāke karanahāre pārśvajineṃdra jayavaṃta raho || 2 || punaḥ savaiyā 31 sā || -
jinhake vacana ura dhārata yugala nāga, bhaye dharaniṃda padamāvatī palakameṃ || sit nāmamahimāsa dhātu kanakakarai, pārasapākhāna nāmī bhayo hai khalakameṃ ||
sāra.
nāṭaka
|| 1 ||
p12
1949***4 SERIOSOS%*%*** **EASE RATE
jinhakī janamapurī nāmakeprabhāva hama, āpanauṃ svarūpa lakhyo bhānuso bhalakameṃ ||
teī prabhupārasa mahārasake dātā aba, dīje mohisātā hugalīlākī lalakameṃ ||3|| | artha-jāke vacana hṛdayameṃ dhāraṇakari sarpakā yugala eka palameṃ dharaṇedrapadmāvatī bhae | jāke | nāmakī mahimātehī pārśvanāma pāṣāṇa hai so kudhātu kahie lohaḻū suvarṇa karai hai yātai jagatameṃ || pārśvapāṣāṇa nāmī kahie vikhyāta bhayā hai | jinhakī janmapurī jo baṇārasī tāke nāmake prabhāvateṃ hama apanākharūpa avalokana kīyā, jaise apanī bhalaka jo prabhā tāmeṃ sūrya lakhie hai| tehī prabhupārśvajineṃdra ātmānubhavarūpa rasakedātā aba mohi netranike ṭimakāranekī līlāmā-2
trameṃ sātā jo ātmīka svādhīna sukha... dehuṃ ||3|| aba śrīsiddhakī stuti||chaṃdaaḍilla ||-15 sl avināsī avikāra paramarasa dhāma hai | samādhāna saravaṃga sahaja abhirāma hai|
śuddhabuddha aviruddha anādi anaṃta hai || jagata siromaṇi siddha sadā jayavaṃta hai||4|| all artha-avināśī ara vikāra rahita jo ātmīka sarvotkṛṣṭa rasatāke dhāma hai | ara samasta ||
aṃgabibai sahaja kahie svābhāvika jo samādhāna kahie anaṃtasukha tākari manohara hai| śuddha kahie samasta doṣarahita ara buddha kahie sarvajña ara aviruddha kahie virodharahita anādi | anaṃta hai | te jagatake ūpari siromaṇi samāna siddhabhagavān sadākāla jayavaṃta hohu || 4||18 ava śrīsādhukī stuti || savaiyā 31 sā ||
gyānako ujāgara sahaja sukhasāgara, suguna ratanāgara virāgarasa bhanyo hai || saranakī rīta harai maranako bhai na karai, karanasoṃ pīṭhade caraṇa anusanyo hai |
p13
AIRLIQ A
sāra.
SIATIA RESTAURARREIRA
dharamako maṃḍana bharamako vihaṃḍanaju, parama narama vhaika karamaso layo hai ||
aisomunirāja bhuvalokameṃ virājamāna, nirakhi vanārasī namasakāra ko hai || 5|| 'artha-kaise hai munirāja ? jñānake udyota karanahāre hai, ātmīka sukhakā samudra hai, samyakguṇaṃ ratnanikī khānī hai, vītarāgarūpa rasakā bhaya hai| parīsahādikaṃnimeṃ kisīkā saraṃna | grahaṇa nahi kare hai, apanā avināsī svarūpa jāni maranakā bhaya nahīṃ kare hai, iṃdriyanike| viṣayanitūṃ apūṭhā hoi cāritrakū ācarana kīyā hai | dharmakū bhūṣita karanekauṃ maṃḍana hai, bharama
jo mithyājñāna tāke vināśane vāre hai, parama dayāvaṃta hoīkai karmanisū larai hai| aise'guṇanike 6 dhāraka munirāja isa pṛthvīlokameṃ virājamāna hai tinakauṃ avalokanakari banārasīdāsa namaskāra kare hai || 5|| aba samyagdṛṣṭīkī stuti || savaiyā 23 sā ||
bhedavijñāna jagyo jinhakeghaṭa, sītala citta bhayo jimacaṃdana || keliṃkare. siva. māragameṃ, jagamāhi jineśvarake laghunaṃdana || satyasvarūpa saṃdā jinhake, pragaṭyo avadāta mithyāta nikaṃdana ||
śāṃtardaśā tinakī pahicāni, kare karajori.banārasī baṃdanaṃ ||6|| . ___ artha-jisake jaḍa ara cetanakā bhedajñāna ghaṭameṃ jāgrata bhayā, tisakā cittaṃ samasta nāṭaka. | saṃsārakā tāpa rahita caṃdanavat śītala bhayā hai | ara jisakai bhedavijñāna pragaṭabhayā so puruṣa ||2|| mokṣake mārgameṃ keli jo kīr̤ā tāhi kare hai, so bhedavijñānī puruṣa isa jagatameṃ jineśvarake
p14
laghuputra hai jāte.ati alpakālameṃ jineśvara honeyogya hai | ara bhedavijñānāhākāmathyātvakāmā nāśa karanevālā ara avadāta kahie nirmala aisā nijaparakā satsārthasvarūpa pragaṭa bhayā hai| aisī tinakī śuddhadaśā pahicāni banārasīdāsa hastajori vaṃdanā kare hai || 6|| punaḥ||-12
khārathake sāṃce paramārathake sāṃce citta, sāṃce sāṃce vaina kahe sāṃce jainamatī hai || kāhūke viruddhīnāṃhī parajāya buddhīnāṃhī, ātamagavepī na gṛhasthahai na yatī hai || riddhisiddhi vṛddhīdīsai ghaṭameṃ pragaṭasadā, aṃtarakī lachisauṃ ajācī lakṣapatī hai || dāsa bhagavaṃtake udāsa rahai jagatasauṃ, sukhiyā sadaiva aisejīva samakītī hai ||7|| artha-samyagdṛṣṭīpuruṣa kaise hai ? svārtha kahie ātmapadārthameṃ jinhakai sāṃcīprīti hai ara paramārtha kahie mokṣapadārthameṃ sāṃcīprīti hai ara citta jinhakā sāṃcā hai ara sāṃce vacanake | kahanahāre hai araṃ jineṃdramatameṃ sāṃcī acala jākai pratīti hai | samasta nayanike jñātā he tāte kisīhīkā virodhī nahīhai ara jinhake paryāyameṃ ātmabuddhī nahīṃ hai ara ātmākā avalokana | karanete śarīrādika paravastumeṃ moha rahitahai, grahasthapanāmeṃhū jākai āpā nahīṃ hai ara yatīpanā-18 meṃhū āpā nahīṃhai | samasta ātmakalyāṇakī siddhi tathā ātmākī anaṃta śaktirūpa ṛddhi | hai ara ātmāke anaṃta guṇanikī vṛddhi jinhaḻū sadākāla apaneṃ ghaṭameṃhī pragaṭa dīkhaihai, aṃtarā
māpanekī lakṣmīta yācanā rahita lakṣapatī hai | bhagavān vītarāgakedāsa hai, jagatasūṃ udāsīna rahe hai, samasta parapadārthameṃ rāgadeṣa rahita hai tāsauṃhī udāsīnatā hai ara sadākāla ātmīka ||sukhayukta mahāsukhī hai, aise guṇanike dhārakajīva samyagdṛṣṭī hai || 7 || punaḥ || 31 ||
p15
||3||
**AR-
M
**** SCRISE
jākai ghaṭapragaṭa viveka gaṇadharakoso, hirade harakha mahā mohako haratu hai | sāṃcāsukhamāne nijamahimā aḍolajāneṃ, āpuhīmeṃ āpano svabhāvale dharatu hai || jaise jalakardama, kutakaphala bhinnakare, taise jīvaajīva vilachana karatu hai ||
ātama sagatisādhe gyānako udoārādhe, soī samakitī bhavasāgara taratuhai|||| artha-jāke ghaṭaviṣe gaṇadharakāsā viveka pragaṭa bhayā hai ara hṛdayameṃ jo ātmānubhavate | 6 upajyāharṣa tisakarī paryāyameṃ rācanerūpa mohakū hare hai | ara jo satyārtha ātmīka khādhīnasu| kha• sukha māne hai, āpane jñānādika guṇanikī mahimākū aḍola acala jāne hai, apanā svabhāva jo samyagdarśana samyakjñāna samyakcāritra tāhi pāī āpahīmeṃ dhārata hai | jaise | milehue jalakardamakū katakaphala bhinnakare taise jīvadravya ara ajīvadravya anādike milehue hai |
