Pramāṇa · Search · About · API

Kalpah 2.6.3.265_94

Kalpaḥ 2.6.3.265_94

Language
Sanskrit

2.6.3.265_94

tathā ca śrutyaiva bodhitasya na padāntarāpekṣā yena vākyamāvamāpanne vākye maidā
syāt . taduktaṃ pārthasārathimitraiḥ-
nanu ca-nimittaphalasaṃvandha ekavākyena yujyate .
uddeśyadvayasaṃbandhe vākyamedaḥ prasajyate .. iti .
prāmākaroktamāśaṅkyoktam-ucyate-
dvābhyāṃ vidheyasaṃbandhe vākyabhedaḥ prasajyate .
uddeśyena nimittena vidheyasya na saṃgatiḥ .. iti .
vivṛtaṃ ca tenaiva vidheyasya dvābhyāṃ saṃbandhe vākyamedo bhavati . na ceha tathā
vidheyasya karmaṇaḥ phalena saṃvandhaḥ kartavyatāyā nimittena . na caiva
sati vākyabhedo mavati . sākāṅkṣatvāca, mavati hyasminsatīdaṃ kuryādityukte
kimarthamityākākṣā . tatraivamarthamiti saṃbandhyamānaṃ phalaṃ na vākyaṃ minatti .
samānajātīya yuddeśyaṃ vākyaṃ bhinatti . yathā yasya pitā pitāmahaḥ somaṃ na pibediti
nimittadvayaṃ, yaḥ prajākāmaḥ paśukāmaḥ syāditi phaladvayam . tasmānna vākyabheda iti
vivṛtam . nanu tahi kāmyaṃ karma nimittaphaloddeśena vidhīyamānaṃ na vākyamedāsprayoga-
bhedamāpādayediti cet . na . satyāmicchāyāṃ kāmanayā pravṛttirasatyāṃ na, niyate tu niyama-
nāto virodhe'pyekavākyatā na balātkiyata iti śrutanānāvākthayoṃvidyamānavākya-
bhedātprayogabheda eva . prakṛte tu viniyoktatayā vidhipratyayaścatyaivānvitāmidhāyinyā
māvanā phalaṃ ca tatsaṃbandhaśca samaptamayameva bodhyante taduttarakālaṃ vākyena nimittasaṃbandha
iti sa ekenaiva vākyena mavatīti na pūrvasya tyāgaḥ . ata evāpi pratyavāyaparihā-
rārthatvaṃ vākyavimataṃ śrautamiṣṭasādhanatvaṃ na bādheta virodhāt . atha yaduktaṃ sādhyāna-
pekṣaṇāditi nadapi paritam . ākākṣā hyanvitābhidhīyamānapratyayānvaye nāṅgaṃ
kiṃtu vākye . asticā''kāṅkṣā'pi pūrvavṛttasaṃbandhe sā'nena bādhyata ityuktamaivaitatsūtrā-
vayaveneti . nanvajñānakṛtāindhājñānena muktiriti yuktaṃ na karmādhyapi pramākaraṇānī-
tyāśaṅkānirāsārthametadeva sūtraṃ yogyam . tāni niḥśreyasasādhanāni dhāryante'vadhāryante .
kutaḥ, yataḥ śabdā vividiṣantītyādayo vividiṣādhutpattidvārā niḥśreyasasādhanasve
satyāpāḍhaviracitaṃ śrautasūtra- [ 3tṛtīyapraśne-