Kalpah 2.6.23
Kalpaḥ 2.6.23
- Language
- Sanskrit
2.6.23.1
23.1
atha trayoviṃśapraśne prathamaḥ paṭalaḥ .
athātaḥ kaukilīṃ vyākhyāsyāmaḥ .. 1 ..
2.6.23.2
tasyāḥ pūrvavatkalpaḥ .. 2..
2.6.23.3
nirvapaṇakāla aindraṃ paśumālabheta .. 3 ..
2.6.23.4
ṛṣabho dakṣiṇā ..4..
2.6.23.5
ādityaṃ carum . vatsaḥ..5..
2.6.23.10
purastādeva kālāyasena kālānuśātanena kālena tasareṇa pakṣmaṇā vrīhiyavaśyāmākānkrītvā kṣaume vāsasyupanaddhānvrīhīm̐stokmāni kurvanti . yavānīṣadupataptān .. 6.. cūrṇāni tāni dadhnodaśvitā vā sam̐sṛjya darbhaiḥ paritam̐(vā)sya nidadhāti ..7.. sa māsaraḥ. teṣāmeva sthūlacūrṇāni sam̐srāveṇābhiṣiktāni sa nanahuḥ . śyāmākānsaktūnkṛtvā surāyāḥ saṃdhānakāle tokmairmāsareṇa nagnahunā ca surāṃ sam̐sṛjya saktūnāṃ tṛtīyena parikīrya parīto ṣiñcatā sutamityekasyā gordugdhena pariṣiñcati ..8.. apareṇa tṛtīyena parikīryaitayaiva dvayordugdhena pariṣiñcatyaperaṇa tṛtīyena parikīryaitayaiva tisṛṇāṃ dugdhena pariṣiñcati ( tisro rātrīḥ sam̐sṛṣṭāvasati)..9.. avaṭasthāne kārottarameke samāmananti .. 23.1.10 ..
2.6.23.11
baidalaścarmaṇā naddho bhavati .. 11 ..
2.6.23.12
tasminbaidalam̐ śuṇḍāmukhamavadadhāti .. 12 ..
2.6.23.13
tasya bilaṃ carmaṇā pariṇaddhaṃ bhavati .. 13 ..
2.6.23.14
tasminyadāsravati sā parisrudbhavati .. 14 ..
2.6.23.16
pātrasam̐sādanakāle'śvibhyāṃm̐ sarasvatyā indrāya sutrāmṇe trīṇi pātrāṇi prayunakti .. 15 ..
trayānsaktūnyavagodhūmānāmupavākāsaktūm̐śca śyenapatre vāle droṇe vā .. 16 ..
2.6.23.17
ajāvilomnāmadhvaryoḥ pavitraṃ bhavati .. 17 ..
2.6.23.18
goaśvānāṃ pratiprasthātuḥ .. 18 ..
2.6.23.19
ājyaṃ nirupyādhvaryurdroṇe prabhūtaṃ payo nirvapati .. 19 ..
2.6.23.20
mantravadityāśmarathyaḥ . tūṣṇīmityālekhanaḥ .. 23.1.20 ..
2.6.23.21
ājyamutpūya vālena paya utpunāti .. 21 ..
2.6.23.22
prāṅsomo atidruta iti somavāminaḥ . pratyaṅsomo atidruta iti somātipavitasya .. 22 ..
2.6.23.23
brahma kṣattraṃ pavata iti surāṃ pratiprasthātā .. 23 ..
2.6.23.24
pāśukānyājyāni gṛhītvā'dhvaryuḥ payograhān gṛhṇāti .. 24 ..
2.6.23.25
kuvidaṅgeti sarveṣāmekā purorugekā puronuvākyaikaḥ praiṣa ekā yājyopayāmagṛhīto'syaśvibhyāṃ tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmīti gṛhītvā yavasaktubhiḥ śrītvā pavitreṇa parimṛjyeṣa te yonistejase tveti sādayitvopayāmagṛhīto'si sarasvatyai tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmīti gṛhītvā godhūmasaktubhiḥ śrītvā pavitreṇa parimṛjyaiṣa te yonirvīryāya tveti sādayitvopayāmagṛhīto'sīndrāya tvā sutrāmṇe juṣṭaṃ gṛhṇāmīti gṛhītvopavākāsaktubhiḥ śrītvā pavitreṇa parimṛjyaiṣa te yonirbalāya tveti sādayitvottarairyathāliṅgamupatiṣṭhate .. 25 ..