tinakū bhinnakare hai | ātmīka śaktīkī vṛddhihoya taisā sādhana kare hai ara jaise jñānakā udaya | F hoya taise ārādhanā kare hai, sohī samyakadṛṣṭījīva saṃsāra samudrakū tire hai ||8|| | aba mithyādṛṣṭīkā lakṣaṇa kathana || savaiyā 31 sā ||
dharama na jānata. bakhānata bharamarūpa, ṭhauraṭhaura ṭhānata larāī pakṣapātakī || bhūlyo abhimānameṃ na pāvadhare dharanīmeṃ, hirademeṃ karanī vicāre utapātakī||
nāṭaka. phire ḍāṃbāḍolaso karamake kalolanimeṃ, vhairahī avasthājyūṃ babhūlyākaise pātakī|| jākīchātī tātīkārī kuṭila kuvātībhārī, aiso brahmaghātī hai mithyātī mahāpātakī ||9||
SE RESEOSESS
ARA%A-NAGARIRIGIN-T
.||3||
p16
MR artha-dharama jo. vastukā svabhāva tākū nahījānata hai ara bharamarūpa jo mithyātvayukta
vacana kahehaiṃ ara ṭhauraṭhaura apaneṃ ekāṃta sthāpanakī pakṣapātake ārthi larāī kareṃhai| ara abhimānameṃ apanā nijarūpa bhūli pṛthvīmeṃ paga nahīṃ dhārata hai āpahīkū tatvajñānī jāne hai ara || hṛdayameṃ aisākucha karanā vicāre jāte utpāta pragaṭa hoya, jisameṃ upadrava pragaṭa hojāya | karmarūpa || kallolaniteṃ caturgatirūpa saṃsāra samudrameṃ kahāṃ sthiratā nahīpāvatā ḍāmāḍola phire hai, aisī hai| avasthā ho rahīhai jaise pavanake babhūlemeṃ sūkāpatra ākāśameṃ uḍatā kahūṃ ṭhikāṇā nahīpāve | jākī chātī jo hṛdaya so rāgadveṣate vā krodhamānate to tapta hai ara lobhake ādhikyatāte | malīna hai ara māyācārate kuṭila hai ara ekāṃta kahanekū vātī hai ara pāpācārate bhārī hai | |aisā brahma jo ātmā tākā ghāta karanevālā mithyātvījīva mahāpātakī hai || 9 || dohā | vaṃdo sivaavagāhanā, ara vaṃdo sivapaṃtha | jāsuprasāda bhāṣākaro, nāṭakanāma garaṃtha || 10 || ___ artha-śiva jo mukti tisameṃ jinhakī avagāhanā hai tinakū baṃdanā karūṃhū, śivakā mārga jo ratnatraya tisakū baṃdanā karūṃhūṃ | jinhake prasādate nāṭakanāma graṃthakī bhāpā karūṃ || 10 || aba kavīvarnana savaiyā || 23 sā ||
.cetanarūpa anūpa . amūrata, siddhasamāna sadāpada mero || — moha mahātama' ātama aṃga, kiyo parasaṃga mahā tama ghero |
jñānakalā upajī aba mohi, kahūṃ guṇanāṭaka āgama kero|| .. jāsu prasāda sadhe sivamāraga, vegi miṭe ghaṭavāsa vasero || 11 ||
Re-ECORREARN
p17
samaya artha-cetanārūpa anūpama amūrti aisā siddhasamāna sadākāla merā pada hai | paṇa HP moharūpa mahāaṃdhakārane ātmāke aṃga kahie samasta pradeśameṃ saṃsarga kari mahāaṃdhakārase ghera rakhyā
haiṃ tāte nahīlakhyā gayā| aba mere koī jñānakī kalā kahie aṃśa upajā hai tāte nāṭaka
samayasāra nāma paramāgamake guṇa kahūṃhūṃ | jisake prasādate merekū mokṣamārga siddha hoya ara 18 śarīrameṃ vasivo vegikari miṭijāya || 11|| aba kavi laghutā varnana || savaiyā 31 sā
jaise koū mūrakha mahāsamudra tariveko, bhujāniso udyūtabhayohai taji nāvaro|| jaise giri ūpari virakhaphala toriveko, vāmana puruṣa koū umage utāvaro || jaise jala kuṃḍameṃ nirakhi sasi pratibiṃba, tāke gahiveko karanīcokare ṭāvaro||
taise maiṃ alapabuddhi nāṭaka āraṃbhakīno, gunīmohī haseṃge kahege koū bāvaro || 12 || __ artha-jaise koī mūrkhamanuṣya mahāsamudra tiraneko nāvakū chāṃḍi-bhujānitūṃ udyamī bhayohai |
athavā jaise koī vāmana puruṣa parvata ūparike vṛkṣake phala toranekū utāvalo hoi uchale hai| hai athavā jaise koī bālaka jalake kuṃḍameṃ caṃdramākā pratibiṃbake grahaṇa karanekū apanā | hastakū nīcākare pakaḍyā. cāhai | taise maiṃ alpabuddhī nāṭakakī bhāṣā karanekā āraṃbhakīyā hai |
so maṃdabuddhike dhārakako aisā vaḍākāryakā āraṃbha dekhi guṇavaṃta puruṣa hāsyakari kaheṃge koū 5 vāvarā hai yā sayānā hotā to aise kārya kaise āraṃbha karatā || 12 || punaḥ || 31 sā||
jaise kāhū ratanasau vīṃdhyo hai ratana koū, tāmeṃ sūta resamakī ḍorī poiṃgai hai ||.. . .. taise buddhaṭīkākarī 'nāṭaka sugamakīno, tāpari alapabuddhi sūdhī paranaī hai ||
RECOREOGRAEERESTHESEKSEERESCREERESEKSE
nāṭaka. ||4||
p18
jaise kāhū deśake puruṣa jaisī bhāṣākahai, taisī tinahūka vālakāna sākhara " taise jyau garaṃthako aratha kahyo guru tyauhi, mārī mati kahiveko sāvadhāna bhaī hai || 13 || artha - jaise kāhū hīrākī kanīse koū kaṭhina ratna vīṃdha rākhyā hoya to pāche usa ratnameṃ sūtakī reśamakī ḍori poī jāya hai, jo hīrekī kanīsūṃ chidranahīkīyā hoya to usa ḍorīkā praveśa nahī hoyasakai | taise buddha kahie jñānī je śrīamṛtacaṃdrasvāmī hai te ṭīkākari nāṭakakūṃ sugamakara dayā hai tātai isa ṭīkāke artha merī alpabuddhi hū. sūdhī paranami gaī hai | athavā jaise kāhū deśake puruṣa jaisī bhāṣākahai taisī tinhahū ke bālakani sīkhalaī hai | taise jyau isa graṃthakā artha guru (pitādi) mokūṃ kā taise hamārī buddhi kahivekūṃ sāvadhāna bhaī hai || 13 || ava kavi apane buddhike sāmarthyako kāraṇa bhagavaṃtakī bhakti hai so kahe hai || 31 sā ||
14 ||
kabahū sumati hai kumatiko vināśa karai, kavahū vimalajyoti aṃtara jagati hai || kavahū dayāla vhai cittakarata dayārūpa- kabahū sulālasā vhai locana lagati hai || kabahū ki āratī prabhusanamukha āvai, kava subhāratī vhai bāhari vagati hai || dharedaśā jaisī taba karerīti taisī aisī, hirade hamāre bhagavaṃtakī bhagati hai || artha — kavi apaneṃ sāmarthyatākā kāraṇa kahe hai, hamāre hṛdaya meṃ bhagavaṃtakī bhaktī (śraddhā) hai| so kavahū to subuddhirūpa hoya kubuddhiko vināśa kare hai ara kabahū yā bhagavaṃtakī bhaktihī | nirmala jyotirūpa hoya ke aṃtaraṃgaviṣe jāgrata kare hai | ara kavahū yā bhaktī dayālarūpa hoyake cittakaṃ dayārūpa kare hai ara kavahū yā bhakti paramātmā ke anubhavameṃ lālasārūpa hoya ṭhaharane
p19
5 locana thira ho jāya hai| ara kavahū yā bhakti āratīrūpa hoya prabhuke sanamukha āve he ara - kavahū yā bhagavaṃtakī bhaktī suṃdaravāṇīrūpa hoya vāhira stutike śabdarūpa uccārakari rahe hai |
