Kalpah 2.6.14
Kalpaḥ 2.6.14
- Language
- Sanskrit
2.6.14.1
14.1
atha caturdaśaḥ praśnaḥ .
rājā'śvamedhena yajeta ..1..
2.6.14.2
yaḥ kāmayeta sarvā vyuṣṭīrvyaśnuvīyeti .. 2 ..
2.6.14.3
puṇyanāmadheyaṃ citraṃ devayajanamadhyavasyati. yasya purastāda(dā)paḥ sukhāḥ sūpāvagāhā anapasvarī ..3..
2.6.14.4
caitryāṃ paurṇamāsyāṃ sāṃgrahaṇyeṣṭyā yajeta tasyā yottarā'māvāsyā tasyāṃ saṃjñānyā .. 4 ..
2.6.14.5
vaiśākhyāṃ paurṇamāsyāṃ prājāpatyamṛṣabhaṃ tūparaṃ bahurūpamālabhate .. 5..
2.6.14.6
tasyā yottarā'māvāsyā tasyāmapadātīn mahartvijaḥ pratidiśaṃ samāvahanti .. 6..
2.6.14.7
anvahamitarānvā''vahantyā subrahmaṇyāyāḥ..7..
2.6.14.8
keśaśmaśrūṇi vāpayate . nakhāni nikṛntate . dato dhāvate . snāti . ahataṃ vāsaḥ paridhatte ..8..
2.6.14.9
adhivṛkṣasūrye vācaṃ yacchati .. 9..
2.6.14.10
vāgyatasyaitām̐ rātrimagnihotraṃ juhoti .. 14.1.10..
2.6.14.11
arātayo rātayaśca parita āsate rātaya ityekeṣām .. 11 ..
2.6.14.12
namo draṣṭre nama upadraṣṭre namo'nudraṣṭre namaḥ khyātre nama upakhyātre namo'nukhyātre namaḥ śṛṇvate namaḥ sate namo'sate namo jātāya namo janiṣyamāṇāya namo bhūtāya namo bhaviṣyate namo vāce namo vācaspataye namaścakṣuṣe namaḥ śrotrāya namastapaseḥ namo brahmaṇa ityudyantamādityamupatiṣṭhate .. 12 ..
2.6.14.13
udita āditye namo'gnaye pṛthivikṣita ityagnimupatiṣṭhate . namo vāyave'ntarikṣakṣita iti vāyum . namaḥ sūryāya divikṣita iti sūryam ..13..
2.6.14.14
vaitasamidhmamabhyādhāya hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgra ityaṣṭau pūrṇāhutīrjuhoti .. 14 ..
2.6.14.15
devā deveṣu parākramadhvamiti tisraḥ .. 15 ..
2.6.14.16
catuṣṭayya āpo digbhyaḥ samābhṛtā bhavanti .. 16..
2.6.14.17
tāsu brahmaudanaṃ pacati .. 17..
2.6.14.18
pātryāmupastīrya rājatam̐ rukmaṃ nidhāya tasminbrahmaudanamuddhṛtya prabhūtena sarpiṣopasicyopariṣṭātsauvarṇam̐ rukmamavadhāyābhighārya caturbhya ārṣeyebhyo mahartvigbhya upohati .. 18 ..
2.6.14.19
prāśitavadbhyaścaturaḥ sahasrānsauvarṇānniṣkāndadāti caturaścāśvatarīrathānetau ca śatamānau rukmau .. (kha01) .. 19..
2.6.14.20
dvādaśāratnistrayodaśāratnirvā dārvī mauñjī vā raśanā . tāṃ brahmaudanasyoccheṣaṇenānakti ..14.1.20..
2.6.14.21
aśvasya rūpāṇi samāmananti śvetaḥ kṛṣṇapiśaṅgāḥ sāraṅgo'ruṇapiśaṅgo vā .. 21 ..
2.6.14.22
yasya vā śvetasyolbaṃ kṛṣṇaṃ tamālabhate . somapaṃ somapayoḥ putram .. 22 ..
2.6.14.23
yau śiśū jātau purā tṛṇāgrātsomaṃ pāyayanti tau somapau bhavataḥ . tayoryo jāyate sa somapayoḥ putraḥ . yaṃ śiśuṃ jātaṃ purā tṛṇāgrāt somaṃ pāyayanti sa somapo bhavati.. 23 ..
2.6.14.24
mātṛmantaṃ pitṛmantaṃ pṛṣṭhe vahe ca dāntamadhvaryum̐ rājyāya paridadāti .. 24 ..
2.6.14.25
brāhmaṇā rājānaścāyaṃ vo'dhvayū rājā yā mamāpacitiretasmai tāṃ kurutādeṣa vo yacca cikitsitaṃ tadvaccikitsitamāsaditi . yāvadyajñamadhvaryū rājā bhavati .. 25 ..
2.6.14.26
devasya tveti raśanāmādāyemāmagṛbhṇanraśanāmṛtasyetyaśvamamvadhivadati .. 26 ..
2.6.14.27
brahmannaśvaṃ medhyaṃ bhantsyāmi devebhyaḥ prajāpataye tena rādhyāsamiti brahmāṇamāmantrayate .. 27..
