Pramanamimamsa 1.2.16
Pramāṇamīmāṃsāvṛtti 1.2.16
- Language
- Sanskrit
1.2.16
nanu pratyakṣamevedaṃ pratyabhijñānam ityeke . naivam, tasya sannihitavārtamānikārthaviṣayatvāt . sambaddhaṃ vartamānaṃ ca gṛhyate cakṣurādinā ślokavā॰ sūtra 4 ślo॰ 84 iti mā sma vismaraḥ . tato nātītavartamānayorekatvamadhyakṣajñānagocaraḥ . atha smaraṇasaha kṛtamindriyaṃ tadekatvaviṣayaṃ pratyakṣamupajanayatīti pratyakṣarūpatāsya gīyata iti cet; na, svaviṣayaviniyamitamūrterindriyasya viṣayāntare sahakāriśatasamavadhāne'pyapravṛtteḥ . nahi parimalasmaraṇasahāyamapi cakṣurindriyamaviṣaye gandhādau pravarttate . aviṣayaścātītavartamānāvasthāvyāpyekaṃ dravyamindriyāṇām . nāpyadṛṣṭasahakārisahitamindriyamekatvaviṣayamiti vaktuṃ yuktam uktādeva hetoḥ . kiṃca, adṛṣṭasavyapekṣādevātmanastadvijñānaṃ bhavatīti varaṃ vaktuṃ yuktam . dṛśyate hi svapnavidyādisaṃskṛtādātmano viṣayāntare'pi viśiṣṭajñānotpattiḥ . nanu yathāñjanādisaṃskṛtaṃ cakṣuḥ sātiśayaṃ bhavati tathā smaraṇasahakṛtamekatvaviṣayaṃ bhaviṣyati . naivam, indriyasya svaviṣayānatilaṅghanenaivātiśayopalabdheḥ, na viṣayāntaragrahaṇarūpeṇa . yadāha bhaṭṭaḥ-yaścāpyatiśayo dṛṣṭaḥ sa svārthānatilaṅghanāt . dūrasūkṣmādidṛṣṭau syāt na rūpe śrotravṛttitaḥ .. ślokavā॰ sūtra 2 ślo॰ 114 iti . tat sthitametat viṣayabhedātpratyakṣādanyatparokṣāntargataṃ pratyabhijñānamiti .
Linked texts (1)
- Pramāṇamīmāṃsā — Hemacandra, Sanskrit