jaisījaisī daśādhare tava taisītaisī rītī karanahāra aisī hamāre hṛdayameṃ bhagavaṃtakī bhakti hai tāteṃ nāṭaka graṃthakī racanārūpa kāryameṃ eka bhagavaṃtakī bhaktihī mere sāhyakārī haiṃ, yā bhakti 5 samastakārya karāya degī || 14 || ava nāṭaka mahimā varaṇana || savaiyā 31 sā ||--
mokṣa calive śakona karamako karevona, jāke rasa bhauna budha lonajyoṃ ghulatahai ||
guṇako garaṃtha niraguṇako sugamapaṃtha, jāko jasa kahata sureśa akulata hai| . yāhīke ju pakṣīte uḍata jñānagaganameṃ, yāhīke vipakṣī jagajālameṃ rulata hai || . hāṭakaso vimala virāṭakaso visatāra, nāṭaka sunata hīye phāṭaka khulata hai ||15||
artha-jaise bhale śakūnatai kāryakī siddhi hoyahai taise mokṣa calanekū yo nāṭaka bhalā śakuna hai ara karmarūpa kaphake nikāsaneko vamana karānevālā hai ara isa graṃthakā rasarūpa bhuvana 5 kahie jalavipe budha je jñānījana te lavaṇakī nāī ghulijāya hai, jaiseṃ jalavirṣe lavaṇa eka hūm̐ hojāya hai taiseṃ bhedavijñānī isa nāṭakake rasameṃ tanmaya ho jāya hai | guṇa je samyakdarśana, + jñāna ara cāritrakā gaṭhāhai, nirguṇa jo mokṣa tākā sugama mārga hai, isa graṃthake jasa kahate hai iṃdrahū ākula hoyahai, yākā apramāṇa yaśake kahanekū iṃdrabhī samartha nahīhai | isa graṃtharūpa pakṣa, kahie pāṃkha jinhake hai te puruṣa jñānarūpa ākāśameṃ uḍata hai (isagraṃthakī anekāṃtarūpa pakṣa sahita hai tehī samasta jñānameṃ pravarte hai) ara isa graṃtharūpa pāṃkha jinhakai nahī te jagatarūpa jālameṃ
RECORRUSResx
nāṭaka.
p20
-SARSANKRREEK
phasaiṃ hai|śuddhasuvarṇa samāna nāṭakagraṃtha nirmala hai, kṛṣṇake virāṭarūpavat yākā apramāṇa vistāra hai | 18/nāṭakagraṃtha śravaṇa karaneṃteṃ hṛdayake kapāṭa khulata hai ||15|| ava anubhava prakarṇa kathana ||dohā||-
kahūṃ śuddha niścayakathā, kahūṃ śuddha vyavahāra| mukati paṃtha kārana kahūṃ, anubhauko adhikāra ||16|| | artha-śuddha niścaya nayakī kathanī kahūṃhūṃ ara śuddha vyavahāra naya hī kahūṃhūṃ| muktike mārgakā kāraṇajo ātmanubhava tākā prakarṇa kahūṃhūṃ || 16 || aba anubhava svarūpa kathana || dohā||vastu vicārata dhyāvate, manapāvai viśrāma | rasa khādata sukha ūpajai, anubho yāko nāma||17|| | artha-vastukā vicārakarate ara ciṃtavana karate manaviśrāmakū pāve hai| anubhava yākā nāma || kā hai, jaise koū vastukā jaisā rasakā khāda hoya taiseṃ hī usa vastuke khānemeṃ rasake āsvādakā
sukha upaje hai || 17 || aba anubhava mahimā kathana || dohā ||--
anubhauciṃtāmaṇi ratana,anubhava hai rasa kūpa | anubhau māraga mokṣako,anubhau mokṣa svarūpa||10|| B artha-anubhava hai so ciṃtāmaṇi ratna hai, anubhava hai so rasa kūpa hai, anubhava hai so mokṣakā mārga hai ara anubhava hai so mokṣa kharūpa hai || 18 || punaḥ|| savaiyā 31 sā ||--
anubhauke rasakauṃ rasāyaṇa kahata jaga, anubhau abhyāsa yaha tīrathakī ṭhaura hai|
anubhaukī jo rasā kahāvai soī porasāsu, anubhauadhorasāsu ūradhakī daura hai| ___anubhaukī keliiha kāmadhenu citrāveli, anubhauko svādapaṃca amṛtako kaura hai || __ anubhau karamatore paramaso prītijore, anubhau samāna na dharama koū aura hai || 19 || artha-jagatake nivāsī jñānījana anubhavake rasako rasakūpa kahate hai, anubhavakā abhyāsa
sarakaoṃraoṃoṃoṃoṃGE
che ho pri
R IRAM
p21
hai so tīrthabhūmikā hai jāteṃ jākai ātmānubhavakā abhyāsa bhayā sohī paramatīrthasthāna grahaṇa kīyā| anubhavakī jo rasā kahie pṛthvī sohī jagatameṃ porasā kahāvai hai (samasta vāṃchita ātmānubhavateṃ siddha hoya hai) anubhava hai soadhorasā kahie adholokatai nikāsi ūrddha lokakū śīghra le jānevālā hai | anubhavameṃ ramanā hai sohī kāmadhenu citrāveli hai, anubhavakā khāda | hai so paṃcaamṛtakā grāsa hai | anubhavahī karmanikū tore hai ara anubhavahī paramātmarūpase prītikū * joḍe hai tātai anubhava samāna aura koū dharma nahī hai || 19 || iti anubhava varṇana || 5 || atha anubhavake arthi chahadravya kahaihai | aba jīvadravya svarūpa kathana || 1|| dohā ||--
cetanavaṃta anaṃtaguṇa, paryaya śakti anaṃta | alakha akhaṃḍita sarvagata, jīvadravya virataṃta ||20|| hai artha-cetanavān hai, anaṃtaguṇamaya hai, paryāyanikī śaktitaihūṃ anaṃta hai, iṃdriyanikā viṣaya
nāhī, akhaṃḍita hai, sarvalokameṃ bhaya hai, aisā jīvadravyakā svarūpa hai || 20|| ava pudgaladravya * kathana ||2|| dohā||- . 5 pharasa varṇa rasa gaṃdhamaya, naradapāsa saṃṭhāna | anurūpī pudgala darava, nabha pradeśa paravāna || 21|| hai artha—pudgaladravya sparśa, varṇa, rasa ara gaṃdhamaya hai, copaḍīke pāsākā ākāra hai, aṇurūpa & hai, paramāṇurūpa hai ara ākāśake pradeśapramāṇa hai ||21|| aba dharmadravya kathana ||3|| dohā ||--hūm̐ jaiseṃ salila samūhameṃ, karai mīnagati karma | taiseṃ pudagala jīvakauṃ, calana sahāī dharma || 22 ||
nāṭaka. hai artha-jaiseṃ jalakā samūha) maccha• gatirūpa kriyāko sahakārī hai taiseṃ pudgaladravyako ara ||6||
jīvadravyako calanemeṃ sahakārī dharmadravya hai.|| 22 || aba adharmadravya kathana ||4||dohā||
p22
SHRI
SSSSSSSSSSSSSSS
jyauṃ paṃthī grīṣama samai, baiṭhe chāyā māṃhi | tyauṃ adharmakī bhūmimeṃ, jaḍaṃ cetana ṭhaharāṃhi || 23|| sil artha-jaiseṃ pathika grīṣamakī ātāpakā avasarameṃ chāyākā nimitta pāya vaiṭhata hai | taiseṃ |
adharmadravyakī avagāhanake nimittateṃ jaḍa jo pudgala ara cetana jo jīva ye doū sthitirūpa hoya ṭhaharāhi hai || 23 || aba ākāśadravya kathana || 5|| dohā ||saṃtata jāke udarameṃ, sakala padāratha vāsa | jo bhājana sava jagatako, soi dravya ākāśa ||24|| HI artha-niraṃtara jāke udarameṃ samasta padārthanikā nivāsa hai ara jo. samasta jagatakū
ādhārabhūta bhājana samāna hai soī ākāśadravya hai ||24|| ava kāladravya ||6|| dohā ||---
jo navakāra jīranakarai, sakala vastuthiti ṭhāṃni | parāvarta vartana dharai, kāladravya so jāṃni||25|| 18 artha-jo navīnakari jīrṇakarai ara samasta vastukī paryāyarūpa sthiti karika niraṃtara parāvartanarūpa vartanāḻū dhārai so kāladravya jānaha || 25 || iti paṭadravya varṇana ||