2.6.14.28
devebhyaḥ prajāpataye tenardhnuhīti pratyukte'bhidhā asītyaśvamabhidadhāti .. 28 ..
2.6.14.29
atraike'dhvaryoḥ paridānamāmananti .. 29 ..
2.6.14.30
śvānaṃ caturakṣamānayanti . viṣvakba(gva)ndhena baddham . pituranujāyāḥ putraḥ pūrvo nayati māturanujāyāḥ putraḥ paścātpaum̐ścaleyaḥ saidhrakaṃ musalaṃ dhārayanpeśasā jānuṃ veṣṭayitvā paścādanvetyapo'śvamabhyavagāhanti śvānaṃ ca .. 14.1.30..
2.6.14.31
prajāpataye tvā juṣṭaṃ prokṣāmīti purastātpratyañcamaśvaṃ prokṣati . indrāgnibhyāṃ tveti dakṣiṇata udañcam . vāyave tveti paścātprāñcam . viśvebhyastvā devebhya ityuttarato dakṣiṇā . devebhyastvetyadhastātsarvebhyastvā devebhya ityupariṣṭātsarvābhyastvā devatābhya iti vā .. 31 ..
2.6.14.32
yatra śunoḥ pratiṣṭhā tacchvānaṃ prasauti . purastādvā prokṣaṇāt .. (kha02).. 32..
2.6.14.33
yo arvantaṃ jighām̐satīti paum̐ścaleyaḥ saidhrakeṇa musalena śunaḥ prahanti .. 33 ..
2.6.14.34
pūrvedyurvā śunaḥ prahaṇyātparo marta ityaśvasyādhaspada upaplāvya dakṣiṇamupaplāyati .. 34 ..
2.6.14.35
ahaṃ ca tvaṃ ca vṛtrahanniti brahmā yajamānasya hastaṃ gṛhṇāti .. 35..
2.6.14.36
abhikratvendrabhūradhajmannityadhvaryuryajamānaṃ vācayati .. 36 ..
2.6.14.37
aiṣīkamudūhamāharanti . purastātpratyañcamabhyudūhati varatrayā nibaddham . tasminnārdrā vetasaśākhopasaṃbaddhā bhavati . taṃ dve śate dakṣiṇato dve uttarato vitatya dhārayanti .. 37..
2.6.14.38
tenainaṃ mahartvijaḥ pratidiśaṃ samukṣantyanenāśvena medhyeneṣṭvā'yam̐ rājā vṛtraṃ vadhyāditi śatena rājaputraiḥ sahādhvaryuḥ purastātpratyañcam . anenāśvena medhyeneṣṭvā'yam̐ rājā pratidhṛṣyo'stviti śatenārājabhirugraiḥ saha brahmā dakṣiṇata udañcam . anenāśvena medhyeneṣṭvā'yam̐ rājā'syai viśo bahugvai bahvaśvāyai bahvajāvikāyai bahuvrīhiyavāyai bahumāṣatilāyai bahuhiraṇyāyai bahuhastikāyai bahu dāsapūruṣāyai rayimatyai puṣṭimatyai bahurāyaspoṣāyai samṛddhāyai rājā'stviti śatena sūtagrāmaṇibhiḥ saha hotā paścāt prāñcam . anenāśvena medhyeneṣṭvā'yam̐ rājā sarvamāyuretviti śatena kṣattṛsaṃgrahītṛbhiḥ sahodgātottarato dakṣiṇā samukṣitamaśvamanū(nu)dakamākramayattiṣṭham̐ścaturdiśaṃ yantyantarā sthānamākramaṇaṃ
ca.. 38..
2.6.14.39
idaṃ viṣṇuḥ pratidviṣṇurdivo vā viṣṇaviti tisṛbhirvaiṣṇavībhistisra āhutīrjuhoti .. 39 ..
2.6.14.40
agnaye svāhā somāya svāhetyaśvastokānpraskandato'nunmaṃtrayate .. 14.1.40 ..
2.6.14.41
daśakṛtva etamanuvākamāvartayati .. 41..
2.6.14.42
śatakṛtva ityekeṣām . sahasrakṛtva ityekeṣām .. 42 ..
2.6.14.44
aparimitakṛtva ityekeṣām .. 43 ..
agnaye svāhendrāgnibhyāmityaśvasya pūrvahomāñjuhoti .. 44 ..
2.6.14.45
vibhūrmātretyaśvamabhimantrya bhūrasi bhuve tvā bhavyāya tvā bhaviṣyate tvetyutsṛjati .. 45 ..
2.6.14.46
taṃ paridadāti devā āśāpālā iti śataṃ vai talpyā rājaputrā devā āśāpālāḥ kavacinasta etaṃ gopāyanti . anivartayanto'nuyānti ..46..
2.6.14.47
yadyadbrāhmaṇajātamupeyustānpṛccheyuḥ kiyadyūyamaśvamedhasya vettheti . yo na vidyāttaṃ jitvā tasya kulātkhādaṃ pānaṃ copanivapeyuḥ ..47..
2.6.14.48
yajjanapade'nnaṃ tadeṣāmannan . rathakārakule vasati .. (kha03) .. 48..
