Kalpah 2.6.26
Kalpaḥ 2.6.26
- Language
- Sanskrit
2.6.26.1
26.1
atha ṣaḍviṃśapraśnaprārambhaḥ.
tatra prathamaḥ paṭalaḥ .
athātaḥ sāmayācārikāndharmānvyākhyāsyāmaḥ .. 1..
2.6.26.2
dharmajñasamayaḥ .. 2..
2.6.26.3
= pramāṇaṃ vedāḥ .. 3..
2.6.26.4
catvāro varṇā brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrāḥ .. 4 ..
2.6.26.5
teṣāṃ pūrvaḥ pūrvo janmataḥ śreyān .. 5 ..
2.6.26.6
aśūdrāṇāmaduṣṭakarmaṇāmupanayo vedādhyayanamagnyādheyaṃ phalavanti ca karmāṇi .. 6..
2.6.26.7
śuśrūṣā śūdrasyetareṣāṃ varṇānām .. 7 ..
2.6.26.8
pūrvasminpūrvasmin varṇe niḥśreyasaṃ bhūyaḥ .. 8 ..
2.6.26.8_1
śuśrūṣetyanuvṛttiḥ . sarvaprakāraṃ kṛtāyā api vaiśyaśuśrūṣāyā mātreyā'pi kṛtā kṣatriyaśuśrūṣā bahutaraṃ phalaṃ sādhayati . evaṃ kṣatriyaśuśrūṣāyā api brāhmaṇaśuśrūṣā . niḥśreyasaṃ niḥśreyasasādhanamatiśayena janayati . eṣā nityakarmatvenoktā pradhānabhūtā .. 8 ..
2.6.26.9
upanayanaṃ vidyārthasya śrutitaḥ saṃskāraḥ ..9..
2.6.26.10
sarvebhyo vai vedebhyaḥ sāvitryanūcyata iti hi brāhmaṇam ..26.1.10..
2.6.26.11
tasminnabhijanavidyāsamudetam̐ samāhitam̐ sam̐skartāramicchet .. 11..
2.6.26.12
tasmiṃścaiva vidyākarmā''ntamavipratipanne dharmebhyaḥ .. 12 ..
2.6.26.13
yasmāddharmānācinoti sa ācāryaḥ .. 13 ..
2.6.26.14
tasmai na duhyetkadācana .. 14 ..
2.6.26.15
sa hi vidyātastaṃ janayati .. 15 ..
2.6.26.16
tachreṣṭhaṃ janma .. 16 ..
2.6.26.17
śarīrameva mātāpitarau janayataḥ .. 17..
2.6.26.18
athāpyudāharanti ya ātṛṇattyavitathena karmaṇā duḥkhaṃ kurvannamṛtam̐ saṃprayacchaṃstaṃ manyeta pitaraṃ mātaraṃ ca tasmai na druhyetkatamaścanāheti .. 18 ..
2.6.26.19
tamaso vā eṣa tamaḥ praviśati yamavidvānupanayate yaścāvidvāniti vijñāyate .. 19 ..
2.6.26.20
vasante brāhmaṇamupanayīta grīṣme rājanyam̐ śaradi vaiśyam .. 26.1.20..
2.6.26.21
garbhāṣṭameṣu brāhmaṇaṃ garbhaikādaśe rājanyaṃ garbhaṃdvādaśeṣu vaiśyam .. 21 ..
2.6.26.22
atha kāmyāni .. 22 ..
2.6.26.24
saptama āyuṣkāmamaṣṭame brahmavarcasakāmaṃ navame tejaskāmaṃ daśame'nnādyakāmamekādaśa indriyakāmaṃ dvādaśe paśukāmam .. 23 ..
ā ṣoḍaśādrāiyahmaṇasyānātyaya ā dvāviṃśātkṣattriyasyā'' caturvim̐śādvaiśyasya .. 24 ..
2.6.26.25
yathā vrateṣu samarthaḥ sthādyāni vakṣyāmaḥ .. 25..
2.6.26.26
atikrānte sāvitryāḥ kāla ṛtuṃ traividyakaṃ brahmacaryaṃ caret .. 26 ..
2.6.26.27
tata upanayanam .. 27..