2.6.23.27
surāyāṃ vāla ānīyamānāyāṃ dhārāyāḥ pratiprasthātā surāgrahān gṛhṇāti nānā hi vāṃ devahitam̐ sadaḥ kṛtamiti sarveṣāmekā purorugekā puronuvākyaikaḥ praiṣa ekā yājyā . upayāmagṛhīto'syāśvinaṃ tejo'śvibhyāṃ tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmīti gṛhītvā pavitreṇa parimṛjyaiṣa te yonirmodāya tveti sādayati . upayāmagṛhīto'si sārasvataṃ vīryaṃ sarasvatyai tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmīti gṛhītvā pavitreṇa parimṛjyaiṣa te yonirānandāya tveti sādayati . upayāmagṛhīto'syaindraṃ balamindrāya tvā sutrāmṇe juṣṭaṃ gṛhṇāmīti gṛhītvā pavitreṇa parimṛjyaiṣa te yonirmahase tveti sādayati . surāvacchrayaṇāni .. 26 ..
sannānanuvākaśeṣeṇādhvaryuryajamānaścopatiṣṭhate . uttareṇa cānuvākena .. 2 .. 27 ..
2.6.23.28
pūrvavatpaśūnupākaroti .. 28 ..
2.6.23.29
bārhaspatyavarjaṃ samānamā paryagnikaraṇāt .. 29 ..
2.6.23.30
madhyame paryagnikaraṇaparyāya ulmukaikadeśaṃ khare nyupyopasamādadhāti .. 23.1.30 ..
2.6.23.31
śeṣeṇa paryagniṃ kṛtvaitadeva paśuśrapaṇārthaṃ praṇayati .. 31 ..
2.6.23.32
hutāsu vapāsu catvārim̐śadgā dakṣiṇā dadāti . anuśiśuṃ ca vaḍavām .. 32 ..
2.6.23.33
atra vā grahāngṛhṇīyuḥ .. 33 ..
2.6.23.34
uktaḥ saṃpraiṣaḥ .. 34 ..
2.6.23.35
sarva āhavanīye huyerannityāśmarathyaḥ. dakṣiṇe'gnau surāgrahā ityālekhanaḥ .. 35 ..
2.6.23.36
surāvantamiti payograhāñjuhoti . yaste rasaḥ saṃbhṛta iti surāgrahān .. 36 ..
2.6.23.37
tūṣṇīmanuvaṣaṭkṛte hutvā yamaśvinā namucerityāśvinamadhvaryurbhakṣayati .. 37..
2.6.23.38
yadatra riptamiti sārasvataṃ pratiprasthātā''gnīdhraśca .. 38 ..
2.6.23.39
idam̐ havirityaindraṃ brahmā yajamānaśca .. 39 ..
2.6.23.40
vyākhyātā surāyāḥ pratipattiḥ .. 23.1.40 ..
2.6.23.41
dakṣiṇenā''havanīyaṃ payaḥśeṣaṃ pitṛpitāmahapitāmahebhyo dadāti pitṛbhyaḥ svadhāvibhyaḥ svadhā nama iti .. 41 ..
2.6.23.42
punantu mā pitaraḥ somyāsa ityupatiṣṭhate .. 42 ..
2.6.23.43
athā''hutīrjuhutaḥ . ye samānā ityadhvaryuḥ . ye sajātā iti pratiprasthātā .. 43 ..
2.6.23.44
manotākāle pṛthakpātreṣu paśūnāṃ yūṣāṇi nidadhāti .. 44 ..
2.6.23.45
purastātsviṣṭakṛtaḥ śṛṅgaśaphairupahomāñjuhoti .. 45..
2.6.23.46
aṣṭāvaṣṭāvekaikasya kuṣṭhikaśaphāḥ .. 46..
2.6.23.47
āśvinasya yūṣeṇa kuṣṭhikāṃ śaphaṃ ca pūrayitvā sīsena tantramityaṣṭarcena pratimantraṃ dvābhyāṃ dvābhyāṃ kuṣṭhikāśaphābhyāṃ juhuyāt . uttamāyām̐ śṛṅge anuṣajati . hutvā hutvā sveṣvabhiṣecanapātreṣu saṃpātānavanīyā''havanīye kuṣṭhikaśaphānpravidhyati . evamuttareṇāṣṭarcena sārasvatasya . sarveṇānuvākenaindrasya .. 47..
2.6.23.48
audumbaryāsandyaratnimātraśīrṣaṇyā'nūcyā nābhidaghnapādā mauñjavivānā mitro'si varuṇo'sīti tāṃ yajamānāyatane pratiṣṭhāpayati .. 48..
2.6.23.49
āsādanopaveśanābhimantraṇāni rājasūyavat .. 49 ..
2.6.23.50
tasyāṃ prāṅmukhamāsīnaṃ pratyaṅmukhastiṣṭhannāśvinasaṃpātairabhiṣiñcati . devasya tvā savituḥ prasave'śvinorbāhubhyāṃ pūṣṇo hastābhyāmaśvinorbhaiṣajyena
tejase brahmavarcasenābhiṣiñcāmīti .. 23.1.50 ..
2.6.23.51
evamuttareṇa mantreṇa sārasvatasya . uttamenaindrasya .. 51 ..
2.6.23.52
ko'si katamo'sīti pāṇī saṃmṛśyādhvaryurvyāhṛtīrjapitvā'tra rājasūyavanmaṅgalyanāmna āhūya śiro me śrīriti yathāliṅgamaṅgāni saṃmṛśya jaṅghābhyāṃ padbhyāmiti pratyavaruhya pratikṣattre pratitiṣṭhāmi rāṣṭra iti japitvā trayā devā ityāhutīrhutvā lomāni prayatirmameti yathāliṅgamaṅgāni saṃmṛśate .. 52 ..