2.6.14.48_1
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre caturdaśapraśne prathamaḥ paṭalaḥ .
14.2
atha caturdaśapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .
iha dhṛtiḥ svāhetyaśvasya caturṣu patsu catasraḥ sāyaṃdhṛtīrjuhoti ..1..
2.6.14.48_2
savitre prātaraṣṭākapālam .. 2..
2.6.14.48_3
purastātsviṣṭakṛta īṃkārāya svāheṃkṛtāya svāhetyāhavanīye'śvacaritāni juhoti . añjyetāya svāhā kṛṣṇāya svāhā śvetāya svāhetyaśvarūpāṇi ..3..
2.6.14.48_4
viparītameke samāmananti .. 4..
2.6.14.48_5
hiraṇyam̐ śatamānaṃ dakṣiṇā .. 5..
2.6.14.48_6
tasyām̐ sam̐sthitāyāmityadadā ityayajathā ityapaca ityadaḥ sādhvakaroditi brāhmaṇau vīṇāgathinau gāyataḥ..6..
2.6.14.48_7
savitre prasavitre madhyaṃdina ekādaśakapālaḥ. rajatam̐ śatamānaṃ dakṣiṇā .. 7 ..
2.6.14.48_8
savitra āsavitre'parāhṇe dvādaśakapālaḥ . suvarṇam̐ śatamānaṃ dakṣiṇā ..8..
2.6.14.48_9
tasyām̐ sam̐sthitāyāṃ dakṣiṇena vedim̐ hiraṇmayaṃ kaśipūpastṛṇāti . tasminhotopaviśati .. 9 ..
2.6.14.48_10
dakṣiṇato brahmodgātārau .. 14.2.10 ..
2.6.14.48_11
hiraṇyakaśiporagreṇa hotāram .. 11 ..
2.6.14.48_12
hiraṇmaye kūrce phalake vā'dhvaryuḥ .. 12 ..
2.6.14.48_13
dakṣiṇato vīṇāgaṇakina upasannā bhavanti .. 13 ..
2.6.14.48_14
samupaviṣṭeṣvadhvaryo3 iti hotā'dhvaryumāmantrayate ..14..
2.6.14.48_15
pāriplavamākhyāsyan bhauvanyavaṃ ca ho3 iha hotarityadhvaryuḥ parigṛṇāti .. 15..
2.6.14.48_16
samāpte pāriplave bhauvanyave ca vīṇāgaṇakinaḥ purāṇairimam̐ rājabhiḥ .. (kha 04) .. sādhukṛdbhiryajamānam̐ saṃgāyateti saṃpreṣyati . evam̐ sadā saṃpreṣyati .. 16 ..
2.6.14.48_17
sāyaṃdhṛtiṣu hūyamānāsu ityajinā ityayudhyathā ityamum̐ saṃgrāmamahannityaho vīryamakaroditi rājanyo vīṇāgāthī gāyati .. 17 ..
2.6.14.48_18
nityam̐ sāyam̐ sāyaṃdhṛtīrjuhoti . prātaḥ prātariṣṭibhiryajate . nityaṃ pāriplavaṃ bhauvanyavaṃ ca nityam . vīṇāgaṇakinau brāhmaṇarājanyāveṣṭīnāmapavargādgāyato'pa vṛttāsviṣṭiṣu tābhyām̐ śatamanoyuktaṃ ca dadāti . śate cānoyukte cetyekeṣām .. 18..
2.6.14.48_19
trim̐śimāsa eṣa saṃvatsaro bhavati .. 19 ..
2.6.14.48_20
ūrdhvamekādaśānmāsādāśvatthe vraje'śvaṃ badhnāti ..14.2.20..
2.6.14.48_21
tasmai baddhāya yavasamāharanti .. 21 ..
2.6.14.48_22
yadyaśvamupatapadvindedāgneyamaṣṭākapālaṃ nirvapediti brāhmaṇavyākhyātānyaśvaprāyaścittāni .. 22..
2.6.14.48_23
amāvāsyāyāmukhām̐ saṃbharati .. 23..
2.6.14.48_24
traidhātavīyā dīkṣaṇīyā .. 24 ..
2.6.14.48_25
dīkṣāhutikāle trīṇi vaiśvadevāni juhoti . catvāryodgrahaṇāni .. 25 ..
2.6.14.48_26
agninā tapo'nvabhavadityaudgrahaṇāni . svāhā''dhimādhītāya svāheti vaiśvadevāni . saptāhamanvahamaudgrahaṇairvaiśvadevaiśca pracarati .. 26 ..
2.6.14.48_27
so'yaṃ dīkṣāhutikālo vivṛddha uttarottarāṇi vaiśvadevāni bhavanti ..27..
2.6.14.48_28
sarvāṇyuttame'hani hūyante .. 28 ..
2.6.14.48_29
bhuvo devānāṃ karmaṇeti kṛṣṇājinamārohantamṛtudīkṣābhirabhimantrayate .. 29..
2.6.14.48_30
ā brahmañjajñi bījamiti jātamukhyamupatiṣṭhate .. 14.2.30 ..