atha anubhavake arthi navatattva varaṇana kare hai | aba jīvatattva kathana || 1|| dohā ||-- samatā ramatā uradhatā, jñāyakatā sukhabhāsa | vedakatā caitanyatā, ye sava jīvavilāsa ||26|| Pil artha-samabhāvatāmeṃ ramatā kahie bhoktā, ūrdhva gamana svabhāvatā, jñāyakatā, sukhasvabhāvatā, sukhaduḥkhakā vedakapaṇā ara caitanyapaṇā ye samasta jīvakā vilāsa hai || 26 || aba ajīvatattva kathana ||2|| dohā ||tanatā manatā vacanatā, jaḍatā jaḍasaṃmela | laghutā garutā maganatā, ye ajīvake khela ||27||
artha-tanapaṇoṃ, manapaṇoṃ, vacanapaṇoṃ, jaḍapaṇoṃ, jaḍase milanapaṇoṃ, laghupaṇoṃ, gurupaṇoṃ,
ALSCREAKIRTERS
LE
p23
ara' maganapaṇoṃ ye samasta ajīvakā khela hai | 27 || ava puṇyatattva kathana || 3 || dohā ||jo viśuddhabhāvani dhai, aru ūravamukha ho | jo sukhadāyaka jagatameṃ, punyapadāratha soi ||28|| artha-jākā viśuddhabhāvanitaiṃ baṃdha hoya ara ūrdhagatikai sanmukha karānevālā hoya ara jagatameṃ sukhakā denevālā so punyapadārtha hai || 28 || ava pāpatattva kathana || 4 || dohā ||saṃkleśa bhāvani baṃdhe, sahaja adhomukha hoi | dukhadāyaka saṃsāra meṃ, pāpapadāratha soi || 29 ||
artha- saṃkleśa pariṇāmanikarito jākā baṃdha hoya ara sahajahī adhogatikai sanmukha hoya ara saṃsāra meṃ duḥkhakā denevālā so pāpapadārtha hai || 29 || aba āśravatattva || 5 || dohā || - joī karma udodhara, hoi kriyārasa ratta | karaṣai nūtana karmako, soī āśrava tatva || 30 ||
artha- jo karma udayarūpa hoya tāmeṃ saktakare ara śubhaaśubha kriyāko ara nūtana karmakoṃ khaiceṃ (karāve) so āśrava tatva hai || 30 || ava saṃvaratatva kathana || 6 || dohā ||| jo upayoga svarūpa dhari, varataiṃ joga virata | rokai āvata karamakauṃ, so hai saṃvara tatva ||31||
artha - jo apaneṃ jñāna darśana upayogakūṃ dhare ara manavacana kāyakī kriyāteṃ virakta | hoya āvate karmakūṃ roke so saṃvaratatva hai || 31 || ava nirjarātatva kathana || 7 || dohā ||jo pūrava sattākarma, kari thiti pūraṇa āu | khiravekauṃ uddita bhayo, so nirjarā lakhāu ||32||
artha - jo pūrvakālameṃ baṃdhakīyā tātai sattā maiṃ tiṣṭatākarma apanī sthitiṃ pūrṇa karikai khiraneṃ udyamī bhayā so nirjarātatva hai || 32 || ava baṃdhatatva kathana || 8 || dohā ||jo navakarma purānasauṃ, mileṃ gaṃṭhidiḍha hoi | śakti baḍhāvai vaṃśakī, baṃdhapadāratha soi || 33 ||
sāra
nāṭaka.
||7||
p24
artha jo navīna karma purānekarmaso milikari dṛḍhagāṭha hoya ara āgekū karmake vaṃśakī śakti baḍhāve so baṃdhapadārtha hai || 33 || aba mokṣatatva kathana || 9|| dohā||thitipūrana kari jo karma, khirai baṃdhapada bhāna | haṃsaaṃsa ujala karai, mokṣatatva so jāna ||3|| | artha-jo karma apanī sthiti pūrṇakari ara apanā baṃdhapada kṣayakariara haṃsa jo paramātma|| svarūpa ātmā tāke aṃśakū ujjala kare so mokṣatattva jānanā || 34 || iti navatatva kathana ||
|| atha nāmamālā sūcanikā mātra likhyate || ava samuccaya vastuke nāma || dohā ||bhāva padārtha samaya dhana, tatva vitta vasu darva | draviṇa artha ityādi vahū, vastu nāma ye sarva ||35|| | artha-bhāva, padārtha, samaya, dhana, tatva, vitta, vasu, dravya, draviṇa, artha, ityādi, bahu, ye sarva vastuke nāma hai || 35 || ava śuddha jīvadravyake nāma kahe hai || savaiyā 31 sā ||
paramapuruṣa paramesara paramajyoti, parabrahma pūraṇa parama paradhāna hai || anādi anaṃta avigata avināśī aja, niraḍhuṃda mukata mukaṃda amalāna hai | nirāvādha nigama niraṃjana niravikāra, nirākāra saṃsārasiromaṇi sujāna hai ||
sakhadarasī saravajña siddhasvāmī śiva, dhanī nātha īśa jagadīśa bhagavāna hai || 36 ||
artha--paramapurupa, parameśvara, paramajyoti, parabrahma, pūrṇa, parama, pradhāna, anādi, anaṃta, avyaśakta, avināśī, aja, nidra, mukta, mukuṃda, amalāna, nirāvādha, nigama, niraṃjana, nirvikāra, nirākāra, saṃsāraśiromaṇi, sujñāna, sarvadarśī, sarvajña, siddha, svāmī, śiva, dhanī, nātha, īśa, jagadīśa, bhagavān, || 36|| aba saṃsārī jīvadravyake nāma kahe hai || savaiyā 31 sā||
HORRORROGARROSO EXPLORE AGORA
- AIRERESSATARISHIRISAURAVIRUSE
-
-
p25
|| 8 ||
cidānaṃda cetana alakha jīva samaisāra, buddharūpa abuddha aśuddha upayogī hai || cipa svayaṃbhū cinamūrati dharamavaṃta, prāṇavaṃta prāṇī jaṃtu bhūta bhava bhogī hai | guṇadhārī kalādhārī bheṣadhārī vidyādhārī, aṃgadhārī sam̐gadhārī yogadhārī jogī hai | cinmaya akhaṃḍa haṃsa akṣara ātamarāma, karamako karatāra parama viyogī hai || 37 || artha -- cidānaṃta, cetana, alakṣa, jīva, samayasāra, buddharūpa, abuddha, aśuddha, upayogī, cidrūpa, svayaṃbhū, cinmūrti, dharmavaṃta, prāṇavaṃta, prāṇī, jaṃtu, bhūta, bhavabhogī, guṇadhārī, kalādhārī, bheṣadhārī, vidyādhārī, aṃgadhārī, saṃgadhārī, yogadhārī, yogī, cinmaya, akhaṃḍa, haṃsa, akṣara, ātmārāma, karmakartā, paramaviyogī, || 37 || ava ākāśake nāma kahe hai || dohā || - khaṃ vihāya aṃbara gagana, aṃtarikṣa jagadhāma | vyoma viyata nabha meghapatha, ye ākāśake nāma ||38||
artha - khaṃ, vihāya, aṃvara, gagana, aṃtarikṣa, jagadhāma, vyoma, viyata, nabha, meghapatha, ye ākāśake nāma hai || 38 || ava kālake nāma kahe hai || dohā || -
yama kṛtāṃta aṃtaka tridaśa, āvartī mṛtathāna | prāṇaharaṇa āditatanaya, kālanāma paravāna ||39|| artha- - yama, kṛtāṃta, aṃtaka, tridaśa, āvartī, mṛtyusthāna, prāṇaharaṇa, ādityatanaya, ye | kālake nāma pramāṇa hai || 39 || ava punyake nāma kahe hai || dohā || - punya sukṛta ūrdhvavadana, akararoga śubhakarma | sukhadāyaka saṃsāraphala, bhāga vahirmukha dharma || 40 || artha – puṇya, sukṛta, ūrdhvavadana, akararoga, śubhakarma, sukhadāyaka, saṃsāraphala, bhāgya, bahirmukha, dharma || 40 || ava pāpake nāma kahe hai || dohā || -
sāra
nāṭaka.
