Pramāṇa · Search · About · API

Kalpah 2.6.26

Kalpaḥ 2.6.26

Language
Sanskrit

2.6.26.1

26.1
atha ṣaḍviṃśapraśnaprārambhaḥ.
tatra prathamaḥ paṭalaḥ .
athātaḥ sāmayācārikāndharmānvyākhyāsyāmaḥ .. 1..

2.6.26.2

dharmajñasamayaḥ .. 2..

2.6.26.3

= pramāṇaṃ vedāḥ .. 3..

2.6.26.4

catvāro varṇā brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrāḥ .. 4 ..

2.6.26.5

teṣāṃ pūrvaḥ pūrvo janmataḥ śreyān .. 5 ..

2.6.26.6

aśūdrāṇāmaduṣṭakarmaṇāmupanayo vedādhyayanamagnyādheyaṃ phalavanti ca karmāṇi .. 6..

2.6.26.7

śuśrūṣā śūdrasyetareṣāṃ varṇānām .. 7 ..

2.6.26.8

pūrvasminpūrvasmin varṇe niḥśreyasaṃ bhūyaḥ .. 8 ..

2.6.26.8_1

śuśrūṣetyanuvṛttiḥ . sarvaprakāraṃ kṛtāyā api vaiśyaśuśrūṣāyā mātreyā'pi kṛtā kṣatriyaśuśrūṣā bahutaraṃ phalaṃ sādhayati . evaṃ kṣatriyaśuśrūṣāyā api brāhmaṇaśuśrūṣā . niḥśreyasaṃ niḥśreyasasādhanamatiśayena janayati . eṣā nityakarmatvenoktā pradhānabhūtā .. 8 ..

2.6.26.9

upanayanaṃ vidyārthasya śrutitaḥ saṃskāraḥ ..9..

2.6.26.10

sarvebhyo vai vedebhyaḥ sāvitryanūcyata iti hi brāhmaṇam ..26.1.10..

2.6.26.11

tasminnabhijanavidyāsamudetam̐ samāhitam̐ sam̐skartāramicchet .. 11..

2.6.26.12

tasmiṃścaiva vidyākarmā''ntamavipratipanne dharmebhyaḥ .. 12 ..

2.6.26.13

yasmāddharmānācinoti sa ācāryaḥ .. 13 ..

2.6.26.14

tasmai na duhyetkadācana .. 14 ..

2.6.26.15

sa hi vidyātastaṃ janayati .. 15 ..

2.6.26.16

tachreṣṭhaṃ janma .. 16 ..

2.6.26.17

śarīrameva mātāpitarau janayataḥ .. 17..

2.6.26.18

athāpyudāharanti ya ātṛṇattyavitathena karmaṇā duḥkhaṃ kurvannamṛtam̐ saṃprayacchaṃstaṃ manyeta pitaraṃ mātaraṃ ca tasmai na druhyetkatamaścanāheti .. 18 ..

2.6.26.19

tamaso vā eṣa tamaḥ praviśati yamavidvānupanayate yaścāvidvāniti vijñāyate .. 19 ..

2.6.26.20

vasante brāhmaṇamupanayīta grīṣme rājanyam̐ śaradi vaiśyam .. 26.1.20..

2.6.26.21

garbhāṣṭameṣu brāhmaṇaṃ garbhaikādaśe rājanyaṃ garbhaṃdvādaśeṣu vaiśyam .. 21 ..

2.6.26.22

atha kāmyāni .. 22 ..

2.6.26.24

saptama āyuṣkāmamaṣṭame brahmavarcasakāmaṃ navame tejaskāmaṃ daśame'nnādyakāmamekādaśa indriyakāmaṃ dvādaśe paśukāmam .. 23 ..
ā ṣoḍaśādrāiyahmaṇasyānātyaya ā dvāviṃśātkṣattriyasyā'' caturvim̐śādvaiśyasya .. 24 ..

2.6.26.25

yathā vrateṣu samarthaḥ sthādyāni vakṣyāmaḥ .. 25..