2.6.14.48_31
visṛṣṭāyāṃ vāci vīṇāgaṇakinaḥ .. (kha.0 5).. devairiyaṃ yajamānam̐ saṃmāyeti saṃpreṣyati .. 31 ..
2.6.14.48_32
vasatīvarīṣu prahriyamāṇāsu jaghanyaṃ devaiḥ saṃpreṣyati . prajāpatinā sutyāsūdavasānīyāyāmantataḥ .. 32 ..
2.6.14.48_33
dvistāvā vediḥ . ekavim̐śo'gniḥ .. 33 ..
2.6.14.48_34
vaiśvānarīyeṇa pracarati .. 34 ..
2.6.14.48_35
agnaye gāyatrāya trivṛte rāthaṃtarāya vāsantāyāṣṭākapāla iti daśahaviṣam̐ sarvapṛṣṭhyāmiṣṭiṃ nirvapati .. 35 ..
2.6.14.48_36
samiddiśāmiti yājyānuvākyā bhavanti .. 36..
2.6.14.48_37
kastvā yunakti sa tvā yunaktviti paridhībhyunakti .. 37 ...
2.6.14.48_38
rathavāhane havirdhāne rājjudālamagniṣṭhamekavim̐śatyaratniṃ saṃminoti .. 38..
2.6.14.48_39
pautudravāvabhito bhavataḥ .. 39..
2.6.14.48_40
trayaḥ khādirā dakṣiṇatastraya uttarataḥ . trayo bailvāḥ pālāśā dakṣiṇatastraya uttarato bailvāneka uttamāntsamāmananti pālāśa upaśayaḥ .. 14.2.40 ..
2.6.14.48_41
catuṣṭayya āpo digbhyaḥ samābhṛtā vasatīvarīrgṛhṇāti ..41..
2.6.14.48_42
śvobhūte pratāyate catuṣṭomo'gniṣṭomo gotamacatuṣṭomayoḥ pūrvaḥ .. 42 ..
2.6.14.48_43
paśukāla aikādaśinānpaśūnupākaroti .. 42 ..
2.6.14.48_44
dakṣiṇākāle madhyamaṃ pratirāṣṭrasya yadanyadbrāhmaṇānāṃ dikṣuvittādbhūmeḥ senābhyaḥ puruṣebhyaśca . tattryahe samaśaḥ prativibhajyānvahaṃ dadāti .. 43 ..
2.6.14.48_45
prācīṃ diśamadhvaryave dakṣiṇāṃ brahmaṇe pratīcīm̐ hotra udīcīmudgātre .. 44 ..
2.6.14.48_46
api vā prācīm̐ hotre . pratīcīmadhvaryave . etadevānvāyanti hotrakāḥ .. 45..
2.6.14.48_47
patnīsaṃyājāntamahaḥ saṃtiṣṭhate . (kha06) . 46 ..
2.6.14.48_48
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre caturdaśapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ ..2..
2.6.14.48_49
14.3
atha caturdaśapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ .
abhita āhavanīyam̐ ṣaṭtrim̐śatamupatalpānminvīta ..1..
2.6.14.48_50
astamita āditye ṣaṭtriṃśatamupatalpanāruhyaikasmai svāhā ityetairanuvākaiḥ khādiraiḥ sruvaiḥ sarvām̐ rātrimannahomāñjuhvati .. 2..
2.6.14.48_51
ājyaṃ madhu taṇḍulānpṛthukām̐llājān karambhān dhānāḥ saktūnmasūsyāni priyaṅgutaṇḍulām̐ścā''jyenānneneti .. 3 ..
2.6.14.48_52
vyatyāsaṃ juhvatyayuja ājyena yujo'nnenāntato juhvati .. 4 ..
2.6.14.48_53
atraike prayuktānāṃ prayokṣyamāṇānāṃ ca mantrāṇāmupayogam̐ samāmananti .. 5 ..
2.6.14.48_54
uṣase svāhetyuṣasi juhvati vyuṣṭyai svāheti vyuṣṭāyām . udeṣyate svāhetyudeṣyati . udyate svāhetyudyati . uditāya svāhetyudite . suvargāya svāhā lokāya svāhā ityantato juhvati . annapariśeṣānnidadhāti ..6..
2.6.14.48_55
pratāyata ekavim̐śa ukthyo mahānāmnī sāma .. 7..
2.6.14.48_56
antareṇā''grayaṇokthyau . laukikam̐ somamabhiṣutya . suvarṇarajatābhyāṃ pātrābhyāṃ mahimānau gṛhṇīto yaḥ prāṇata iti sauvarṇenādhvaryuḥ pūrvaṃ gṛhṇāti . ya ātmadā iti vā .. 8 ..
2.6.14.48_57
hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgra iti rājatenottaraṃ pratiprasthātā..9..
2.6.14.48_58
āyuryajñasya pavate madhu priyaṃ pitā devānāṃ janitā vibhāvasuḥ . dadhāti ratnaṃ svadhayorapīcyaṃ madintamo matsara indriyo rasa ityaśvasya grīvāsu sauvarṇam̐ rukmaṃ pratimuñcate .. 14.3.10..
2.6.14.48_59
śyeno'si gāyatracchandā anu tvā''rabhe svasti mā saṃpārayetyaśvasya vāladhimanvārabhante ..11..