|| 8 ||
p26
āpāpa adhomukha yena agha, kaṃparoga dukhadhāma | kalila kalluṣa kilviṣa durita, aśubha karmake nāma || || artha-pāpa, adhomukha, yena, agha, kaṃparoga, dukhadhāma, kalila, kaluṣa, kilviṣa, durita,
ye aśubha karmake nāma jānane || 41 || mokṣake nāma || dohā || siddhakṣetra tribhuvana mukuṭa, śiva mukta avicalathāna|mokṣa mukti vaikuṃṭha siva, paṃcama gati niravāna - artha-siddhakṣetra, tribhuvana mukuṭa, śiva, mukta, avicala sthāna, mokṣa, mukti, vaikuṃṭha, śiṃva, paṃcama gati, nirvāṇa, || 42 || buddhīke nāma || dohā |prajñā dhiṣanā semuṣī, dhī medhā mati buddhi | surati manīṣā cetanā, āśaya aṃśa viśuddhi || 13 ||
artha-prajñā, dhiṣaṇā, semuṣī, dhī, medhā, mati, buddhi, surati, manīpā, cetanā, āśaya, aṃśa, viśuddhi || 43 || vicakṣaṇa puruṣake nāma || dohā ||'nipuṇa vicakṣaṇa vibudha budha, vidyādhara vidvān | paṭu pravīṇa paṃḍita catura, sudhī sujana matimān 44 5 . artha-nipuṇa, vicakṣaṇa, vibudha, buddha, vidyādhara, vidvān, paṭu, pravīṇa, paṃḍita, catura, sudhī,
sujana, matimāna, || 44 || dohā - kalāvaṃta kovida kuśala, sumana. dakṣa dhīmaṃta | jñātā sajjana brahmavida, tajña guṇī jana saṃta||45|| | artha-kalāvaṃta; kovida, kuśala, sumana, dakṣa, dhīmaṃta, jñātā, sajjana, brahmavit, tajña, guṇī jana, saṃta, || 45 || 'munīśvarake nāma || dohā |munī mahaṃta tāpasa tapī, bhikṣuka cārita dhāma | jatī tapodhana saṃyamī, vratī sādhu riṣa nāma||46||
KORIPARASOLES PRESEDA SELGASSREIRESSOS
p27
|| 9||
artha -- munī, mahaṃta, tāpasa, tapī, bhikṣuka, cāritra dhāma, yatī, tapodhana, saṃyamī, vratī, sādhu, ṛṣi, || 46 || || darśanake nāma || dohā ||—
darasa vilokana dekhanoṃ, avalokana drigacāla | lakhana driṣṭi nirakhana juvana, citavana cāhana bhāla| artha-darśana, vilokana, dekhanā, avalokana, hagacāla, lakhana, dṛṣṭi, nirīkṣaṇa, jovanā, citavana, cāhana, bhāla, || 47 || jñāna ara cāritrake nāma || dohā ||
jñāna bodha avagama manana, jagatabhāna jagajāna| saṃyama cārita ācarana, carana vṛtti vivāna 48 artha-jñāna, bodha, avagama, manana, jagatbhānu, jagatjñāna: ye jñānake nāma hai. saṃyamaḥ cāritra, ācaraṇa, caraṇa, vṛtta, thiravān: ye cāritrake nāma hai ||18|| sāṃcake nāma || dohā ||| samyaka satya amogha sata, nisaṃdeha niradhāra | ṭhīka yathātatha ucita tatha, mithyā ādi akāra 49
artha – samyak, satya, amogha, sat, nisaṃdeha, niradhāraḥ ṭhīka. yathātathya, ucitaḥ tathya. ini śabdanīke ādimeṃ akāra aura lagāya deto jhuṭake nāma hoya hai || 49 || jhuṭake nāma || dohā ||
ajathāratha mithyā mṛpā, vṛthā asatya alīka| mughā mogha niḥphala vitatha, anucita asata aṭhīka artha - ayathārtha, mithyā, mṛpā, vṛthā, asatya, alīka, mudhā, mogha, niḥphala, vitatha, anucita, asatya, aṭhīka, || 50 ||
|| iti śrīsamayasāranāṭakamadhye nāmamālā sūcanikā saṃpūrṇā ||
sāra.
nāṭaka.
||9||
p28
|| atha samayasāra nāṭaka mūlagraṃtha prāraṃbhaḥ ||
|| cidānaṃda bhagavānkī stuti || maṃgalācaraṇa || dohā || -
śobhita nija anubhūti yuta, cidānaṃda bhagavān | sāra padāratha ātmā, sakala padāratha jāna ||1|| | artha-kaisā hai cidānaṃda bhagavān ? cit ( sva svabhāvakāhī ) hai ānaṃda jāko tāko cidānaṃda kahanā athavā bhagavān kahanā | so cidānaṃda jo ātmā to sarva padārtha meṃ sāra hai mukhya hai. ara sarva padārthako jānanahārā aisā cidānaṃda anaṃtajñānavān hai tathā svaanubhavayukta mahā śobhivaṃta hai ||1|| || ava ātmāko varṇana kari siddha bhagavānko namaskāra || savaiyā 23 sā ||jo apanī ti āpa virājita, hai paradhāna padāratha nāmī || cetana aṃka sadā nikalaṃka, mahā sukha sāgarako visarāmī || jīva ajīva jite jagameṃ, tinako guṇa jñāyaka aṃtarajāmī || so sivarūpa vase sivanāyaka, tāhi vilokī namai sivagāmī || 2 ||
artha — kaise hai siddha bhagavān ? jo apane ātmajñāna jyotimeṃ āpa prakāśamāna ho rahā hai, trailokyake sarva padārtha meṃ pradhāna hai, cetanā jākā lakṣaṇa hai, sadā śāśvata hai, aṣṭakarma rahita niḥkalaṃka hai, | mahā sukhasamudra meṃ viśrāmarūpa tiṣṭhe hai | jagatameṃ jete jīva ara ajīva padārtha hai tina sabake guṇa jānanahārā hai ara jaise sabake dehameṃ ātmā vaise hai vaisāhī ātmā hai paraṃtu janmamaraṇa rahita siddharūpa hoya jagatake ūpara jo mokṣasthāna hai tisameṃ sthira vase hai, aisā siddhabhagavān hai, tinako jñānadṛṣṭīteṃ dekhi, śivagāmī ( śivamārga meṃ gamana karanevālā ) bhavyajīva namaskāra kare hai || 2 ||
p29
*
*
|| aba jinavāṇīkā varṇana || matraiyā 23 sā ||jogadharī rahe jogasu bhinna, anaṃta guṇātama kevalajñānī || tāsu hadai drahaso nikasi, saritā samanhe śruta siṃdhu samānī || yāte anaṃta nātama lakṣaṇa, satya sarūpa siddhāṃta vakhānī ||
buddha lakhe durakhuddha lakhenahi, sadā jagamāhi jage jinavāṇī ||3|| artha-kaisī hai jinavāṇī ? kevalajñānī jinabhagavān, mana vacana ara śarīrake yogate sahita hai | tathāpi yogadvāre jñānakā anubhava leya nahīṃ hai, isa kāraṇa te yogase pṛthak hai, aise anaṃta guṇasvarūpī kevalajñānī jinabhagavān hai | tinake hṛdayarūpa sarovarate nadī samāna nikasī śālarūpa samudra samāna ho rahī hai, aisī iha jinavāṇī hai| isiko anaṃta nayarūpa lakṣaṇakū dhara satyasvarūpa siddhāṃtama vyākhyāna kīyā hai | yā vāṇīkuṃ buddhivaṃta tatvadarśīhī dekhe hai jāne hai; durbuddhi mithyātvī dekhe nahīra ara jānehi nahī hai, aisī yā jinavāṇī hai, so jagatameṃ sadākāla jāgrata dīpakarūpa ho rahī hai. jo isikā ārādhanā ( abhyāsa ) karegā tāko satya ara asatyakā jñāna hoyagā || 3 ||