2.6.26.29
athodakopasparśanam .. 28 ..
athādhyāyaḥ .. 29..
2.6.26.30
atha yasya pitā pitāmaha ityanupanītau syātāṃ te brahmahasam̐stutāḥ .. 26.1.30 ..
2.6.26.31
teṣāmabhyāgamanaṃ bhojanaṃ vivāhamiti varjayet .. 31 ..
2.6.26.32
teṣāmicchatāṃ prāyaścittam .. 32 ..
2.6.26.33
yathā prathame'tikrama ṛturevam̐ saṃvatsaram .. 33 ..
2.6.26.34
pratipūruṣam̐ saṃkhyāya saṃvatsarānyāvanto'nupetāḥ syuḥ .. 34 .. (kha01)
2.6.26.35
saptabhiḥ pāvamānībhiryadanti yacca dūraka ityetābhiryajuṣpavitreṇa sāmapavitreṇā''ṅgiraseneti .. 35 ..
2.6.26.36
.api vā vyāhṛtibhireva .. 36..
2.6.26.37
athādhyāpyaḥ .. 37..
2.6.26.38
atha yasya prapitāmahādi nānusmaryata upanayanaṃ te śmaśānasam̐stutāḥ .. 38 ..
2.6.26.40
teṣāmabhyāgamanaṃ bhojanaṃ vivāhamiti varjayetteṣāmicchatāṃ prāyaścittaṃ dvādaśa varṣāṇi traividyakaṃ brahmacaryaṃ carettata upanayanamathodakopasparśanaṃ pāvamānī(nyādi)bhiḥ .. 39 .. atha gṛhamedhopadeśanam .. 26.1.40 ..
2.6.26.41
nādhyāpanam .. 41..
2.6.26.42
tato yo nirvartate tasya sam̐skāro yathā prathame'tikrame .. 42 ..
2.6.26.43
tata ūrdhvaṃ prakṛtivat .. 43 ..
2.6.26.44
upetasyā''cāryakule brahmacāriṇo vāsaḥ .. 44 ..
2.6.26.45
aṣṭācatvāriṃm̐śadvarṣāṇi .. 45 ..
2.6.26.46
pādonam .. 46..
2.6.26.47
ardhonam .. 47..
2.6.26.48
tribhirvā .. 48..
2.6.26.49
dvādaśāvarārdhyam .. 49..
2.6.26.50
na brahmacāriṇo vidyārthasya paropavāso'sti .. 26.1.50 ..
2.6.26.52
atha brahmacaryavidhiḥ .. 51 ..
ācāryādhīnaḥ syādanyatra patanīyebhyaḥ .. 52 ..
2.6.26.53
hitakārī gurorapratilomayanvācā .. 53..
2.6.26.54
adhāsanaśāyī ..54..
2.6.26.55
nānudeśyaṃ bhuñjīta .. 55 ..
2.6.26.56
tathā kṣāralavaṇamadhumāṃsāni .. 56 ..
2.6.26.57
adivāsvāpī .. 57 ..
2.6.26.58
agandhasevī .. 58 ..
2.6.26.59
maithunaṃ na caret .. 59..
2.6.26.60
utsannaślāghaḥ .. 26.1.60..
2.6.26.61
aṅgāni na prakṣālayīta .. 61 ..
2.6.26.62
prakṣālayīta tvaśuciliptāni gurorasaṃdarśe .. 62 ..
2.6.26.63
nāpsu ślāghamānaḥ snāyāt .. 63 ..
2.6.26.64
jaṭilaḥ śikhājaṭo vā syādvāpayeditarān .. 64 ..
2.6.26.65
trivṛnmauñjī mekhalā brāhmaṇasya śaktiviṣaye dakṣiṇāvṛttānām ..65..
2.6.26.67
jyā rājanyasya .. 66 ..
mauñjī vā'yomiśrā .. 67 ..
2.6.26.68
āvīsūtraṃ vaiśyasya sairī tāmalī vetyeke . 68 ..
2.6.26.69
bailvaḥ pālāśo vā daṇḍo brāhmaṇasya naiyagrodhaḥ skandhajo'vāṅagro rājanyasya bādara audumbaro vā vaiśyasya vārkṣo daṇḍa ityavarṇasaṃyogenaika upadiśanti .. 69 ..