2.6.14.48_60
agnirvṛtrāṇi jaṅghanadityaśvamanvārabhya bahiṣpavamānam̐ sarpanti ā'krānvājī kramairatyakramīdvājīti vā . udgātāramaparudhyāśvamudgīthāya vṛṇīte. vaḍavā uparundhanti . tā yadebhiḥ hiṃ karoti saṃ udgīthaḥ . yatpratyabhi hiṃ kurvanti sa upagīthaḥ . udagāsīdaśvo medhyo yajñiya iti japati . śatena śataba( pa )lena ca niṣkeṇa śatamānena vodgātāramupaśikṣe(kṣye )māṃ devatāmudgāyantīmanūdgāyetyudgātāramāha .. 12 ..
2.6.14.48_61
namo rājñe namo varuṇāyeti vetasaśākhayā'śvaṃ tūparaṃ gomṛgamityagniṣṭha upākaroti .. 13 ..
2.6.14.48_62
plakṣaśākhābhiritarānpaśūn .. (kha017).āgneyaḥ kṛṣṇagrīvaḥ purastāllalāṭe sārasvatī meṣyadhastāddhastyoḥ(tsakthyoḥ) sāvitrau bāhvoḥ sū( sau)ryayāmau pārśvayostvāṣṭrau lomaśasakthyau sakthyoḥ. śitipṛṣṭhau bārhaspatyau pṛṣṭhe . dhātre pṛṣodara udare vāyavyaḥ śvetaḥ puccha ityaśve paryaṅgyā( gnyā)n.. 14..
2.6.14.48_63
rohito dhūmrarohita ityaṣṭādaśinaḥ .. 15..
2.6.14.48_64
kṛṣṇagrīvā āgneyā babhravaḥ saumyā upadhvastā: sāvitrāḥ sārasvatyo vatsataryaḥ pauṣṇāḥ śyāmāḥ pṛśnayo mārutā bahurūpā vaiśvadevā vaśā dyāvāpṛthivyā uktāḥ saṃcarā etāḥ .. 16..
2.6.14.48_65
aindrāgnāḥ pṛśnayo mārutāḥ kṛṣṇā vāruṇāḥ kāyāstūparāḥ . agnaye'nīkavate prathamajānālabhate . marudbhyaḥ sāṃtapanebhyo bāṣkānmarudbhyo gṛhamedhibhyaḥ sāvātānmarudbhyaḥ krīḍibhyaḥ sam̐spṛ ( sṛ ) ṣṭānmarudbhyaḥ svatavadbhyo'nusṛṣṭānuktāḥ saṃcarā etāḥ .. 17..
2.6.14.48_66
aindrāgnāḥ prāśṛṅgā aindrā bahurūpā vaiśvakarmaṇāḥ pitṛbhyaḥ somavadbhyo babhrūndhūmrānanūkāśānpitṛbhyo barhiṣadbhyo dhūmrānbabhrūnanūkāśānpitṛbhyo'gniṣvāttebhyo'nūkāśānbabhrūndhūmrān . rohitām̐straiyambakāḥ . kṛṣṇāḥ pṛṣanta ityeke . śvetā ādityā uktāḥ saṃcarā etā aindrāgnā bahurūpā vaiśvadevāḥ prāśṛṅgāḥ śunāsīrīyāḥ śvetā vāyavyāḥ (śvetāḥ sauryā iti cāturmāsyām̐śca paśūnsamaśaḥ prativibhajyetareṣu yūpeṣūpākaroti .. 18 ..
2.6.14.48_67
somāya svarājñe'novāhāvanaḍvāhāviti dvaṃdvinaḥ paśūnyathāsamāmnātamagniṣṭha evopākaroti .. 19 ..
2.6.14.48_68
nirmanthyena pracarite patnyo'śvamalaṃkurvanti .. 14.3.20..
2.6.14.48_69
paryagnikṛtamityeke .. (kha08) .. 21..
2.6.14.48_70
sahasraṃ sauvarṇā maṇayaḥ . sahasraṃ rājatāḥ sahasram̐ sāmudrāḥ śāṅkhāḥ sahasraṃ kācā vā . vāleṣu kumāryaḥ kācānāvayanti . grīvāsvitarānmaṇīnpratimuñcanti . bhūriti sauvarṇānmahiṣī, bhuva iti rājatānvāvātā suvariti śaṅkhamayānparivṛktiḥ .. 22 ..
2.6.14.48_71
vasavastvā'ñjantviti gaulgulavenā''jyena mahiṣyaśvamabhyanakti . rudrāstvā'ñjantviti kāsāṃ vave(kausumbhe )na vāvātā . ādityāstvā'ñjantviti maustakṛtena parivṛktiḥ . viśve tvā devā vaiśvānarā añjantviti prakṛtenetarā viparīta eke'bhyañjanaṃ maṇipratimocane samāmananti .. 23 ..
2.6.14.48_72
yuñjanti bradhnamityaśvam̐ rathe yunakti .. 24..
2.6.14.48_73
yuñjantyasya kāmyā harī vipakṣasetītarāvaśvau praṣṭivāhinam̐ rathe yunakti .. 25 ..