2.6.26.26

atikrānte sāvitryāḥ kāla ṛtuṃ traividyakaṃ brahmacaryaṃ caret .. 26 ..

2.6.26.27

tata upanayanam .. 27..

2.6.26.29

athodakopasparśanam .. 28 ..
athādhyāyaḥ .. 29..

2.6.26.30

atha yasya pitā pitāmaha ityanupanītau syātāṃ te brahmahasam̐stutāḥ .. 26.1.30 ..

2.6.26.31

teṣāmabhyāgamanaṃ bhojanaṃ vivāhamiti varjayet .. 31 ..

2.6.26.32

teṣāmicchatāṃ prāyaścittam .. 32 ..

2.6.26.33

yathā prathame'tikrama ṛturevam̐ saṃvatsaram .. 33 ..

2.6.26.34

pratipūruṣam̐ saṃkhyāya saṃvatsarānyāvanto'nupetāḥ syuḥ .. 34 .. (kha01)

2.6.26.35

saptabhiḥ pāvamānībhiryadanti yacca dūraka ityetābhiryajuṣpavitreṇa sāmapavitreṇā''ṅgiraseneti .. 35 ..

2.6.26.36

.api vā vyāhṛtibhireva .. 36..

2.6.26.37

athādhyāpyaḥ .. 37..

2.6.26.38

atha yasya prapitāmahādi nānusmaryata upanayanaṃ te śmaśānasam̐stutāḥ .. 38 ..

2.6.26.40

teṣāmabhyāgamanaṃ bhojanaṃ vivāhamiti varjayetteṣāmicchatāṃ prāyaścittaṃ dvādaśa varṣāṇi traividyakaṃ brahmacaryaṃ carettata upanayanamathodakopasparśanaṃ pāvamānī(nyādi)bhiḥ .. 39 .. atha gṛhamedhopadeśanam .. 26.1.40 ..

2.6.26.41

nādhyāpanam .. 41..

2.6.26.42

tato yo nirvartate tasya sam̐skāro yathā prathame'tikrame .. 42 ..

2.6.26.43

tata ūrdhvaṃ prakṛtivat .. 43 ..

2.6.26.44

upetasyā''cāryakule brahmacāriṇo vāsaḥ .. 44 ..

2.6.26.45

aṣṭācatvāriṃm̐śadvarṣāṇi .. 45 ..

2.6.26.46

pādonam .. 46..

2.6.26.47

ardhonam .. 47..

2.6.26.48

tribhirvā .. 48..

2.6.26.49

dvādaśāvarārdhyam .. 49..

2.6.26.50

na brahmacāriṇo vidyārthasya paropavāso'sti .. 26.1.50 ..

2.6.26.52

atha brahmacaryavidhiḥ .. 51 ..
ācāryādhīnaḥ syādanyatra patanīyebhyaḥ .. 52 ..

2.6.26.53

hitakārī gurorapratilomayanvācā .. 53..

2.6.26.54

adhāsanaśāyī ..54..

2.6.26.55

nānudeśyaṃ bhuñjīta .. 55 ..

2.6.26.56

tathā kṣāralavaṇamadhumāṃsāni .. 56 ..

2.6.26.57

adivāsvāpī .. 57 ..

2.6.26.58

agandhasevī .. 58 ..

2.6.26.59

maithunaṃ na caret .. 59..

2.6.26.60

utsannaślāghaḥ .. 26.1.60..

2.6.26.61

aṅgāni na prakṣālayīta .. 61 ..

2.6.26.62

prakṣālayīta tvaśuciliptāni gurorasaṃdarśe .. 62 ..

2.6.26.63

nāpsu ślāghamānaḥ snāyāt .. 63 ..

2.6.26.64

jaṭilaḥ śikhājaṭo vā syādvāpayeditarān .. 64 ..

2.6.26.65

trivṛnmauñjī mekhalā brāhmaṇasya śaktiviṣaye dakṣiṇāvṛttānām ..65..

2.6.26.67

jyā rājanyasya .. 66 ..
mauñjī vā'yomiśrā .. 67 ..