|| atha prathama jīvadvāra prāraṃbha ||1|| kavi vyavasthā kathana || chappachaṃda || hūṃ niścaya tihu kāla, śuddha cetanamaya mūrati | para paraṇati saṃyoga, bhaī jaḍatā visphūrati |mohakarma para hetu pāi, cetana para scayojyau dhatura rasa pāna karata, nara bahuvidha naccaya | ava samayasāra varṇana karata, parama śuddhatā hohu mujha | anayāsa banārasīdāsa kahī, miṭo sahaja bhramakī arujha || 4||
*
*
oṃ*
||10||
p30
-RS-RESPER-
PAGSABI SASSARIORU SHOSE %**
artha-niścaya nayate bhūta, bhaviṣya ara vartamānameṃ maiṃ śuddha cetanamaya mūrti hauṃ | paraṃtu para kahiye 15|| karmādika paraṇatike ( udayake ) saṃyogate merekū jaḍapaṇākā phailāva bhayā hai so mohakarmakā jora hai ||
isa mohakarmake kāraṇakū pāya, yo merā cetana sva svarūpako chāṃḍi dehādika paravastumeṃ rāci rahyā hai || jaise dhatūrake rasapāna kari manuṣya bahuta prakāre nāce hai | so aba samayasāra varaṇana karate mere parama śuddhatā hoūṃ mohakarma dūrahoū | ara anāyāsa kahie bahuta graṃtha paḍhanekā prayāsa vināhī, merā bhrama jo ātmāke saṃga anādikī lagī mithyātvameṃ magnatā so miṭi jāvo, aise banārasīdāsa kahe hai || 4||
|| ava āgama ( śāstra ) mahātmya kathana || savaiyā 31 sā ||nihameṃ ekarūpa vyavahāra meṃ aneka, yāhī nai virodhaneṃ jagata bharamāyo hai| jagake vivāda nāśiveko jinaāgama hai, jyāmeṃ syādavādanāma lakṣaṇa suhāyo hai || darasanamoha jāko gayo hai sahajarūpa, āgama pramāṇa tāke hirademeṃ āyo hai ||
anayaso akhaṃḍita anūtana 'naṃta teja, aiso pada pūraṇa tūrata tina pāyo hai || 5|| artha-samasta vastu niścayanayateṃ ekarūpa dīkhe hai ara vyavahāranayate aneka rūpa dīkhe hai, isa doya nayake virodhane jagatake jīvakū bhramarūpa kīyā hai, isa bhramase jagatameṃ vādavivāda upaje | hai | isa vāda vā bhramaḻū nāśa karaneko jineṃdrakā siddhāṃtaśāstra samartha hai, isimeṃ syāhādanāma uttama lakṣaṇa hai so sarva vastuke satyārtha svarūpa dikhāve hai| paraṃtu jisake darśanāvaraṇīmohakarmakā upaśama, kṣaya, tathā kṣayopaśama bhayā hoya tāke hṛdayameṃ sahajahī yaha pramāṇīka jinaāgama praveśa kare hai | mithyātvīke 8 hṛdayameṃ praveśa kare nahīṃ | aba syādvāda jinaśāstra jānanahāreko kaisā phala mile hai so kahe hai jo
IMER
p31
ARKIRURSAAKKOSUERRE%%*96X
anādi kālakā hai ara anādikāla rahegā, jisakā nāśa nahīṃ aisā anaṃta tejarūpa pūrṇapada (mokṣaphala ) sahaja turata prāpta hoya hai || 5|| . .
|| ava niścaya naya ara vyavahāra naya svarūpa kathana || savaiyā 23 sājyau nara koū gire giriso tihi, hoi hitū ju gahai dṛḍhavāhī || tyo budhako vivahāra bhalo, tavalau javalau siva prāpati nāhī|| yadyapi yo paramāṇa tathāpi, sadhai paramāratha cetana māhī ||
jīva avyāpaka hai paraso, vivahārasu to parakī parachāhī ||6|| artha-jaise koū manuṣya parvataparase nīce paḍatā hoya, tāke bāhūkū jo dūsarā manuṣya dhare ara 4 sthīra kare te to unakā hīta karaṇāra he| taise jñānījanake jabataka mokṣakī prāptī nahī hai, tabataka vyava8 hāranayahī bhalo hai| cauthe guṇasthānase caudave guṇasthāna paryaṃta vyavahāra nayakā hī avalaṃbana śreṣṭha hai| yadyapi ye vyavahārakā avalaṃbana pramāṇa hai, tathāpi paramārtha ( samyakdarśana jñāna ara cāritra ) kā
śuddhapanā ātmāmeṃ hī sadhegā, bāhira nāhī sadhegā| niścayase jīvadravya hai so paradravyameṃ vyāpaka nahīṃ | | svaguṇameṃ vyāpaka hai ara vyavahārase jīvadravya hai so karmādika paradravyake āśrayate rahe hai, parake āśrayavinā vyavahāra hoyanahī tātai vyavahāranayate niścayanaya śuddha hai, śuddhakā sādhaka niścaya naya hai ||6
|| ava samyakdarśana svarūpa vyavasthā || savaiyā 31 sā ||śuddhanaya nihacai akelā āpa cidānaṃda, āpanehī guṇa parajāyako gahata hai| pūraṇa vijñānaghana so hai vyavahāra māhi, nava tatvarūpī paṃca dravyameṃ rahata hai|
||11||
p32
HORARISTA *%
paṃcadravya navatatva nyāre jīva nyāro lakhe, samyaka darasa yaha aura na gahata hai |
samyaka darasa joī ātama sarūpa soi, mere ghaṭa pragaṭo banārasī kahata hai || 7|| artha-śuddha niścayanayakī apekṣāte ekalo āpa cidānaṃdamaī ātmā āpanehī guṇako ara paryāyako ( guṇake pariṇamanako) grahaṇa karehai | aisā yo paripūrṇa vijñānaghana ātmā hai, so vyavahārate |
nava tatvameṃ ara paṃca dravyameṃ ekasā ho rahyā hai| paṃca dravya ara nava tatva ye nyāre hai ara jīva (ātmā) hinyārā hai aisā jo śraddhāna karanā so samyakdarśana hai aura koū upāya samyakadarśana grahaṇa karaneko hai| nahī hai | ara jo samyagdarśana hai so ātmasvarūpa hai, sohī ātmasvarūpa mere ghaṭameṃ (hṛdayameṃ) pragaṭa bhayā hai aise banārasīdāsa kahata hai || 7||
|| ava jīvadravya vyavasthā agnidṛṣṭāṃta || savaiyā 31 sājaise tṛṇa kāpṭa vāsa ārane ityādi aura, iṃdhana aneka vidhi pāvakameṃ dahiye || ākṛti vilokata kahāve āgi nānārūpa, dīse eka dāhaka svabhāva java gahiye || taise nava tattvameṃ bhayā hai vahu bheṣī jīva, śuddharūpa miśrita aśuddharūpa kahiye ||