2.6.14.48_74
ketuṃ kṛṇvannaketava iti rathe dhvajamucchrayati .. 26 ..
2.6.14.48_75
jīmūtasyeveti kavacamadhyūhate .. 27 ..
2.6.14.48_76
dhanvanā gā iti dhanurabhimṛśati .. 28..
2.6.14.48_77
vakṣyantīvedā ganīganti karṇaṃ priyamiti jyām .. 29..
2.6.14.48_78
te ācarantī samaneva yoṣeti dhanurārtnī .. 14.3.30 ..
2.6.14.48_79
bahvīnāṃ pitā bahurasya putra iti pṛṣṭha iṣudhiṃ vinahyati .. 31..
2.6.14.48_80
rathe tiṣṭhannayati vājina iti sārathimabhimantrayate .. 32 ..
2.6.14.48_81
tīvrānghoṣānkṛṇvate vṛṣapāṇaya ityaśvān .. 33 ..
2.6.14.48_82
svāduṣam̐sadaḥ pitara iti pitṝn .. 34..
2.6.14.48_83
suparṇaṃ vaste mṛgo asyā danta itīṣumādatte .. 35..
2.6.14.48_84
ṛjīte parivṛṅdhi na iti paridānaṃ kurute .. 36 ..
2.6.14.48_85
ājaṅghanti sānveṣāmityaśvājanimādāyāhiriva bhogaiḥ . paryeti bāhumiti istamātramabhimṛśati .. 37 ..
2.6.14.48_86
vanaspate vīḍvaṅgo hi bhūyeti pañcabhī ratham .. 38 ..
2.6.14.48_87
ā'mūraja pratyāvartayemā iti dundubhīnnirrā.. dayanti .. 39..
2.6.14.48_88
ye te panthānaḥ savitaḥ pūrvyāsa ityudakāntamabhipretyā''krānvājī kramairatyakramīdvājīti svayaṃsvayaṃ vājinnapo juṣasvetyapo'śvamabhyavagāhanti .. 14.3.40 ..
2.6.14.48_89
yadvāto apo agamaditi pradakṣiṇamāvartayate . atraike dhūryojanamāmananti . (kha09) .. yataḥ prayāti tatrāvatiṣṭhate .. 41 ..
vi te muñcāmi raśanā ityaśvaṃ vimuñcati .. 42..
2.6.14.48_90
dyauste pṛṣṭhamityaśvasya pṛṣṭham̐ saṃmārṣṭi . 43 ..
2.6.14.48_91
rathavāhanamiti saha saṃgrahītrā rathavāhane rathamādadhāti ..44..
2.6.14.48_92
āhite saṃgrahītrā'varohati .. 45 ..
2.6.14.48_93
yathopasthitamaśvamupasthāpayanti .. 46 ..
lājī3ñchācī3nyaśo mamām̐3 ityannapariśeṣānpatnyo'śvāyopayanti .. 47..
2.6.14.48_94
yayopatnyuptamatti tasmai prajā rāṣṭraṃ bhavati .. 48..
2.6.14.49
ā'krānvājī kramairatyakramīdvājī dyauste pṛṣṭhaṃ pṛthivī sadhasthamityaśvamabhimantrayate .. 49 ..
2.6.14.50
yathopākṛtānniyuñjanti .. 14.3.50..
2.6.14.51
aśve paryaṅgetyānyūpeṣu prānyānpaśūnārokeṣvāraṇyāndhārayanti .. 51 ..
2.6.14.52
prokṣyāśvamupapāyayanti .. 52 ..
2.6.14.54
yadyupapāyayamāno na pibedagniḥ paśurāsīdityupapāyayet .. 53 ..
samiddho añjankṛdaraṃ matīnāmityaśvasyā''priyo bhavanti .. 54 ..
2.6.14.55
meṣastvā pacatairavatviti paryagnau kriyamāṇe'pāvyāni juhoti . paryagnikṛtāngrāmyānpaśūnālabhante prāraṇyānutsṛjanti . paryagnikṛtānāṃ dvaṃdvināṃ :
vaḍave puruṣe vā( ṣī cā ) tsṛjanti .. 55 ..
2.6.14.56
tārpye ca kṛtyadhīvāse hiraṇyakaśipau rukme cāśvam̐ saṃjñapayanti . plakṣaśākhāsvitarānpaśūñśyāmūlenāśvam̐ saṃjñapayanti . spandyābhiritarānpaśūn..56..
2.6.14.57
prāṇāya svāhā vyānāya svāheti saṃjñapyamāna āhutīrjuhoti ..57
2.6.14.58
saṃjñapte yadakrandaḥ prathamaṃ jāyamāna iti ṣoḍaśabhiraśvastomīyaṃ juhoti . ṣaṭtrim̐śatā vā . kramairatyakramīdvājīti ṣaṭtrim̐śī yāmena sāmnā prastotā'nugāyati .. (kha0 10)..58 ..
2.6.14.58_95
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre caturdaśapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ ..
2.6.14.58_96
14.4
atha caturdaśapraśne caturthaḥ paṭalaḥ .
ambe ambālyāmbika iti pariśrite.pratiprasthātā patnīmudānayati ..1..