2.6.26.70
vāsaḥ .. 26.1.70 ..
2.6.26.72
kāṣāyaṃ caike vastramupadiśanti .. 72 .. (kha02)
2.6.26.73
māñjiṣṭhaṃ rājanyasya .. 73 ..
2.6.26.74
hāridraṃ vaiśyasya .. 74 ..
2.6.26.75
hāriṇamaiṇeyaṃ vā kṛṣṇaṃ brāhmaṇasya .. 75 ..
2.6.26.76
kṛṣṇaṃ cedanupastīrṇāsanaśāyī syāt .. 76 ..
2.6.26.77
rauravam̐ rājanyasya .. 77 ..
2.6.26.78
bastājinaṃ vaiśyasya .. 78 ..
2.6.26.79
āvikam̐ sārvavarṇikam .. 79 ..
2.6.26.80
kambalaśca .. 26.1.80..
2.6.26.81
brahmavṛddhimicchannajinānyeva vasīta kṣattravṛddhimicchanvastrāṇyevobhayavṛddhimicchannubhayamiti hi brāhmaṇam .. 81 ..
2.6.26.83
ajinaṃ tvevottaraṃ dhārayet .. 82 ..
na gāyenna rodet .. 83 ..
2.6.26.84
anṛttadarśī .. 84 ..
2.6.26.85
sabhāḥ samājām̐ścāgantā .. 85 ..
2.6.26.86
ajanavādaśīlaḥ .. 86 ..
2.6.26.87
rahaḥśīlaḥ .. 87 ..
2.6.26.88
gurorudācāreṣvakartā svairikarmāṇi .. 88 ..
2.6.26.89
strībhiryāvadarthasaṃbhāṣī .. 89 ..
2.6.26.90
mṛduḥ.. 26.1.90 ..
2.6.26.91
śāntaḥ .. 91 ..
2.6.26.92
dāntaḥ .. 92 ..
2.6.26.93
hrīmān .. 93 ..
2.6.26.94
dṛḍhasiddhirdhṛtiḥ .. 94 ..
2.6.26.95
aglāniḥ .. 95 ..
2.6.26.96
akrodhanaḥ .. 96 ..
2.6.26.97
samāhitaḥ .. 97..
2.6.26.98
brahmacārī .. 98 ..
2.6.26.99
anasūyaḥ .. 99 ..
2.6.26.101
sarvaṃ lābhamāharangurave sāyaṃprātaramatreṇa bhikṣācaryaṃ caredbhikṣa māṇo'nyatrāpapātrebhyo'bhiśastācca .. 26.1.100 ..
strīṇāṃ pratyācakṣāṇānāṃ samāhito brahmacārīṣṭaṃ dattam̐ hutaṃ prajāṃ paśūnbrahmavarcasamannādyamiti vṛṅkte tasmādu ha vai brahmacārisaṃghaṃ carantaṃ na pratyācakṣītāpi haiṣvevaṃvidha evaṃvrataḥ syāditi hi brāhmaṇam .. 101..
2.6.26.102
nānumānena bhaikṣamucchiṣṭaṃ dṛṣṭaśrutābhyāṃ tu .. 102 ..
2.6.26.103
bhavatpūrvayā brāhmaṇo bhikṣeta .. 103 ..
2.6.26.104
bhavanmadhyayā rājanyaḥ .. 104 ..
2.6.26.105
bhavadantyayā vaiśyaḥ .. 105..
2.6.26.106
tatsamāhṛtyopanidhāya gurave prabrūyādbhaikṣamidaṃ bho iti .. 106..
2.6.26.107
tena pradiṣṭaṃ bhuñjīta .. 107 ..
2.6.26.109
vipravāse gurorācāryakulāya .. 108 ..
tairvipravāse'nyebhyo'pi śrotriyebhyaḥ .. 109 ..
2.6.26.110
nā''tmaprayojanaścaret .. 26.1.110 ..
2.6.26.111
proṣito bhaikṣādagnau kṛtvā bhuñjīta .. 111 ..