2.6.23.53
sviṣṭakṛtpratbhṛti samānamā'vabhṛthāt .. 53 ..
2.6.23.54
yaddevā deva heḍanamityavabhṛthe pañcā''hutīrjuhotītyāśmarathyaḥ. āhavanīye hūyerannityālekhanaḥ .. 54 ..
2.6.23.56
avabhṛya nicaṅkuṇetyavabhṛthaṃ yajamāno'bhimantrya sumitrā na āpo drupadādivenmumucāna ityāplutyodvayaṃ tamasasparītyādityamupasthāya pratiyuto varuṇasya pāśa ityudakāntaṃ pratyasyati .. 55 ..
paśuvatsamidha upasthānaṃ ca .. 56 ..
2.6.23.57
samāvavartītyupasthāya bhūḥ svāhetyāhutiṃ hutvā pūrvavatpitṛyajñaḥ .. 57..
2.6.23.58
indrāya vayodhase paśumālabheta . ṛṣabho dakṣiṇā .. 58 ..
2.6.23.59
ādityaṃ carum . dhenuḥ . vijñāyate ca vatsaṃ pūrvasyāṃ dadāti . mātaramuttarasyām .. 59 ..
2.6.23.60
saṃtiṣṭhate kaukilī .. 23.1.60..
2.6.23.61
tayā svargakāmo yajeta .. 4 .. 61 ..
2.6.23.61_1
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre trayoviṃśapraśne prathamaḥ paṭalaḥ ..
2.6.23.61_2
23.2
atha trayoviṃśapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .
sāvitram̐ svargakāmaścinvīta .. 1 ..
2.6.23.61_3
paśubandhe cīyate .. 2..
2.6.23.61_4
ceṣyamāṇa upakalpayate pañcāśītiśatam̐ hiraṇyeṣṭakā yāvaduttamamaṅguliparu tāvatīḥ śarkarā vā'bhyaktāścatasraḥ svayamātṛṇṇā aparimitā lokaṃpṛṇāḥ ..3..
2.6.23.61_5
ṣaḍḍhotāramityetadādi pāśukaṃ karma pratipadyate .. 4 ..
2.6.23.61_6
veditṛtīye yajeta iti vijñāyate ..5..
2.6.23.61_7
prāguttarasmātparigrahātkṛtvottaravedideśasya madhye śaṅkuṃ nihatya sarvataḥ parimaṇḍalaṃ rathacakramātraṃ sāvitraṃ parilikhya samūlaṃ haritaṃ darbhastambamāhṛtya madhye'gnernikhāya juhvāṃ pañcagṛhītaṃ gṛhītvā sajūrabdo'yāvabhiriti darbhastambe pañcā''hutīrhutvoddhatyāvokṣya vyāghāraṇāntāmuttaravediṃ kṛtvā lekhāyā abhyantaraṃ nava parimaṇḍalā lekhā likhitvā sikatābhiravakīrya darbhaiḥ pracchādya dadhnā madhumiśreṇa śarkarābhiriti bāhyāṃ lekhāṃ saṃpūrya vasati .. 6 ..
2.6.23.61_8
hute'gnihotre prajāpatistvā sādayatu tayā devatayā'ṅgirasvaddhuvā sīdetyuttaravedimabhimṛśya mayi gṛhṇāmi yo no agniriti dvābhyāmātmannagniṃ gṛhītvā yāste agne samidha iti svayaṃcityā'bhimṛśyāgnerbhasmāsīti sikatā nivapati . saṃjñānamityūṣān .. 7 ..
2.6.23.61_9
tānnivapanyadadaścandramasi kṛṣṇaṃ tadihāstviti manasā dhyāyati .. 8..
2.6.23.61_10
saṃ yāvaḥ priyāstanuva ityūṣānsikatāśca sam̐sṛjya citaḥ stha paricita ityaparimitābhiḥ śarkarābhiḥ pariśrityā''pyāyasva sametu ta iti sikatā
vyūhati .. 9..
2.6.23.61_11
saṃ yāva ityūṣān sikatāśca saṃsṛjya vitaḥ stheti sīdatetyantenāsaṃkhyātābhiḥ śarkarāmiruttaravediḥ (di) pariśrayati . bahuvacana,nte yugapa-mantrānte āpyāyasveti sikatā vyūhati ..9..
2.6.23.61_12
na lekhāḥ saṃlobhayanti .. 23.2.10 ..
2.6.23.61_13
abhyantaraṃ jaghanārdha udapātramupadadhāti vāktvā samudra upadadhāmi suprajāvanim̐ rāyaspoṣavaniṃ mahyaṃ vājināyeti .. 11 ..
