Pramāṇa · Search · About · API

Pramanamimamsa 1.1.14

Pramāṇamīmāṃsāvṛtti 1.1.14

Language
Sanskrit

1.1.14

nanu arthanirṇayavat svanirṇayo'pi vṛddhaiḥ pramāṇalakṣaṇatvenoktaḥ-pramāṇaṃ svaparābhāsi nyāyāva॰ 1 iti, svārthavyavasāyātmakaṃ jñānaṃ pramāṇam tattvārthaślokavā॰ 1. 10. 77 iti ca . na cāsāvasan, ghaṭamahaṃ jānāmi ityādau kartṛkarmavat jñapterapyavabhāsamānatvāt . na ca apratyakṣopalambhasyārthadṛṣṭiḥ prasiddhyati . na ca jñānāntarāt tadupalambhasambhāvanam, tasyāpyanupalabdhasya prastutopalambhapratyakṣīkārābhāvāt . upalambhāntarasambhāvane cānavasthā . arthopalambhāt tasyopalambhe anyonyāśrayadoṣaḥ . etena arthasya sambhavo nopapadyeta na cet jñānaṃ syāt ityarthāpattyāpi tadupalambhaḥ pratyuktaḥ; tasyā api jñāpakatvenājñātāyā jñāpakatvāyogāt . arthāpattyantarāt tajjñāne anavasthetaretarāśrayadoṣāpattestadavasthaḥ paribhavaḥ . tasmādarthonmukhatayeva svonmukhatayāpi jñānasya pratibhāsāt svanirṇayātmakatvamapyasti . nanu anubhūteranubhāvyatve ghaṭādivadananubhūtitvaprasaṅgaḥ; maivaṃ vocaḥ; jñāturjñātṛtveneva anubhūteranubhūtitvenaivānubhavāt . na cānubhūteranubhāvyatvaṃ doṣaḥ; arthāpekṣayānubhūtitvāt, svāpekṣayā'nubhāvyatvāt, svapitṛputrāpekṣayaikasya putratvapitṛtvavat virodhābhāvāt . na ca svātmani kriyāvirodhaḥ; anubhavasiddhe'rthe virodhāsiddheḥ . anumānācca svasaṃvedanasiddhiḥ; tathāhi--jñānaṃ prakāśamānamevārthaṃ prakāśayati, prakāśakatvāt, pradīpavat . saṃvedanasya prakāśyatvāt prakāśakatvamasiddhamiti cet; na; ajñānanirāsādidvāreṇa prakāśakatvopapatteḥ . na ca netrādibhiranaikāntikatā; teṣāṃ bhāvendriyarūpāṇāmeva prakāśakatvāt . bhāvendriyāṇāṃ ca svasaṃvedanarūpataiveti na vyabhicāraḥ . tathā, saṃvit svaprakāśā, arthapratītitvāt, yaḥ svaprakāśo na bhavati nāsāvarthapratītiḥ yathā ghaṭaḥ . tathā, yat jñānaṃ tat ātmabodhaṃ pratyanapekṣitaparavyāpāram, yathā gocarāntaragrāhijñānāt prāgbhāvi gocarāntaragrāhijñānaprabandhasyāntyajñānam, jñānaṃ ca vivādādhyāsitaṃ rūpādijñānamiti . saṃvit svaprakāśe svāvāntarajātīyaṃ nāpekṣate, vastutvāt, ghaṭavat . saṃvit paraprakāśyā, vastutvāt, ghaṭavaditi cet; na; asyāprayojakatvāt, na khalu ghaṭasya vastutvāt paraprakāśyatā api tu buddhivyatiriktatvāt . tasmāt svanirṇayo'pi pramāṇalakṣaṇamastvityāśaṅkyāha--

Linked texts (1)