2.6.26.112
bhuktvā svayamamatraṃ prakṣālayet .. 112 ..
2.6.26.113
na cocchiṣṭaṃ kuryāt .. 113 ..
2.6.26.114
aśaktau bhūmau nikhanet .. 114 ..
2.6.26.115
apsu vā praveśayet .. 115 ..
2.6.26.116
āryāya paryavadadhyādvā .. 116 ..
2.6.26.117
antardhine vā śūdrāya .. 117 ..
2.6.26.119
bhaikṣam̐ haviṣā sam̐stutaṃ tatrā''cāryoṃ devatārthe .. 118 ..
āhavanīyārthe ca .. 119 ..
2.6.26.120
taṃ bhojayitvā yaducchiṣṭaṃ prāśnāti .. 26.1.120 ..
2.6.26.121
havirucchiṣṭameva tat .. 121 ..
2.6.26.122
yadanyāni dravyāṇi yathālābhamāharāti dakṣiṇā eva tāḥ .. 122 ..
2.6.26.123
sa vā eṣa brahmacāriṇo yajño nityaṃ pratataḥ .. 123 ..
2.6.26.124
na cāsmai śrutivipratiṣiddhamucchiṣṭaṃ dadyāt .. 124..
2.6.26.126
yathā kṣāralavaṇamadhumāṃsānīti .. 125 .. (kha. 3)
etenānye niyamā vyākhyātāḥ .. 126 ..
2.6.26.127
śrutirhi balīyasyānumānikādācārāt .. 127 ..
2.6.26.128
dṛśyate cāpi pravṛttikāraṇam .. 128 ..
2.6.26.129
prītirhyupalabhyate .. 129..
2.6.26.130
piturjyeṣṭhasya ca bhrāturucchiṣṭaṃ bhoktavyam .. 26.1.130 ..
2.6.26.131
dharmavipratipattāvabhojyam .. 131 ..
2.6.26.132
sāyaṃprātarudakumbhamāherat .. 132 ..
2.6.26.133
sadā'raṇyādedhānāhṛtyādho nidadhyāt .. 133 ..
2.6.26.134
nāstamite samiddhāro gacchet .. 134 ..
2.6.26.135
agnimiddhvā parisamuhya samidha ādadhyātsāyaṃ prātaryathopadeśam .. 135 ..
2.6.26.136
sāyamevāgnipūjetyeke .. 136 ..
2.6.26.137
samiddhamagniṃ pāṇinā samūhenna samūhanyā .. 137 ..
2.6.26.138
prāktu yāthākāmī .. 138 ..
2.6.26.139
nāgnyudakaśeṣeṇa vṛthākarmāṇi kuryādācāmedvā ..139..
2.6.26.140
pāṇisaṃkṣubdhenodakenekapāṇyāvarjitena ca nā''cāmet .. 26.1.140..
2.6.26.141
svapnaṃ ca varjayet .. 141..
2.6.26.142
athāharaharācāryaṃ gopāyeddharmārthayuktaiḥ karmabhiḥ .. 142 ..
2.6.26.144
sa guhyātsaṃviśanbrūyāddharmagopāyamājūgupamahamiti .. 143 ..
pramādādācāryasya buddhipūrvaṃ vā niyamātikramam̐ rahasi bodhayet .. 144 ..
2.6.26.145
anivṛttau svayaṃ karmāṇyārabhet .. 145 ..
2.6.26.146
nivartayedvā .. 146 ..
2.6.26.147
atha yaḥ pūrvotthāyī jaghanyasaṃveśī bhavati tamāhurna svapitīti ..147..
2.6.26.148
sa ya evaṃ praṇihitātmā brahmacārī bhavatyatraivāsya sarvāṇi phalavanti karmāṇyavāptāni bhavanti yānyapi gṛhamedhe .. 148 ..
2.6.26.148_2
iti satyāṣāḍhahiraṇyakeśiśrautasūtre (dharmasūtrāparaparyāye) ṣaḍviṃśapraśne prathamaḥ paṭalaḥ .. 1 .. (kha0 4)
2.6.26.148_3
26.2
atha dvitīyaḥ paṭalaḥ .
niyameṣu tapa:śabdaḥ ..1..