2.6.23.61_14
navamyāṃ bāhyāyāṃ lekhāyāṃ pañcadaśa pūrvapakṣasyāhānyupadadhāti .. 5 .. saṃjñānaṃ vijñānamiti .. 12 ..
2.6.23.61_15
teṣāmantarāleṣveteṣāmahnāṃ pañcadaśa muhūrtānupadadhāti citraḥ keturite .. 13 ..
2.6.23.61_16
athāntarasyāṃ pañcadaśa pūrvapakṣasya rātrīrupadadhāti darśā dṛṣṭeti .. 14 ..
2.6.23.61_17
tāsāmantarāleṣvetāsāṃ rātrīṇāṃ paścadaśa muhūrtānupadadhāti dātā pradāteti .. 15.. athāntarasyāṃ pañcadaśāparapakṣasyāhānyupadadhāti prastutaṃ viṣṭutamiti .. 16 .. teṣāmantarāleṣveteṣāmahnāṃ pañcadaśa muhūrtānupadadhāti savitā prasaviteti ..17..
2.6.23.61_18
athāntarasyāṃ pañcadaśāparapakṣasya rātrīrupadadhāti sutā sunvatīti .. 18 ..
2.6.23.61_19
tāsāmantarāleṣvetāsāṃ rātrīṇāṃ pañcadaśa muhūrtānupadadhātyabhiśāstā'numanteti .. 19 .. athāntarasyāṃ dvādaśa pūrvapakṣānupadadhāti pavitraṃ pavayiṣyanniti .. 23.2.20 ..
2.6.23.61_20
athāntarasyāṃ dvādaśāparapakṣānupadadhāti sahasvānsahīyāniti .. 21..
2.6.23.61_21
athāntarasyāṃ trayodaśa māsanāmānyupadadhātyaruṇo'ruṇarajā iti .. 22..
2.6.23.61_22
atha sikatā upadadhātyejatkā jovatkā iti .. 23 ..
2.6.23.61_23
athāntarasyāṃ pañcadaśa muhūrtānupadadhāti idānīṃ tadānīmiti .. 24 ..
2.6.23.61_24
athāntarasyāṃ ṣaḍyajñakratūm̐strīṇi caturnāmānyupadadhātyagniṣṭoma ukthyo'gnirṛturiti .. 25 ..
2.6.23.61_25
aba nābhyāṃ catvāri saṃvatsaranāmānyupadadhāti prajāpatiḥ saṃvatsaro mahānka iti .. 26 ..
2.6.23.61_26
catasraḥ svayamātṛṇṇā dikṣūpadadhāti bhūragniṃ ca pṛthivīṃ ca māṃ ceti .. 27 ..
2.6.23.61_27
lokaṃ pṛṇeti lokaṃpṛṇā upadadhāti .. 28 ..
2.6.23.61_28
cātvālātpurīṣamāhṛtya pṛṣṭo divīti vaiśvānayarcā citāvanuvyūhati .. 29..
2.6.23.61_29
sā citirbhavati .. 23.2.30 ..
2.6.23.61_30
ārohaṇaṃ japati. avarohaṇaṃ japati .. 31 ..
2.6.23.61_31
upasthānenopatiṣṭhate tvameva tvāṃ vettha yo'si . so'sīti .. 32 ..
2.6.23.61_32
sāhasravatkaroti .. 33 ..
2.6.23.61_33
dhenūḥ kṛtvā yajamānaḥ saṃhāravihārābhyāmupatiṣṭhate saṃvatsaro'si parivatsaro'sīti .. 34..
2.6.23.61_34
uttarata uttamāyāmiṣṭakāyāmarkaparṇenājakṣīraṃ juhoti .. 35..
2.6.23.61_35
tvamagne rudra iti śatarudrīyasya rūpamasaṃcare paśūnāmarkaparṇa udasyati valmīkavapāyāṃ vā'vadadhāti .. 36..
2.6.23.61_36
jaghanenāgniṃ prāṅmukha upaviśya saṃcitokthyena . hotā'nuśaṃsati bhūrbhuvaḥ svarityanuvākena .. 37..
2.6.23.61_37
agnipraṇayanādi pāśukaṃ karma patipadyate samānamā'timuktībhyaḥ .. 38 ..
2.6.23.61_38
atimuktīrhutvā caturgṛhītaṃ juhoti tvamagne rudra iti śatarudrīyasya rūpam .. 39 ..
2.6.23.61_39
aparaṃ caturgṛhītamagnāviṣṇū iti vasordhārāyāḥ . aparaṃ caturgṛhītamannapata ityannahomaḥ . aparaṃ caturgṛhītaṃ sapta te agne samidhaḥ saptajihvā iti viśvaprīḥ . aparaṃ caturgṛhītam .. 6 .. vasūnāṃ tvā'dhītena rudrāṇāmūrmyādityānāṃ tejasā viśveṣāṃ devānāṃ kratunā marutāmemnā juhomi svāheti ..23.2.40..
2.6.23.61_40
tāsāṃ sam̐srāveṇa yajamāno mukhaṃ vimṛṣṭe rājñī virājñītyanuvākena || 41 ..