jāhīkṣaṇa cetanā sakatiko vicāra kīje, tāhīkṣaṇa alakha abhedarūpa lahiye || 8|| __ artha--jaise tṛṇa, kāṣṭa, bāsa, ārane kahiye banakā dūsarā kacarā aura aneka prakārake padārtha se agnise dagdha hoya hai | taba jo vastuke ākṛtise dekhiye tadi to agni nānārūpa dīkhe haiṃ, nānārūpa kahāve hai ara jaba dāhaka svabhāvakū grahaṇa kariye taba eka agnirūpa bhāse hai | taise nava tatvameṃ nānā bheṣarūpa jīva bhayā hai ara jīvakā śuddharūpa hai so para padārthase milinekari aśuddharūpa kahane meṃ ||
SRRRRRRRRRRRENA
-
AARAKASSEREISAGER
-
p33
GANGANAGARRASSIFIERIORRENS
āve hai tākā nāma vyavahāranaya hai| ara jisa kṣaṇameṃ eka cetanā śaktikā vicāra kariye taba nava tatvameṃ 5 milyāhuvā ye jīva alakha abhedarūpa dīkhe hai vā kahanemeṃ āve hai tākā nāma śuddhaniścayanaya hai ||8||s
.. ..... || punaḥ jīvadravya vyavasthā vanavārī dṛṣṭāta || 31 || sā-. jaise banavārīmeṃ kudhātuke milāpa hema, nānābhāṃti bhayo pai tathāpi eka nāma hai || kasīke kasoṭī līka nirakhe sarāpha tāhi, vāṃnake pramāṇakari letu detu dāma hai| taisehī anādi pudagalasau saṃjogī jīva, nava tatvarūpameṃ arūpī mahā dhāma hai| dīse anumānasau udyotavāna ṭhauraṭhaura, dūsaro na aura eka ātamāhī rāma hai ||9|| artha-jaise suvarṇa kudhātuke milāpate agnīke tāvarūpa vānemeṃ nānāprakāra hoya hai tohūṃ nāma eka suvarṇa hī hai | ara kasoṭī ūpara kasikari sarāpha līkakū dekhe taba jaisā agnimeṃ vāna lāgikari śuddha 5 bhayā hoya tisa pramāṇakari dāma deve athavā leve hai | taisehī anādi kālakā pudgalake saṃyogate jīva 5 nava tatvame milā hai paraṃtu arūpī mahā tejavaṃta hai| anumāna pramāṇaso dekhiye to pudgala, āśrava,
baṃdha, saṃvara, nirjarā, mokṣa, puṇya, pāpa, ityādi samastameṃ ṭhora ṭhora jñānarūpa udyotavāna eka ātmārāma * hī hai aura dusarā dravya udyotavāna ara cetanavāna nahī hai || 9|| .
||'ava anubhava vyavasthā sūryadṛṣṭāṃta || savaiyā 31 sā ||' 'jaise ravi maṃḍalake udai mahi maṃḍalameṃ, ātama aṭala tama paṭala vilātu hai ||
taise paramātamako anubhau rahata jolo, tolo kahuṃ duvidhāna kahuṃ pakṣapāta hai || nayako na lesa paramāṇako na paravesa, nikṣepake vaṃsako vidhvaṃsa hota jātu hai| jeje vastu sādhaka hai teū tahāṃ bādhaka hai, bākī rāgadveṣakī daśākī-kona bātu hai|| 10||
||12||
p34
-
P artha jaise sūryakā udaya hote pṛthvīmeṃ dhūpa to acala phailata hai ara aṃdhakārakā paṭala dūra hoya | hai| taise jabataka paramātmākā anubhava rahe hai tabataka koū prakārakī dvividhā nahī ara pakṣapāta hūṃ nahī hai| yāhīte jahāṃ śuddhātmākā anubhava hoya hai tahāṃ nayakā leśahūṃ nahīṃ hai, nayato vastukā yeka guṇa sādhanekū hai, ara anubhavato siddhavastuko hoya hai tātai anubhavameṃ nayakā leśa nahī, ara anubhavameṃ pratyakṣa parokṣādika pramāṇakā paṇa praveśa nahīṃ hai, pramāṇa to asiddha vastū sādhane kū hai, paṇa siddhavastūkū kyā sādhe, ara anubhava siddha hoya tahāṃ nikṣepakā vaṃśahī kṣaya hoya hai, nikṣepato vastu jisajisarūpa tiṣṭe hai tisakū tisatisarūpa samajhāvanekū hai, ara jahāṃ apanā śuddha ātmavastukā | ekākāra anubhava ( samajha ) bhayā hai tahāṃ nikṣepakā prayojana nahīṃ hai | anubhava honeke pūrvaavasthāmeṃ 3
jeje naya, pramāṇa, nikṣepa, śuddhātmāke siddhike arthī sādhaka the, tehī nayanikṣepādika śuddhātmasvarūpakā 6 anubhavameṃ līnabhayāṃ tāko bādhaka hoya hai. jabataka naya, pramāṇa, ara nikṣepake parivāra hai tabataka |
anubhava na hoya, bākī rāgadveṣarūpadaśā bādhaka hoya tākī to bātahī kahā hai ? ye to bādhaka pragaṭahī hai| Kārāgadveṣa hai tahāṃ nayādika kahanā yogya hai || 10||
|| ava jīva vyavasthā vacanadvāra kathana || aḍilla ||ādiaṃta pūraṇa khabhāva saṃyukta hai | para sarūpa para joga kalapanā mukta hai| sadā ekarasa pragaṭa kahī hai jainameṃ | śuddha nayātama vastu virāje bainameṃ || 11 || artha-ādimeṃ nigodaavasthā ara aṃtameṃ siddhaavasthā, bīcameṃ aneka aneka avasthā ina saba avasthāmeṃ ātmā āpanā anaṃta guṇātmaka paripūrṇa svabhāva saṃyukta rahe hai | ara isa ātmāmeṃ para je
TARA
p35
a0 1
MANITAE%%A4%ANTEGREECRECTREARREARRIA
jaiḍasvarūṣakī ara pudgalakā saṃyogakī kalpanā hī nahī hai | ādiaṃtataka samasta kālameṃ eka caitanya ra guṇakari 'yukta rahe hai, aisā śuddha nayake avalaṃbana - ( apekṣā ) se jineṃdrake vacanameṃ pragaṭa kahyāhai| | ara jaisā kahyā hai taisāhī vacana vyavahārameṃ (śāstrameṃ ) paṇa virājamāna hai || 11||
. .. . . || ava hitopadeśa kathana || kavitta ||sataguru kahe bhavyajīvanaso, torahu turata mohakī-jela ||samakitarūpa gaho āpanoguṇa, karahu-śuddha anubhavako khela || pudgalapiṃḍa bhāvarāgādika, inaso nahi tihāro mela ||
ye jaḍa pragaṭa gupata tuma cetana, jaise bhinna toya aru tela || 12|| * artha—sāco guru bhavyajīvasū kahe hai-aho bhavyaloka ho ? saceta hoū, mohake baṃdhako śīghra hai
toḍo| āpanā samyakguṇakū grahaṇa karo ara te samakitaguṇa leke āpake śuddha anubhavameṃ 8 khela khelo | phera gurukahe-ye dekhanemeṃ jo śarīra āve hai so pudgalapiṃḍa hai ara jñānāvarṇādika āṭha , * dravyakarma hai sohī pudgalapiṃḍa hai tathā rāgadveṣādika bhāva hai te to isa pudgalapiṃḍakā svabhāva hai tāte haiṃ ( ina vastuke sātha tumārā mela (milāpa) nahīhai | kaise ke ? ye śarādika acetana (jaḍa ) hai ara pragaṭa haiṃ rūpī hai ara tuma cetana ho tathā gupta ( arūpī) ho tātai pudgalapiṃḍakī ara tumārī - bhinnatā ṭhaharī haiṃ jaise pāṇī ara tela bhinna hai taise ātmā ara pudgala bhinna jānanā || 12|| .