2.6.26.148_4
tadatikrame vidyākarma niḥsravati brahma sahāpatyādetasmāt .. 2..
2.6.26.148_5
kartṛpatyamanāyuṣyaṃ ca .. 3 ..
2.6.26.148_6
tasmādṛṣayo'vareṣu na jāyante niyamātikramāt .. 4 ..
2.6.26.148_7
śrutarṣayastu bhavanti kecitkarmaphalaśeṣeṇa punaḥsaṃbhave'pi .. 5 ..
2.6.26.148_8
atha yathā śvetaketuḥ .. 6 ..
2.6.26.148_9
yatkiṃca samāhito'brahmāxpyācāryādupayuṅkte brahmavadeva tasminphalaṃ bhavati .. 7..
2.6.26.148_10
atho yatkiṃca manasā vācā cakṣuṣā vā saṃkalpayandhyāyatyāhābhivipaśyati vā tathaiva tadbhavatītyupadiśanti ..8..
2.6.26.148_11
guruprasādanīyāni karmāṇi svastyayanamadhyayanasaṃvṛttiriti .. 9..
2.6.26.148_12
ato'nyāni nivartante brahmacāriṇi .. 10 ..
2.6.26.148_13
svādhyāyadhṛgdharmarucistapasvyṛjurmṛduḥ sidhyati brahmacārī ..11..
2.6.26.148_14
sadā mahāntamapararātramutthāya gurostiṣṭhanprātarabhivādayī( ye )tāsāvahaṃ bho iti .. 12 ..
2.6.26.148_15
samānagrāme ca vasatāmanyeṣāmapi vṛddhatarāṇāṃ prākprātarāśāt .. 13 ..
2.6.26.148_16
proṣya ca samāgame .. 14 ..
2.6.26.148_17
svargamāyuścepsan .. 15 ..
2.6.26.148_18
dakṣiṇaṃ bāhum̐ śrotrasamaṃ prasārya brāhmaṇo'bhivādayītoraḥsamam̐ rājanyo madhyasamaṃ vaiśyo nīcaiḥ śūdraḥ .. 16 ..
2.6.26.148_19
prāñjaliḥ .. 17 ..
2.6.26.148_20
plāvanaṃ ca nāmno'bhivādane pūrveṣāṃ varṇānām .. 18 ..
2.6.26.148_21
udita āditya ācāryeṇa sametyopasaṃgrahaṇam .. 19..
2.6.26.148_22
sadaivābhivādanam .. 20 ..
2.6.26.148_23
upasaṃgrāhya ācārya ityeke .. 21 ..
2.6.26.148_24
dakṣiṇena pāṇinā dakṣiṇaṃ pādamavastādabhimṛśya sakuṣṭhikamupasaṃgṛhṇīyāt .. 22 ..
ubhābhyāmevobhāvabhipīḍayata upasaṃgrāhyāvityeke .. 23 ..
2.6.26.148_25
sarvāhṇaṃm̐ suyukto'dhyayanādanantaro'dhyāye .. 24 ..
2.6.26.148_26
tathā gurukarmasu manasā cānadhyāye .. 25 ..
2.6.26.148_27
āhūtādhyāyī ca syāt .. 26 .. (kha0 5).
2.6.26.148_28
sadā niśāyāṃ gurum̐ saṃveśayettasya pādau prakṣālyasaṃvāhyānujñātaḥ saṃviśet .. 27 ..
2.6.26.148_29
na cainamabhiprasārayīta .. 28 ..
2.6.26.148_30
na khaṭvāyām̐ sato'bhiprasāraṇamastītyeke .. 29 ..
2.6.26.148_31
na cāsya sakāśe saṃviṣṭo bhāṣeta .. 30 ..
2.6.26.148_32
abhibhāṣitastvāsīnaḥ pratibrūyāt .. 31..
2.6.26.148_33
anūtthāya tiṣṭhantam .. 32..
2.6.26.148_34
gacchantamanugaccheddhāvantamanudhāvenna sopānadveṣṭitaśirā avahitapāṇirvā''sīdet .. 33 ..
2.6.26.148_35
adhvāpannastu karmayukto vā''sīdet .. 34 ..