2.6.23.61_41
athaikavim̐śatimāhutīrjuhotyasave svāhā vasave svāhetyanuvākena pratimantram .. 42 ..
2.6.23.61_42
barhiṣaḥ saṃbharaṇādi pāśukī karma pratipadyate . samānamā vapāyā homāt .. 43 ..
2.6.23.61_43
hutāyāṃ vapāyāmanviṣṭakaṃ paṣṭhauhīrdakṣiṇā dadāti ..44..
2.6.23.61_44
yadyetāvatīrdakṣiṇā notsaheta manvānetāvataḥ pāyayedbrāhmaṇān . odanānvā''śayet .. 45 ..
2.6.23.61_45
tena haivāsya sa kāma upāpto bhavati .. 46 ..
2.6.23.61_46
yatprāṅmanotāyāstatkṛtvaudumbarapātreṇa yūṣṇau mṛtyave grahaṃ gṛhṇāti vipaścate pavamānāyeti grahaṇasādanau . nāciketa eva mṛtyugraha ityeke..47..
2.6.23.61_47
tasya sviṣṭakṛtamanuhomaḥ .. 48 ..
2.6.23.61_48
hoṣyannapa upaspṛśedvidyudasi vidya me pāpmānamiti . atha juhotyapamṛtyumapakṣudhamiti .. 49 ..
2.6.23.61_49
atha hutvopaspṛśedvṛṣṭirasi vṛśca me pāpmānamiti . tasyeḍāyanubhakṣaḥ . bhakṣayati bhakṣo'syamṛtabhakṣa iti . bhakṣayitvā prāṇanivahānātmanpratiṣṭhāpayate mandrābhibhūtirityanuvākaśeṣeṇa . samānamata ūrdhvaṃ pāśukaṃ karma . saṃtiṣṭhate sāvitraḥ ..7..23.2.50..
2.6.23.61_50
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre trayoviṃśapraśne dvitīyaḥ paṭalaḥ .
23.3
atha trayoviṃśapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ .
etena nāciketo vyākhyātaḥ . nātra lekhā bhavanti . ekavim̐śatirhiraṇyeṣṭakāḥ śarkarā vā'bhyaktā upadhānakāle nābhyāmevopadhīyante caturasraṃ parimaṇḍalaṃ vā loko'si
svargo'sītyanuvākena pratimantram .. 1 ..
2.6.23.61_51
tam̐ hyeke paśubandha evottaravedyāṃ cinvata iti brāhmaṇavyākhyātāḥ kāmyā vikārāḥ ..2..
2.6.23.61_52
tānanukramiṣyāmaḥ .. 3..
2.6.23.61_53
paśubandhe some satre sahasre sarvavedase vā yatra vā bhūyiṣṭhā āhutayo hūyeram̐statra cetavyaḥ .. 4 ..
2.6.23.61_54
satre pratiṣṭhāṃ prajāṃ paśūnsvargamṛddhimīpsanyathāvakāśaṃ yathāsamāmnātam .. 5..
2.6.23.61_55
sarvatra purastādupakramaḥ pradakṣiṇamuttarato'pavargaḥ .. 6 ..
2.6.23.61_56
paśukāmaḥ pāṅktameva cinvīta . pañca pañca pratidiśamekāṃ madhye .. 7..
2.6.23.61_57
jyaiṣṭhyamīpsanyaśaḥ prajāṃ vā trivṛtameva . sapta purastāttisro dakṣiṇataḥ sapta paścāttisra uttarata ekāṃ madhye ..8..
2.6.23.61_58
jyaiṣṭhyakāmo madhyātprakramyordhvāṃ rītiṃ pratipādayet .. 9 ..
2.6.23.61_59
svargakāmaḥ paścātprakramya prācīṃ rītiṃ pratipādayet .. 23.3.10..
2.6.23.61_60
sa yadīcchettejasvī yaśasvī brahmavarcasī syāmiti prāgdakṣiṇebhyaḥ prāṅā hotudhiṣṇiyādutsarpedyeyaṃ prāgādyaśasvatī sā mā prorṇotu tejasā yaśasā brahmavarcaseneti .. 11 ..
2.6.23.61_61
atha yadīcchedbhūyiṣṭhaṃ me śraddadhīranbhūyiṣṭhā dakṣiṇā nayeyuriti dakṣiṇāsu nīyamānāsu prācyehi prācyehīti .. 12 ..
2.6.23.61_62
prācī juṣāṇā vetvājyasya svāheti sruveṇopahatyā''havanīye juhuyāt .. 13 ..
2.6.23.61_63
svayamātṛṇṇādi samānamuttaram .. 14..
2.6.23.61_64
saṃtiṣṭhate nāciketaḥ .. 15 ..
2.6.23.61_65
etena cāturhotro vyākhyātaḥ ..16..
2.6.23.61_66
yāvatpadaṃ hiraṇyeṣṭakā: śarkarā vā'bhyaktāḥ .. 17 ..