2.6.14.58_97
tā dakṣiṇānkeśapakṣānudagrathya savyānmakhasya dakṣiṇāvūrūnnāghnānāḥ savyānityekeṣām ..2..
2.6.14.58_98
gaṇānāṃ tvā gaṇapatim̐ havāmaha iti pradakṣiṇamaśvaṃ dhāvantyaḥ pariyanti ..3..
2.6.14.58_99
avantīḥ sthāvantīstvā'vantviti parītya parītya japanti ..4..
2.6.14.58_100
savyānudgrathya dakṣiṇā'srasya savyānūrūnāghnānā dākṣiṇānityekeṣām . triḥ prasavyaṃ triḥ pradakṣiṇamantato yathāpurastānnavakṛtva . saṃpādayanti ..5..
2.6.14.58_101
ambe ambālyambika iti mahiṣyaśvamupasaṃviśati .. 6..
2.6.14.58_102
tau saha caturaḥ padaḥ saṃprasārayāvahā iti padaḥ saṃprasārayete ( yati ).. 7..
2.6.14.58_103
aham̐ syāṃ tvam̐ syāḥ surāyāḥ kulajaḥ syāttatremām̐caturaḥ padau vyatiṣajya śayāvahā iti padīṃ vyatiṣajate .. 8..
2.6.14.58_104
subhage kāmpīlavāsinīti tārpyeṇa vāsasā'dhvaryurmahiṣīmaśvaṃ ca pracchādayati .. 9..
2.6.14.58_105
utsakthyorgṛdaṃ dhehīti prajanane prajananam̐ saṃdadhāti .. 14.4.10 ..
2.6.14.58_106
ambe ambālyambika iti mahiṣīṃ garhate .. 11 ..
2.6.14.58_107
ūrdhvāmenāmucchrayatāditi patnyo'bhimedhante .. 12 ..
2.6.14.58_108
trirmahiṣī garhate . triḥ patnayo'bhimedhanta uttarayottarayarcā .. 13 ..
2.6.14.58_109
dadhikrāvṇo akāriṣamiti sarvāḥ surabhimatīmṛcaṃ vadanti .. 14 ..
2.6.14.58_110
āpo hi ṣṭhā mayobhuva iti tisṛbhirmārjayante ..15..
2.6.14.58_111
gāyatrītriṣṭubiti dvābhyāṃ mahiṣī hiraṇmayībhiḥ sūcībhiraśvasyāsipathānkalpayati .. 16..
2.6.14.58_112
uttarābhyāṃ dvābhyāṃ vāvātā rājatībhiruttarābhyāṃ dvābhyāṃ parivṛktī lohamayībhirāyasībhirvā tūṣṇīṃ tūparagomṛgayorasipathānkalpayanti .. 17 ..
2.6.14.58_113
yavapiṣṭairgodhūmapiṣṭairvā pralimpanti .. 18 ..
2.6.14.58_114
lomnāmavicchedāyeti vijñāyate .. 19..
2.6.14.58_115
kastvā chyati kastvā viśāstītyaśvasya tvacamāchyati .. 14.4.20..
2.6.14.58_116
nāśvasya vapā vidyate .. (kha011) .. 21..
2.6.14.58_117
candraṃ nāma medaḥ . taduddharati .. 22 ..
2.6.14.58_118
uddharatītareṣāṃ paśūnām .. 23..
2.6.14.58_119
śṛtāsu vapāsūttarata upariṣṭādagnervaitase kaṭe'śvasya tūparasya gomṛgasyeti vapā āsādayati .. 24 ..
2.6.14.58_120
dakṣiṇataḥ plakṣaśākhāsvitareṣāṃ paśūnām .. 25..
2.6.14.58_121
ekadhā prājāpatyānāṃ vapābhiḥ pracarati .. 26..
2.6.14.58_122
ekadhetareṣāṃ paśūnāṃ prājāpatyānāṃ candrasya vapayormedaso'nubrūhi . prājāpatyānāṃ candrasya vapayormedasaḥ preṣyetyaśvasya tūparasya gomṛgasyeti vapānām̐ saṃpreṣyati vapā medaḥ prasthitaṃ preṣyati vā .. 27 ..
2.6.14.58_123
viśveṣāṃ devānāmusrāṇāṃ chāgānāṃ - meṣāṇāṃ vapānāṃ medaso'nubrūhi . viśveṣāṃ devānāmusrāṇāṃ chāgānāṃ meṣāṇāṃ vapānāṃ medasaḥ preṣyetītareṣāṃ paśūnām̐ saṃpreṣyati . vapāṃ medaḥ preṣyeti vā .. 28 ..
2.6.14.58_124
purastādvapānām̐ homātsvāhā devebhya iti pūrvaṃ mahimānaṃ juhoti yaste deveṣu mahimā saṃbabhūveti vā hutvā śeṣaṃ karoti .. 29 ..
2.6.14.58_125
upariṣṭādvapānām̐ homāddevebhyaḥ svāhetyuttaraṃ yaste pṛthivyāṃ mahimā saṃbabhūveti vā hutvā śeṣaṃ karoti ..14.4.30..