2.6.26.68

āvīsūtraṃ vaiśyasya sairī tāmalī vetyeke . 68 ..

2.6.26.69

bailvaḥ pālāśo vā daṇḍo brāhmaṇasya naiyagrodhaḥ skandhajo'vāṅagro rājanyasya bādara audumbaro vā vaiśyasya vārkṣo daṇḍa ityavarṇasaṃyogenaika upadiśanti .. 69 ..

2.6.26.70

vāsaḥ .. 26.1.70 ..

2.6.26.72

kāṣāyaṃ caike vastramupadiśanti .. 72 .. (kha02)

2.6.26.73

māñjiṣṭhaṃ rājanyasya .. 73 ..

2.6.26.74

hāridraṃ vaiśyasya .. 74 ..

2.6.26.75

hāriṇamaiṇeyaṃ vā kṛṣṇaṃ brāhmaṇasya .. 75 ..

2.6.26.76

kṛṣṇaṃ cedanupastīrṇāsanaśāyī syāt .. 76 ..

2.6.26.77

rauravam̐ rājanyasya .. 77 ..

2.6.26.78

bastājinaṃ vaiśyasya .. 78 ..

2.6.26.79

āvikam̐ sārvavarṇikam .. 79 ..

2.6.26.80

kambalaśca .. 26.1.80..

2.6.26.81

brahmavṛddhimicchannajinānyeva vasīta kṣattravṛddhimicchanvastrāṇyevobhayavṛddhimicchannubhayamiti hi brāhmaṇam .. 81 ..

2.6.26.83

ajinaṃ tvevottaraṃ dhārayet .. 82 ..
na gāyenna rodet .. 83 ..

2.6.26.84

anṛttadarśī .. 84 ..

2.6.26.85

sabhāḥ samājām̐ścāgantā .. 85 ..

2.6.26.86

ajanavādaśīlaḥ .. 86 ..

2.6.26.87

rahaḥśīlaḥ .. 87 ..

2.6.26.88

gurorudācāreṣvakartā svairikarmāṇi .. 88 ..

2.6.26.89

strībhiryāvadarthasaṃbhāṣī .. 89 ..

2.6.26.90

mṛduḥ.. 26.1.90 ..

2.6.26.91

śāntaḥ .. 91 ..

2.6.26.92

dāntaḥ .. 92 ..

2.6.26.93

hrīmān .. 93 ..

2.6.26.94

dṛḍhasiddhirdhṛtiḥ .. 94 ..

2.6.26.95

aglāniḥ .. 95 ..

2.6.26.96

akrodhanaḥ .. 96 ..

2.6.26.97

samāhitaḥ .. 97..

2.6.26.98

brahmacārī .. 98 ..

2.6.26.99

anasūyaḥ .. 99 ..

2.6.26.101

sarvaṃ lābhamāharangurave sāyaṃprātaramatreṇa bhikṣācaryaṃ caredbhikṣa māṇo'nyatrāpapātrebhyo'bhiśastācca .. 26.1.100 ..
strīṇāṃ pratyācakṣāṇānāṃ samāhito brahmacārīṣṭaṃ dattam̐ hutaṃ prajāṃ paśūnbrahmavarcasamannādyamiti vṛṅkte tasmādu ha vai brahmacārisaṃghaṃ carantaṃ na pratyācakṣītāpi haiṣvevaṃvidha evaṃvrataḥ syāditi hi brāhmaṇam .. 101..

2.6.26.102

nānumānena bhaikṣamucchiṣṭaṃ dṛṣṭaśrutābhyāṃ tu .. 102 ..

2.6.26.103

bhavatpūrvayā brāhmaṇo bhikṣeta .. 103 ..

2.6.26.104

bhavanmadhyayā rājanyaḥ .. 104 ..

2.6.26.105

bhavadantyayā vaiśyaḥ .. 105..

2.6.26.106

tatsamāhṛtyopanidhāya gurave prabrūyādbhaikṣamidaṃ bho iti .. 106..