2.6.23.61_67
upādhānakāle'greṇa darbhastambaṃ daśahotāraṃ prati'mantramudañcamupadadhāti . hṛdayaṃ grahaṃ catvāri padāni saṃbhārāṇāṃ dve patnīnām .. 18 ..
2.6.23.61_68
evaṃ dakṣiṇataḥ prāñcaṃ caturhotāram . paścādudañcaṃ pañcahotāram . uttarataḥ prāñcam̐ ṣaḍḍhotāram . upariṣṭātprāñcam̐ saptahotāram . pañcātra padāni saṃbhārāṇāmavaśiṣṭāni ca patnīnām ..19..
2.6.23.61_69
svayamātṛṇṇādi samānamuttaram ..23.3.20..
2.6.23.61_70
saṃtiṣṭhate cāturhotraḥ .. 8 .. 21 ..
2.6.23.61_71
etena vaiśvasṛjo vyākhyātaḥ .. 22 ..
2.6.23.61_72
yāvanmantram̐ hiraṇyeṣṭakā yāvaduttamamaṅguliparu tāvatīḥ śarkarā vā'bhyaktāścatasraḥ svayamātṛṇṇāḥ .. 23 ..
2.6.23.61_73
upadhānakāle'greṇottaranābhiṃ yaccāmṛtaṃ yacca martyamityetaistribhiranuvākaistriḥ pradakṣiṇamuttaravediṃ paricinoti .. 24 ..
2.6.23.61_74
tisro vā citayastribhiranuvākaiḥ .. 25 ..
2.6.23.61_75
ṛcāṃ prācī mahatīti saṃcitokthyena hotāsnuśam̐sati ..26..
2.6.23.61_76
svayamātṛṇṇādi samānamuttaram . śatarātre sārasvateṣu rātrisatreṣu śatarātrānteṣu mahāvrateṣu triṣu ca sārasvateṣu satreṣu kāṭhakacāturmāsyeṣu sādhyānāṃ ṣaḍahavarjiteṣu viśvasṛjāmayane prajāpateranyatrānuśam̐sanāt .. 27 ..
2.6.23.61_77
sahasrasaṃvatsarayośca vaiśvasṛjo'gnirniyataḥ .. 28 ..
2.6.23.61_78
abhiprayāyaṃ ce(prāyāntaśce)dabhicinuyuruttaravedideśametairmantrairabhimṛśet [ yo'sya supriyaḥ suvicita iva syāttasmai vaiśvasṛjam . tṛtīye vā paryāye ].. 29 ..
2.6.23.61_79
sāvitranāciketacāturhotravaiśvasṛjāruṇaketukānsamasya saumye'pyadhvare cinvate .. 23.3.30..
2.6.23.61_80
sāvitraḥ prathamā citiḥ . lokaṃpṛṇā dvitīyā . nāciketastṛtīyā . lokaṃpṛṇā caturthī . cāturhotra uttamā (pañcamī . vaiśvasṛjaḥ ṣaṣṭhī . āruṇaketukaḥ saptamī) ..31.. savanīyayūṣṇo mṛtyave grahaṃ gṛhṇāti .. 32 ..
2.6.23.61_81
etānagnīn (pṛthak samāsena vā] cinvāna ubhayīrdakṣiṇā dadāti kratudakṣiṇā (yathāsamāmnātam) - amidakṣiṇāśceti . kratudakṣiṇāḥ sarveṣāmagnidakṣiṇāśceturyadanuktaṃ mantrabrāhmaṇe tatprasiddham . (atra pṛthagaprayujya na samasyante ) .. 33 ..
2.6.23.61_82
(agniṃ citvā sautrāmaṇyā yajeta . maitrāvaruṇyā vā''mikṣayā) .. 34 ..
2.6.23.61_83
āruṇaketuko brāhmaṇavyākhyātaḥ .. 35..
2.6.23.61_84
divaḥśyenībhiranvaham̐ svargakāmo yajeta . apādyābhiśca . tā brāhmaṇavyākhyātāḥ .. 9 ..36..
2.6.23.61_85
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśisūtre trayoviṃśapraśne tṛtīyaḥ paṭalaḥ ..
2.6.23.61_86
23.4
atha trayoviṃśapraśne caturthaḥ paṭalaḥ .
atha savānāṃ vyākhyāto bṛhaspatisavaḥ .. 1..
2.6.23.61_87
vaiśyaḥ puṣṭikāma āgneyādīni sapta havīm̐ṣi nirvapati .. 2 ..
2.6.23.61_88
pṛśniḥ paṣṭhauhī mārutyālabhyate tasyāḥ purastātsviṣṭakṛto yajamānāyatana ṛṣabhacarma prācīnagrīvamuttaralomā''stṛṇāti . tasminnāsīnaṃ dadhnābhiṣiñcati .. 3 ..
2.6.23.61_89
brāhmaṇo brahmavarcasakāma āgneyādīnyaṣṭau havīm̐ṣi nirvapati purastātsviṣṭakṛto hiraṇyena ghṛtamutpūya tena kṛṣṇājina āsīnamabhiṣiñcati .. 4 ..