2.6.14.58_126
atraiva mārjanamāmnātam .. 31 ..
2.6.14.58_127
agreṇā''havanīyamabhito yūpamupaviśya hotā brahmā ca brahmodyaṃ vadato dakṣiṇato brahmottarato hotā. atha vā kim̐ svidāsītpūrvacittiriti hotuḥ pṛṣṭhāni prajñātāni brāhmaṇe . brahmaṇo vijayam̐ saṃjñapayanti .. 32 ..
2.6.14.58_128
prajāpataye'śvasya tūparasya gomṛgasyāsthi loma ca tiryagasaṃbhindantaḥ sūkaraviśasaṃ viśasateti saṃpraiṣavatkurvanti .. 33..
2.6.14.58_129
aśvasya lohitaṃ sviṣṭakṛdarthaṃ nidadhāti .. 34 ..
2.6.14.58_130
gomṛgakaṇṭhamaśvaśaphaṃ ca māhendrasya stotraṃ pratyabhiṣiñcati .. 35..
2.6.14.58_131
hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgra iti ṣaṭprājāpatyānpurastādabhiṣekasya juhoti .. 36 ..
2.6.14.58_132
ṣaḍupariṣṭātsaptamamekeṣāṃ yaḥ prāṇata iti pūrvāsāṃ prathamā bhavati .. (kha012 )..37.. prajāpatiścarati garbhe antarajāyamāno bahudhā vijāyate . tasya dhīrāḥ parijānanti yoniṃ marīcīnāṃ padamicchanti vedhasaḥ.. yo devebhya ātapati yo devānāṃ puro hitaḥ . pūrvo yo devebhyo jāto namo rucāya brāhmaye . rucaṃ brāhmaṃ janayanto devā agre tada : bruvan . yastvaivaṃ brāhmaṇo vidyāttasya devā asanvaśe . hrīśca te lakṣmīśca panyāvahorātre pārśve . nakṣatrāṇi rūpamaśvinau vyāttam . iṣṭaṃ maniṣāṇāmuṃ maniṣāṇa sarvaṃ maniṣāṇa .. bhūto bhūteṣu carati praviṣṭaḥ sa bhūtānāmadhipatirbabhūva . tasya mṛtyau carati rājasūyam̐ sa rājā rājyamanumanyatāmidam . prajāpata ityeṣā . taveme lokāḥ pradiśo diśaśca parāvato nivata udvataśca . prajāpate viśvasṛjjīvadhanva idaṃ no deva pratiharya havyamityuttarāsāmuttamā .. 38 ..
2.6.14.58_133
ayaṃ purobhuva iti pañcāśataṃ prāṇabhṛtaḥ purastādabhiṣekasya juhoti . prācī diśāṃ vasanta ṛtūnāmiti pañcāśatamapānabhṛta upariṣṭāt .. 39 ..
2.6.14.58_134
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāditi puruṣeṇa nārāyaṇena śatātṛṇṇam̐ sauvarṇam̐ rukmaṃ yajamānasya śirasi nidadhāti .. 14.4.40..
2.6.14.58_135
prajāpatestvā pṛthivyai bāhubhyāmantarikṣasya hastābhyāṃ prajāpatim̐ sāmrājyāyābhiṣiñcāmīti mahimnorudrekeṇa parṇamayaiḥ .pātraiḥ sa(sim̐)ha carmaṇyadhyabhiṣiñcati .. 41 ..
2.6.14.58_136
ṛṣabhacarmābhiṣicyamānasyopariṣṭāddhārayanti .. 42 ..
2.6.14.58_137
ūrdhvā asya samidho bhavantīti prājāpatyābhirāprībhiryajamānasya hastaṃ gṛhṇāti .. 43..
2.6.14.58_138
mṛgo na bhīma iti vaimṛdhībhyāṃ mukhaṃ vimṛṣṭe .. 44 ..
2.6.14.58_139
agninā devena pṛtanā jayāmīti jāgatān . viṣṇukramān krāmati .. 45 ..
2.6.14.58_140
madhuśca mādhavaśceti dvādaśā''hutīrjuhoti . . trayodaśetyekeṣām . vasantāya svāhā . grīṣmāya svāheti juhoti .. 46 ..
2.6.14.58_141
havirāsādanaprabhṛtīni karmāṇi pratipadyate .. 47..
2.6.14.58_142
uttarata upariṣṭādagnervaitase kaṭe'śvaṃ tūparaṃ gomṛgamiti yathāṅgamanupūrvam ..(kha013). prāñcaḥ kalpayanti .. 48 ..
2.6.14.58_143
pratīco vā dakṣiṇataḥ plakṣaśākhāsvitarānpaśūn .. 49 ..
2.6.14.58_144
nānākumbhīṣvete paśavaḥ śrapyante . vapābhiḥ pracaraṇakalpo vyākhyātaḥ .. 14.4.50 ..
First 200 of 741 passages. Read on
Linked texts (5)
- Āpastambaśrautasūtra — Āpastamba, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇa — Sanskrit
- Mādhyandina — Sanskrit
- Kauthuma (Svādhyāya Maṇḍala edition, Pāraḍī) — Sanskrit
- Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī) — Sanskrit