2.6.26.107

tena pradiṣṭaṃ bhuñjīta .. 107 ..

2.6.26.109

vipravāse gurorācāryakulāya .. 108 ..
tairvipravāse'nyebhyo'pi śrotriyebhyaḥ .. 109 ..

2.6.26.110

nā''tmaprayojanaścaret .. 26.1.110 ..

2.6.26.111

proṣito bhaikṣādagnau kṛtvā bhuñjīta .. 111 ..

2.6.26.112

bhuktvā svayamamatraṃ prakṣālayet .. 112 ..

2.6.26.113

na cocchiṣṭaṃ kuryāt .. 113 ..

2.6.26.114

aśaktau bhūmau nikhanet .. 114 ..

2.6.26.115

apsu vā praveśayet .. 115 ..

2.6.26.116

āryāya paryavadadhyādvā .. 116 ..

2.6.26.117

antardhine vā śūdrāya .. 117 ..

2.6.26.119

bhaikṣam̐ haviṣā sam̐stutaṃ tatrā''cāryoṃ devatārthe .. 118 ..
āhavanīyārthe ca .. 119 ..

2.6.26.120

taṃ bhojayitvā yaducchiṣṭaṃ prāśnāti .. 26.1.120 ..

2.6.26.121

havirucchiṣṭameva tat .. 121 ..

2.6.26.122

yadanyāni dravyāṇi yathālābhamāharāti dakṣiṇā eva tāḥ .. 122 ..

2.6.26.123

sa vā eṣa brahmacāriṇo yajño nityaṃ pratataḥ .. 123 ..

2.6.26.124

na cāsmai śrutivipratiṣiddhamucchiṣṭaṃ dadyāt .. 124..

2.6.26.126

yathā kṣāralavaṇamadhumāṃsānīti .. 125 .. (kha. 3)
etenānye niyamā vyākhyātāḥ .. 126 ..

2.6.26.127

śrutirhi balīyasyānumānikādācārāt .. 127 ..

2.6.26.128

dṛśyate cāpi pravṛttikāraṇam .. 128 ..

2.6.26.129

prītirhyupalabhyate .. 129..

2.6.26.130

piturjyeṣṭhasya ca bhrāturucchiṣṭaṃ bhoktavyam .. 26.1.130 ..

2.6.26.131

dharmavipratipattāvabhojyam .. 131 ..

2.6.26.132

sāyaṃprātarudakumbhamāherat .. 132 ..

2.6.26.133

sadā'raṇyādedhānāhṛtyādho nidadhyāt .. 133 ..

2.6.26.134

nāstamite samiddhāro gacchet .. 134 ..

2.6.26.135

agnimiddhvā parisamuhya samidha ādadhyātsāyaṃ prātaryathopadeśam .. 135 ..

2.6.26.136

sāyamevāgnipūjetyeke .. 136 ..

2.6.26.137

samiddhamagniṃ pāṇinā samūhenna samūhanyā .. 137 ..

2.6.26.138

prāktu yāthākāmī .. 138 ..

2.6.26.139

nāgnyudakaśeṣeṇa vṛthākarmāṇi kuryādācāmedvā ..139..

2.6.26.140

pāṇisaṃkṣubdhenodakenekapāṇyāvarjitena ca nā''cāmet .. 26.1.140..

2.6.26.141

svapnaṃ ca varjayet .. 141..

2.6.26.142

athāharaharācāryaṃ gopāyeddharmārthayuktaiḥ karmabhiḥ .. 142 ..

2.6.26.144

sa guhyātsaṃviśanbrūyāddharmagopāyamājūgupamahamiti .. 143 ..
pramādādācāryasya buddhipūrvaṃ vā niyamātikramam̐ rahasi bodhayet .. 144 ..

2.6.26.145

anivṛttau svayaṃ karmāṇyārabhet .. 145 ..

2.6.26.146

nivartayedvā .. 146 ..

2.6.26.147

atha yaḥ pūrvotthāyī jaghanyasaṃveśī bhavati tamāhurna svapitīti ..147..

