Pramanamimamsa 1.1.131

1.1.131

tatra na dravyaikarūpo'rtho'rthakriyākārī, sa hyapracyutānutpannasthiraikarūpaḥ kathamarthakriyāṃ kurvīta krameṇākrameṇa vā ?, anyonyavyavacchedarūpāṇāṃ prakārāntarāsambhavāt . tatra na krameṇa; sa hi kālāntarabhāvinīḥ kriyāḥ prathamakriyākāla eva prasahya kuryāt samarthasya kālakṣepāyogāt, kālakṣepiṇo vā'sāmarthyaprāpteḥ . samartho'pi tattatsahakārisamavadhāne taṃ tamarthaṃ karotīti cet; na tarhi tasya sāmarthyamaparasahakārisāpekṣavṛttitvāt, sāpekṣamasamartham pāta॰ mahā॰ 3. 1. 8 iti hi kiṃ nāśrauṣīḥ ? . na tena sahakāriṇo'pekṣyante'pi tu kāryameva sahakāriṣvasatsvabhavat tānapekṣata iti cet; tatkiṃ sa bhāvo'samarthaḥ ? . samarthaścet; kiṃ sahakārimukhaprekṣaṇadīnāni tānyupekṣate na punarjhaṭiti ghaṭayati ? . nanu samarthamapi bījamilājalādisahakārisahitamevāṅkuraṃ karoti nānyathā; tat kiṃ tasya sahakāribhiḥ kiñcidupakriyeta, na vā ? . no cet; sa kiṃ pūrvavannodāste . upakriyeta cet; sa tarhi tairupakāro bhinno'bhinno vā kriyata iti nirvacanīyam . abhede sa eva kriyate iti lābhamicchato mūlakṣatirāyātā . bhede sa kathaṃ tasyopakāraḥ ?, kiṃ na sahyavindhyāderapi ? . tatsambandhāttasyāyamiti cet; upakāryopakārayoḥ kaḥ sambandhaḥ ? . na saṃyogaḥ; dravyayoreva tasya bhāvāt . nāpi samavāyastasya pratyāsattiviprakarṣābhāvena sarvatra tulyatvānna niyatasambandhisambandhatvaṃyuktam, tattve vā tatkṛta upakāro'syābhyupagantavyaḥ, tathā ca satyupakārasya bhedābhedakalpanā tadavasthaiva . upakārasya samavāyādabhede samavāya eva kṛtaḥ syāt . bhede punarapi samavāyasya na niyatasambandhisambandhatvam . niyatasambandhisamba ndhatve samavāyasya viśeṣaṇaviśeṣyabhāvo heturiti cet; upakāryopakārakabhāvābhāve tasyāpi pratiniyamahetutvābhāvāt . upakāre tu punarbhedābhedavikalpadvāreṇa tadevāvartate . tannaikāntanityo bhāvaḥkrameṇārthakriyāṃ kurute .