Pramāṇa · Search · About · API

Kalpah 2.4.5.24

Kalpaḥ 2.4.5.24

Language
Sanskrit

2.4.5.24

bhūpate bhuvanapate mahato bhūtasya pate brahmāṇaṃ tyā vṛṇa iti śrutavantamārṣeyaṃ brahmāṇam̐ vṛṇīte vedikāle 'māvāsyāyām̐ śvobhūte paurṇamāsyām 1 bhūrbhuvaḥ svardeva savitaretaṃ tvā vṛṇate bṛhaspatiṃ brahmāṇaṃ tamahaṃ manase prabravīmi mano vāce vāggāyatr! yai gāyatrī triṣṭubhe triṣṭubjagatyai jagatyanuṣṭubhe'nuṣṭuppaṅktaye paṅktiḥ prajāpataye prajāpatirbṛhaspataye bṛhaspatirdevānāṃ brahmāhaṃ manuṣyāṇāṃ bṛhaspate yajñaṃ gopāyāhaṃ bhūpatirahaṃ bhuvanapatirahaṃ mahato bhūtasya patirahaṃ maho me'voco bhargo me'vocaḥ stomaṃ me'voco yaśo me'voco 'nnādyaṃ me'vocaḥ prajāṃ me'vocaḥ pratiṣṭhāṃ me'voca iti vṛto japati 2 tīrthenānvetyapareṇa vihāraṃ dakṣiṇātikramya yajñopavītyapramatto dakṣiṇata āsīta 3 ahe daidhiṣavyodatastiṣṭhānyasya sadane sīda yo'smatpākatara ityāsanamanumantrayeta 4 āsanāttṛṇamubhayataḥ prachidya nirastaḥ parāvasuḥ saha pāpmaneti dakṣiṇāpratyaksavyena nirasyati 5 idamaha-marvāgvasoḥ sadane sīdāmīti sakṣiṇaṃ pādamāsanamabhyantare dadāti tadantareṇa savyam 6 devena savitrā prasūtastadagnaye prabravīmi tadvāyave tatsūryāye-tyupaviśati 7 sūryo divo yajñaṃ pātu vāyurantarikṣādyajñapatiṃ pātvagnirmāṃ pātu mānuṣamiti japati 8 brahmaṇyupacaratyanyasya vā karma kurvāṇe yo nediṣṭhī ṛtvijām̐ syātsa upāsītāpi vā darbhamuṣṭimudapātram̐ vā brahmāsane nyasyedaśūnyāsanamevam̐ syāt 9 brahmannapaḥ praṇeṣyāmītyukte praṇaya yajñaṃ devanā vardhaya tvaṃ nākasya pṛṣṭhe svarge loke yajamāno astu .. saptarṣīṇām̐ sukṛtām̐ yatra lokastatremam̐ yajñam̐ yajamānaṃ ca dhehi .. bṛhaspatiḥ prasūto .. bhūrbhuvaḥ svaraoṃ praṇayetyanujānāti 10 eṣo'nujñātaḥ sarvatra yathāmnātam 11 anāmantri-to'nujānāti prokṣantam̐ haviruttaraṃ parigrāhaṃ parigrahīṣyantam̐ sāmidhenīranuvakṣyantam 12 pravare cānumantrito'nyāni mantraprayoge 13 vācam̐ yachatyakāle vācam̐ visṛjya vaiṣṇavīṃ nigadya punaryachet 14 ṛtasya pathā paryehi mitrasya tvā cakṣuṣānvīkṣa iti prāśitramāhriyamāṇam̐ vīkṣate 15 sāvitreṇa pratigṛhya pṛthivyāstvā pṛṣṭhe sādayāmīti dakṣiṇato barhiṣi sādayati 16 suparṇasya tvā garutmata-ścakṣuṣānvīkṣa ityavekṣate 17 aṅgaṣṭhenopamadhyamayā cādāyāgneṣṭvāsyena prāśnāmi brāhmaṇasyodareṇa bṛhaspaterbrahmaṇendra sya tvā jaṭhare dadhuriti prāśnātyasparśa-yandantān 18 satyena tvābhighārayāmītyācāmati 19 vāṅma āsye nasoḥ prāṇo akṣṇoścakṣuḥ karṇayoḥ śrotraṃ bāhvorbalamūrvorojaḥ pādayoḥ pratiṣṭheti yathā-liṅgamaṅgāni saṃmṛśati 20 apa upaspṛśya viṣṇorjaṭharamasīti nābhideśamārabhya japatyariṣṭā viśvānyaṅgāni tanūrme tanvā saheti gātrāṇi 21 prāśitraharaṇe brahmabhāgamādadhāti 22 śam̐ yvante prāśnātyūrdhva m̐! vā samiṣṭayajuṣaḥ 23 eteneṣṭipaśusomānāṃ brahmatvam̐ vyākhyātam 24 agnyādheye vṛto brāhmaudanikasya prāśanaṃ kṛtvā vasati 25 śvobhūte saṃbhāraprabhṛtyāvṛto'dhvaryave 26 sapatnavato bhrātṛvyavato vā rathacakram̐ vihāre triḥ parivartayet 27 varuṇapraghāseṣu vedī kriyamāṇe'greṇāhavanīyādadhi sphyenānulikhedā dakṣiṇasyāḥ śroṇerā pṛṣṭhyāyāḥ śaṅkoḥ some 28 apratirathenāgnicityāyām 29 tīrthena niḥsṛtyāvabhṛthamiyāt 30 pūrṇadarve yadyāmantrayeta juhudhītyanujānīyāt 31 paśubandhe'pareṇa vihāraṃ dakṣiṇātikramya hutāyām̐ vapāyāṃ cātvāle mārjayitvā 32 dārśapaurṇamāsikam̐ varaṇam̐ some nivarteta 33 5.2.15