2.6.26.148

sa ya evaṃ praṇihitātmā brahmacārī bhavatyatraivāsya sarvāṇi phalavanti karmāṇyavāptāni bhavanti yānyapi gṛhamedhe .. 148 ..

2.6.26.148_2

iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśiśrautasūtre (dharmasūtrāparaparyāye) ṣaḍviṃśapraśne prathamaḥ paṭalaḥ .. 1 .. (kha0 4)

2.6.26.148_3

26.2
atha dvitīyaḥ paṭalaḥ .
niyameṣu tapa:śabdaḥ ..1..

2.6.26.148_4

tadatikrame vidyākarma niḥsravati brahma sahāpatyādetasmāt .. 2..

2.6.26.148_5

kartṛpatyamanāyuṣyaṃ ca .. 3 ..

2.6.26.148_6

tasmādṛṣayo'vareṣu na jāyante niyamātikramāt .. 4 ..

2.6.26.148_7

śrutarṣayastu bhavanti kecitkarmaphalaśeṣeṇa punaḥsaṃbhave'pi .. 5 ..

2.6.26.148_8

atha yathā śvetaketuḥ .. 6 ..

2.6.26.148_9

yatkiṃca samāhito'brahmāxpyācāryādupayuṅkte brahmavadeva tasminphalaṃ bhavati .. 7..

2.6.26.148_10

atho yatkiṃca manasā vācā cakṣuṣā vā saṃkalpayandhyāyatyāhābhivipaśyati vā tathaiva tadbhavatītyupadiśanti ..8..

2.6.26.148_11

guruprasādanīyāni karmāṇi svastyayanamadhyayanasaṃvṛttiriti .. 9..

2.6.26.148_12

ato'nyāni nivartante brahmacāriṇi .. 10 ..

2.6.26.148_13

svādhyāyadhṛgdharmarucistapasvyṛjurmṛduḥ sidhyati brahmacārī ..11..

2.6.26.148_14

sadā mahāntamapararātramutthāya gurostiṣṭhanprātarabhivādayī( ye )tāsāvahaṃ bho iti .. 12 ..

2.6.26.148_15

samānagrāme ca vasatāmanyeṣāmapi vṛddhatarāṇāṃ prākprātarāśāt .. 13 ..

2.6.26.148_16

proṣya ca samāgame .. 14 ..

2.6.26.148_17

svargamāyuścepsan .. 15 ..

2.6.26.148_18

dakṣiṇaṃ bāhum̐ śrotrasamaṃ prasārya brāhmaṇo'bhivādayītoraḥsamam̐ rājanyo madhyasamaṃ vaiśyo nīcaiḥ śūdraḥ .. 16 ..

2.6.26.148_19

prāñjaliḥ .. 17 ..

2.6.26.148_20

plāvanaṃ ca nāmno'bhivādane pūrveṣāṃ varṇānām .. 18 ..

2.6.26.148_21

udita āditya ācāryeṇa sametyopasaṃgrahaṇam .. 19..

2.6.26.148_22

sadaivābhivādanam .. 20 ..

2.6.26.148_23

upasaṃgrāhya ācārya ityeke .. 21 ..

2.6.26.148_24

dakṣiṇena pāṇinā dakṣiṇaṃ pādamavastādabhimṛśya sakuṣṭhikamupasaṃgṛhṇīyāt .. 22 ..
ubhābhyāmevobhāvabhipīḍayata upasaṃgrāhyāvityeke .. 23 ..

2.6.26.148_25

sarvāhṇaṃm̐ suyukto'dhyayanādanantaro'dhyāye .. 24 ..

2.6.26.148_26

tathā gurukarmasu manasā cānadhyāye .. 25 ..

2.6.26.148_27

āhūtādhyāyī ca syāt .. 26 .. (kha0 5).

2.6.26.148_28

sadā niśāyāṃ gurum̐ saṃveśayettasya pādau prakṣālyasaṃvāhyānujñātaḥ saṃviśet .. 27 ..

2.6.26.148_29

na cainamabhiprasārayīta .. 28 ..