|| ava jñātā vilāsa kathana || savaiyā 31 sā ||koū buddhivaṃta nara nirakhe śarīra ghara, bhedajñāna dṛṣṭīso vicāra vastu vāsa to||
SECRETREMERGENERRIERESERECTORREGROGRaoke
||13||
p36
atīta anāgata varatamāna moharasa, bhīgyo cidānaṃda lakhe baṃdhameṃ vilāsa to|| baṃdhako vidāri mahā mohako khabhāva ḍāri, ātamako dhyānakare dekhe paragāsa to|| karama kalaṃka paṃka rahita pragaṭarūpa, acala avādhita viloke deva sāsato|| 13 || artha-samyaktīkī krīḍā kahe hai-koū buddhivaṃta samyadṛṣṭī hoya so śarīrarūpa gharako dekhe ara bhedajñāna dṛṣṭīse ( jaḍa ara cetana bhinna jānanā so bhedajñāna hai) vastu svabhāvako vicāra kare | tadi atīta, anāgata, vartamāna, isa tīna kālameṃ moha rasate bhījyā ara karmabaṃdhameṃ vilāsa karato cidānaṃda jo hai so maiṃ hūṃ aisā prathama niścaya kare| naṃtara sva padasthake anusāra ācaraṇakarake baṃdhako vidārato jāya, mahā mohako choḍato jāya, ara āpane ātmāko dhyānakari anubhavarūpa prakāśameṃ avalokana kare| taba karmakalaṃka rahita, pratyakṣa, acala, bādhā rahita, śāśvata ātmārūpa deva maiṃ hūṃ aisā dekhe hai || 13 ||
|| ava guṇaguṇī abheda kathana | savaiyā 23 sā ||śuddha nayātama ātamakī, anubhūti vijñāna vibhūti hai soī|| vastu vicārata eka padāratha, nāmake bheda kahāvata doī|| yo saravaṃga sadā lakhi āpuhi, ātama dhyāna kare jaba koī||
meṭi aśuddha vibhāvadaśā taba, siddha svarūpakī prāpati hoī || 14 || artha-śuddha nayase ātmākā anubhava karanā sohī jñānakī saṃpadā hai | vastuapekṣāse vicāriye to ātmā ara anubhavajñāna bhinna bhinna nahīṃ hai eka vastu hai, | ātmā guṇī hai ara jñāna guṇa hai, aise guṇa ara guṇī nāmake bhedakari doya kahāve hai| paraṃtu sarvaprakāre āpahīkū guṇa ara guṇī jānakari
*** RESEOSESZKARREKO
---1ūūra
-
R
ERRES
p37
494-9
-ra-
badalū
jo koī ātmadhyāna kare| taba aśuddha rāgādika vibhāvadaśā miṭāya siddhasvarūpakī prāpti hoya hai||4||
|| ava jñātākā ciṃtavana kathana | sabaiyā 31 sāapanehī guṇa parajāyaso pravāharūpa, pariṇayo tihūṃ kāla apane ādhāraso|| aṃtara vāhira parakāśavāna ekarasa, kṣīṇatā na gahe bhinnarahe bho vikāraso|| cetanāke rasa saravaṃga bharirahyā jīva, jaise lūṇa kāṃkara bhanyo hai rasa kṣāraso||
pūraṇa kharūpa ati ujjala vijñānadhana, moko hohu pragaṭa viśeṣa niravāraso || 15|| __ artha-yo jo koī ātmānāmā padārtha hai so jñānadhana (viśeṣa jñānamaya ) hai so-tīna kālameṃ hai pravāharūpa ( avichinna, akhaṃḍita,) āpake jñānādika guṇa ara guṇake paryāyako svayaṃsiddha ( parake
āśrayavinā ) pariṇami rahyāhai | ara ye vijñānadhanakī aisī mahimā hai kī, tātai aṃtara ara bāhya eka 4 cetanā rasa (guṇa ) se prakāśavāna ho rahyā hai, (ātmāko jāne so aṃtara prakāśa hai ara bāhya hai vastuko jāne so bāhya prakāśa hai ) cetanā guṇase rahita nahīṃ hoya hai ara bhava jo saṃsāra paribhramaṇa
tāke vikāraso bhinna rahe hai | sarva pradeśameṃ cetanāko rasate jīva bhaya hai jaise lavaṇakā kāṃkarā, 5 sarvāṃgameṃ kṣāra rasase bhaya hai taise | aisā pūrṇasvarūpase ati ujjala vijñānavana samasta rāgādika vibhāvara oṃ nivāraṇa karike mere pragaṭa hoūṃ, ye rīte jñātā puruṣa manameṃ citavana kare ara isame sthira rahe ||15||
|| ava dravya paryāya abheda kathana || kavittā ||jahāṃ dhruvadharma karmakṣaya lacchana, siddha samādhi sādhyapada soī||
||14|| śuddhopayoga joga mahi maṃḍita, sādhaka tāhi kahe sabakoī ||
RANIRUS
p38
yo paratakṣa parokṣa svarūpaso, sādhaka sādhya avasthā doī || duhuko eka jñāna saṃcaya kari, seve siva vaṃchaka thira hoī || 16 ||
artha - vijñānaghana ( ātmā ) hai te dravya hai ara jñāna hai te paryāya hai, aiso vijñānaghana ara jñāna ekahī hai tātai dravya ara paryāyako abhedapaṇo batāve hai - jahāṃ sakala karmakā kṣaya honese dhruvadharma ( guṇa ) hai lakṣaṇa jākā aisā siddhakā svabhāva hai tāko sādhyapada kahiye hai | ( siddha svabhāvakā anaṃta kālameṃhī nāśa nahī hai tātai dhruva kahiye hai so sādhyapar̤ha hai ) ara jinhake mana vacana kāyake yoga | śuddhopayogarūpa paraṇaye hai tinako ( tīrthaṃkara, sādhu vā samyaktīko ) sādhakapada kahiye hai so siddhapadakā | sādhanevālā hai | sādhaka hai so parokṣa svarūpa hai ara sādhya hai so pratyakṣa svarūpa hai aise sādhaka ara sādhya doya avasthā hai| jñāna saṃcayakari doūko eka svabhāva jāni jo grahaṇa kare hai, so nirvāṇakā vāṃchaka puruṣa, sādhya ara sādhaka dou padasthameṃ eka vijñānaghana hai aise ciṃtavana kari sthira hoya hai || 16 || || ava dravya guṇa paryāya bheda kathana | kavitta || - darasana gyāna caraṇa triguṇātama, samalarūpa kahiye vivahāra || nicai dṛṣṭi eka rasa cetana, bheda rahita avicala avikāra || samyakdaśā pramāṇa ubhayanaya, nirmala samala ekahī vāra ||
samakāla jīvakī paraṇatī, kahe jineṃda gahe gaṇadhāra || 17 ||
artha — darśana, jñāna, ara cāritra, ye tīnaguṇa ātmāke hai, aisā tīnarūpa kahanā so malarūpa vyavahāra naya hai | ara niścayate eka cetana guṇa yukta hai, bheda rahita hai ara śuddha nirvikāra hai | ye
First 35 of 542 passages. Read on
Recensions and editions (4)
- Saṃsāranāṭaka (Banarsidas Pandit, Nana Ramchandra, Banarsidas Pandit) — Sanskrit
- Saṃsāranāṭaka (Karsandas Hirji Shah, Sastu Sahityavardhak Karyalay, 1951) — Sanskrit, not yet digitised
- Saṃsāranāṭaka (Banarsidas Pandit, Banarsidas Pandit) — Sanskrit, not yet digitised
- Saṃsāranāṭaka (another edition) — Sanskrit, not yet digitised
See also: more in Plays by Jain authors
- Subhadrā (nāṭikā) (Subhadrā) — Sanskrit; 1275 CE
- Kaumudī and Mitrānanda (Kaumudīmitrānanda) — Sanskrit; 1162 CE
- Maithilikalyana (Maithilīkalyāṇa) — Sanskrit; 1275 CE
- Moharajaparajaya (Moharājaparājaya) — Sanskrit; 1173–1176 CE; partly digitised
- Vikrantakaurava (Vikrāntakaurava) — Sanskrit; 1275 CE; partly digitised
- Kalananda (Kalānanda) — Sanskrit; 1741–1764 CE; partly digitised