2.6.23.61_90
atha somasavaḥ . yatkiṃca rājasūyamṛte somaṃ tatsarvaṃ bhavati .. 5..
2.6.23.61_91
maitrābārhaspatyaṃ sam̐sthāpya saumīṃ sūtavaśāmālabhate .. 6 ..
2.6.23.61_92
tasyāḥ purastātsviṣṭakṛto'ṣāḍhaṃ yutsu pṛtanāsu paprimiti saumyarcā'dbhirabhiṣiñcati .. 7 ..
2.6.23.61_93
śeṣaṃ sam̐sthāpya sam̐sṛpām̐ havirdiśāmaveṣṭyā dvipaśunā paśubandhena sātyadūtānāṃ havirbhiḥ prayujāmiti yajeta .. 8..
2.6.23.61_94
pṛthisavena paśukāmaḥ . yatkiṃca rājasūyamanuttaravedikaṃ tatsarvaṃ bhavati .. 9 ..
2.6.23.61_95
maitrābārhaspatyasya purastātsviṣṭakṛto ye me pañcāśatamiti nārāśam̐syarcā'dbhirabhiṣiñcati .. 23.4.10 ..
2.6.23.61_96
samānamuttaraṃ pūrveṇa paśubandhavajam .. 11 ..
2.6.23.61_97
vyākhyāto gosavaḥ .. 12 ..
2.6.23.61_98
odanasavenānnādyakāmo rohiṇyāṃ yajeta .. 13 ..
2.6.23.61_99
upavyuṣam̐ śrapayati .. 14..
2.6.23.61_100
darvihomo bhavati .. 15 ..
2.6.23.61_101
udita āditye sim̐he vyāghra iti catasra āhutīrodanāddhutvā .. 16 ..
2.6.23.61_102
rāḍasi virāḍasītyetaiḥ pratimantraṃ manthān kalpayanti . ājyamanthaṃ brāhmaṇaḥ payomanthaṃ rājanyo dadhimanthaṃ vaiśya udamanthaṃ śūdraḥ .. 17 ..
2.6.23.61_103
indrāya tvā tejasvate tejasvantam̐ śrīṇāmīti . brāhmaṇaḥ saktubhirājyam̐ śrītvā tejo'sītyabhimantrya tatte prayacchāmīti yajamānāya prayacchati .. 18 ..
2.6.23.61_104
tejasvadastu me mukhamiti pratigṛhya bhakṣayati .. 19 ..
2.6.23.61_105
evamitareṣāmuttarottaraśrayaṇo'bhimantraṇaḥ pradāno bhakṣaṇaśca yathāliṅgam .. 23.4.20..
2.6.23.61_106
sarvānyajamāno bhakṣayitvā hiraṇyaṃ brāhmaṇāya dadāti . tisṛdhanvam̐ rājanyāya . aṣṭrāṃ vaiśyāya . māṣakamaṇḍaluṃ śūdrāya .. 21 ..
2.6.23.61_107
hiraṇyaṃ yajamānāyā''badhnātyāyurasi viśvāyurasītyābaddhyamāne japati .. 22..
2.6.23.61_108
odanaśeṣaṃ yajamānaḥ prāśnāti .. 23..
2.6.23.61_109
imamagne āyuṣe varcase kṛdhīti prāśnantamabhimantrayate.. 24 ..
2.6.23.61_110
apāṃ grahāngṛhṇanti ye manthānkalpayantyapāṃ yo dravaṇe rasa ityeteḥ pratimantram ..25..
2.6.23.61_111
tairenam̐ sam̐sṛṣṭairabhiṣiñcati yato vāto manojavā iti .. 26 ..
2.6.23.61_112
samudra ivāsi gahmanetyenamabhimantryāthainaṃ tribhirdarbhapuñjīlaiḥ pavayati . avabhṛthapratyāmnāyo bhavatīti vijñāyate ..27..
2.6.23.61_113
agreṇā''havanīyaṃ ratho'vasthito bhavati .. 28 ..
2.6.23.61_114
abhiprehīti taṃ yajamāno'bhyeti .. 29..
2.6.23.61_115
ātiṣṭha mitravardhana ityārohantamabhimantrayate .. 23.4.30 ..
2.6.23.61_116
aṅkau nyaṅkāviti rathacakre abhimṛśati . pakṣasī vā .. 31 ..
2.6.23.61_117
ātiṣṭha vṛtrahanniti pañcabhirārūḍham .. 32 ..
2.6.23.61_118
didṛkṣeṇyo darśanīyo bhavati . ya etena yajata iti vijñāyate .. 33 ..
2.6.23.61_119
saṃtiṣṭhata odanasavaḥ .. 34 .. 11 ..
2.6.23.61_120
vyākhyātaḥ pañcaśāradīyaḥ .. 35 ..
tathā'gniṣṭut .. 36..