2.6.26.148_30

na khaṭvāyām̐ sato'bhiprasāraṇamastītyeke .. 29 ..

2.6.26.148_31

na cāsya sakāśe saṃviṣṭo bhāṣeta .. 30 ..

2.6.26.148_32

abhibhāṣitastvāsīnaḥ pratibrūyāt .. 31..

2.6.26.148_33

anūtthāya tiṣṭhantam .. 32..

2.6.26.148_34

gacchantamanugaccheddhāvantamanudhāvenna sopānadveṣṭitaśirā avahitapāṇirvā''sīdet .. 33 ..

2.6.26.148_35

adhvāpannastu karmayukto vā''sīdet .. 34 ..

2.6.26.148_36

na cedupasīdet .. 35..

2.6.26.148_37

devamivā''cāryamupāsītāvikathayannavimanā vācam̐ śuśrūṣamāṇo'sya .. 36..

2.6.26.148_38

anupasthakṛtaḥ .. 37 ..
anuvāti vītaḥ .. 38 ..

2.6.26.148_39

apratiṣṭabdhaḥ pāṇinā .. 39 ..

2.6.26.148_40

anapaśrito'nyatra .. 40..

2.6.26.148_41

yajñopavītī dvivastraḥ..41..

2.6.26.148_42

adho'nivītastvekavastraḥ .. 42 ..
abhimukho'nabhimukham .. 43 ..

2.6.26.148_43

anāsanno'natidūre .. 44 ..

2.6.26.148_44

yāvadāsīno bāhubhyāṃ prāpnuyāt .. 45 ..

2.6.26.148_45

aprativātam .. 46 ..

2.6.26.148_46

ekādhyāyī dakṣiṇaṃ bāhuṃ pratyupasīdet .. 47..

2.6.26.148_47

yathāvakāśaṃ bahavaḥ .. 48 ..

2.6.26.148_48

tiṣṭhati ca nānvāsīta nāsanayogavihite .. 49 ..

2.6.26.148_49

āsīne ca na saṃviśet .. 50 ..

2.6.26.148_50

ceṣṭati ca cikīrṣaṃstacchaktiviṣaye .. 51..

2.6.26.148_51

na cāsya sakāśe'nvaksthāninamupasaṃgṛhṇīyāt .. 52..

2.6.26.148_52

gotreṇa vā kīrtayet .. 53..

2.6.26.148_53

na cainaṃ pratyuttiṣṭhedanūttiṣṭhedvā'pi cedasya guruḥ syāt .. 54..

2.6.26.148_54

deśāttvāsanācca saṃsarpet .. 55 ..

2.6.26.148_55

nāmnā tadantevāsinaṃ gurumapyātmana ityeke .. 56 ..

2.6.26.148_56

yasmim̐stvanācāryasaṃbandhādgauravaṃ vṛttireva tasminnanvaksthānīye'pyācāryasya .. 57 ..

2.6.26.148_57

bhuktvā cāsya sakāśe nānutthāyocchiṣṭaṃ prayacchet .. 58 ..

2.6.26.148_58

ācāmedvā .. 59 ..
kiṃ karavāṇītyāmantrya .. 60 .. (kha0 6).

2.6.26.148_59

uttiṣṭhettūṣṇīṃ vā .. 61 ..

2.6.26.148_60

nāpaparyāvarteta guroḥ pradakṣiṇīkṛtyāpeyānna prekṣeta nagnāṃ striyam .. 62 ..
oṣadhivanaspatīnācchidya nopajighreta .. 63 ..

2.6.26.148_61

upānahau chatraṃ yānamiti varjayet .. 64 ..

2.6.26.148_62

nopajighretstriyaṃ mukhena .. 65 ..

2.6.26.148_63

na hṛdayena prārthayet .. 66 ..

2.6.26.148_64

nākāraṇādupaspṛśet .. 67 ..
rajasvalo raktadansatyavādī syāditi hi brāhmaṇam .. 68 ..

First 200 of 727 passages. Read on

Linked texts (8)