2.6.26.148_36
na cedupasīdet .. 35..
2.6.26.148_37
devamivā''cāryamupāsītāvikathayannavimanā vācam̐ śuśrūṣamāṇo'sya .. 36..
2.6.26.148_38
anupasthakṛtaḥ .. 37 ..
anuvāti vītaḥ .. 38 ..
2.6.26.148_39
apratiṣṭabdhaḥ pāṇinā .. 39 ..
2.6.26.148_40
anapaśrito'nyatra .. 40..
2.6.26.148_41
yajñopavītī dvivastraḥ..41..
2.6.26.148_42
adho'nivītastvekavastraḥ .. 42 ..
abhimukho'nabhimukham .. 43 ..
2.6.26.148_43
anāsanno'natidūre .. 44 ..
2.6.26.148_44
yāvadāsīno bāhubhyāṃ prāpnuyāt .. 45 ..
2.6.26.148_45
aprativātam .. 46 ..
2.6.26.148_46
ekādhyāyī dakṣiṇaṃ bāhuṃ pratyupasīdet .. 47..
2.6.26.148_47
yathāvakāśaṃ bahavaḥ .. 48 ..
2.6.26.148_48
tiṣṭhati ca nānvāsīta nāsanayogavihite .. 49 ..
2.6.26.148_49
āsīne ca na saṃviśet .. 50 ..
2.6.26.148_50
ceṣṭati ca cikīrṣaṃstacchaktiviṣaye .. 51..
2.6.26.148_51
na cāsya sakāśe'nvaksthāninamupasaṃgṛhṇīyāt .. 52..
2.6.26.148_52
gotreṇa vā kīrtayet .. 53..
2.6.26.148_53
na cainaṃ pratyuttiṣṭhedanūttiṣṭhedvā'pi cedasya guruḥ syāt .. 54..
2.6.26.148_54
deśāttvāsanācca saṃsarpet .. 55 ..
2.6.26.148_55
nāmnā tadantevāsinaṃ gurumapyātmana ityeke .. 56 ..
2.6.26.148_56
yasmim̐stvanācāryasaṃbandhādgauravaṃ vṛttireva tasminnanvaksthānīye'pyācāryasya .. 57 ..
2.6.26.148_57
bhuktvā cāsya sakāśe nānutthāyocchiṣṭaṃ prayacchet .. 58 ..
2.6.26.148_58
ācāmedvā .. 59 ..
kiṃ karavāṇītyāmantrya .. 60 .. (kha0 6).
2.6.26.148_59
uttiṣṭhettūṣṇīṃ vā .. 61 ..
2.6.26.148_60
nāpaparyāvarteta guroḥ pradakṣiṇīkṛtyāpeyānna prekṣeta nagnāṃ striyam .. 62 ..
oṣadhivanaspatīnācchidya nopajighreta .. 63 ..
2.6.26.148_61
upānahau chatraṃ yānamiti varjayet .. 64 ..
2.6.26.148_62
nopajighretstriyaṃ mukhena .. 65 ..
2.6.26.148_63
na hṛdayena prārthayet .. 66 ..
2.6.26.148_64
nākāraṇādupaspṛśet .. 67 ..
rajasvalo raktadansatyavādī syāditi hi brāhmaṇam .. 68 ..
First 200 of 727 passages. Read on
Linked texts (8)
- Āpastambadharmasūtra — Āpastamba, Sanskrit
- Gopathabrāhmaṇa 1.1.1–1.3.6 (ed. Mitra and Vidyābhūṣaṇa 1872) — Sanskrit
- Hiraṇyakeśiśrautasūtra (ed. Kāśīnāthaśāstrī Āgāśe, Ānandāśrama 1907, with Mahādeva's Vaijayantī) — Sanskrit
- Hiraṇyakeśidharmasūtra — Hiraṇyakeśin, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Ācārabhūṣaṇa — Tryambaka rāma oka 1794, Sanskrit
- Daśanirṇaya — Veṅkaṭanātha Vaidikasārvabhauma, Sanskrit
- Siddhāntasiddhāñjana — Kṛṣṇānanda Sarasvatī 1640, Sanskrit