2.6.23.61_121
tasya purorucaḥ . asyājarāso'gna āyūm̐ṣi pavasa ityaindravāyavasya . dvitīyā maitrāvaruṇasya . tṛtīyā''śvinasya . caturthī pañcamī ca śukrāmanthinoḥ ṣaṣṭhyāgrayaṇasya . anyāmāgneyīmukthyasya niyunakti . nityā dhruvasya . niyunaktyaindrāgnavaiśvadevayoḥ. agniśriya iti tisro marutvatīyānām . śrudhi śrutkarṇetyuttarā māhendrasya . viśveṣāmaditiriti tisra ādityagrahasya . uttamā sāvitrasya ..37..
2.6.23.61_122
niyunakti vaiśvadevasya . nityā pātnīvattasya . niyunakti hāriyojanasya .. 38 ..
2.6.23.61_123
indrastutendrastomenokthyenendriyakāmo vīryakāmo vā yajeta . aindriyaḥ purorucastiṣṭhā harī kasya vṛṣetyaindravāyavasya . tṛtīyā maitrāvaruṇasya . caturthyāśvinasya . pañcamī ṣaṣṭhī ca śukrāmanthinoḥ . saptamyāgrayaṇasya . nityokthyasya . niyunakti dhruvaindrāgnavaiśvadevānām . nityā marutvatīyamāhendrāṇām . ā no viśvābhirūtibhiriti tisra ādityagrahasya . uttamā sāvitrasya .. 39 ..
2.6.23.61_124
niyunakti vaiśvadevapātnīvatayoḥ . nityā hāriyojanasya . vyākhyāto'ptoryāmaḥ ..23.4.40.. 12..
2.6.23.61_125
rājā'bhiṣekṣyamāṇo janapadeṣu samaveteṣu dvayoḥ puṇyāhayoḥ pūrvasminsthaṇḍilaṃ kalpayitvā'gnimupasamādhāya saṃparistīrya vasati .. 41 ..
2.6.23.61_126
udita āditye ye keśino narte brahmaṇa iti dve āhutī hutvā rāḍasi virāḍasīti yajamānāyatana audumbarīmāsandīṃ pratiṣṭhāpayati .. 42 ..
2.6.23.61_127
tāṃ rājā''rohati .. 43 ..
2.6.23.61_128
āroha proṣṭhamityārohantamabhimantrayate .. 44 ..
2.6.23.61_129
atra varaṃ dadāti .. 45 ..
2.6.23.61_130
tasyāmāsīnaḥ keśānvāpayate yenāvapatsavitā kṣureṇoti .. 46..
2.6.23.61_131
mā te keśāniti keśānprakīryamāṇānanumantrayate .. 47..
2.6.23.61_132
tānsamopya darbhastambe nidadhāti tebhyo nidhānamiti .. 48 ..
2.6.23.61_133
athainamājyamiśreṇa payasā'nakti . balaṃ te bāhuvoriti bāhū . yatsīmantamiti śiraḥ . vyāghro'yamagnāviti saptā''hutīrhutvā dyaurasi pṛthivyasīti yajamānāyatane śārdūlacarma prācīnagrīvamuttaralomā''stṛṇāti . tasminrājopaviśati .. 49 ..
2.6.23.61_134
vyāghro vaiyāghra ityāsīnamabhimantrayate .. 23.4.50 ..
2.6.23.61_135
athainaṃ tokmāvāstābhirdūrvāstābhirvā'dbhirabhiṣiñcati yā divyā āpa iti pratipadyā''pāṅktāt .. 51 ..
2.6.23.61_136
aruṇaṃ tvā vṛkamityabhimantrya .. 52 ..
2.6.23.61_137
pra bāhaveti bāhū prasārya .. 53..
2.6.23.61_138
indrasya te vīryakṛta ityupāvaharati .. 54 ..
2.6.23.61_139
agreṇāgnim̐ ratho'vasthito bhavati . abhiprehīti taṃ rājā'bhyeti .. 55 ..
2.6.23.61_140
ātiṣṭha vṛtrahantama ityārohantamabhimantrayate .. 56 ..
2.6.23.61_141
aṅkau nyaṅkāviti rathacakre abhimṛśati . pakṣasī vā .. 57 ..
2.6.23.61_142
namasta ṛṣa iti purohitamabhimantrayate .. 58 ..
2.6.23.61_143
tiṣṭhā ratha iti sārathim .. 59..
2.6.23.61_144
ā raśmīniti raśmīnālabhate .. 23.4.60..
2.6.23.62
ātiṣṭha vṛtrahanniti ṣaḍbhirārūḍham .. 61 ..
pari mā senyā iti dve vācayitvā .. 62 ..
2.6.23.63
uttarābhistisṛbhirabhimantrya .. 63 ..
First 200 of 207 passages. Read on
Linked texts (4)
- Baudhāyanaśrautasūtra — Baudhāyana, Sanskrit
- Taittirīyabrāhmaṇa — Sanskrit
- Baudhāyanagṛhyasūtra — Baudhāyana, Sanskrit
- Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī) — Sanskrit