Pramāṇa · Search · About · API

Pamcasaga 21

Paṃcāsaga 21

Language
Māhārāṣṭrī Prakrit

21.1

rattaṃ jāva baṃbhacerapālaṇaṃ | avāvāraposaho'vi desao savvao ya, tattha desao amugaṃ vāvāraṃ na karemi, savvao puṇa savvaṃvi vāvāraṃ
halasagaḍagharakammāi na karemi | tattha avāvāravisae-jo desao posahaṃ karei sa sāmāiyaṃ karei vā na vā, jo puṇa savvao
avāvāraposahaṃ karei sa niyamā sāmāiya karei, jai na karei tayā sāmāiyaphaleṇaṃ vaṃcijjai | taṃ ca kahiṃ keṇa vā vihiṇā
kareitti ? evaṃ bhaṇai-ceiyaghare vā sāhumūle vā ghare vā posahasālāe vā, ummukkamaṇisuvanno vavagayamālāvannagavilevaṇapaharaṇo, taṃmi ya kae paḍhai potthayaṃ vā vāei, dhammajjhāṇaṃ vā jhiyāi, jahā-ee sāhuguṇā ahaṃ maṃdabhaggo na samattho dhāreuṃ
evamāī vibhāmā-“ taṃ sattio karejjā tavo u jo vannio samaṇadhamme | desāvagāsieṇaṃ jutto sāmāieṇaṃ vā

21.2

savvesu kālapavvesu pasattho jiṇamae tavo jogo | aṭṭhamipakkharasīsu ya niyameṇa havejja posahio

21.1-2

” ettha ya jai
āhārasarīrasakkārabaṃbhaceraposahaṃpi va avāvāraposahaṃpi annattha'ṇāmogeṇaṃti evamāī āgāruccāraṇapuvvagaṃ paḍivajjai tayā
sāmāiyaṃpi saphalaṃ hoi, jao thūlaṃ posahapaccakkhāṇaṃ suhumaṃ sāmāiyapaccakkhāṇaṃ, tahā posahi eṇavi sāvajjavāvārā na
kāyavvā ceva, tao sāmāiyaṃ akaraṃto sāmāiyalābhāu bhassai, jai puṇa sāmāyārīvisesāu sāmāiyammica ‘ duvihaṃ
tiviheṇa 'nti evaṃ posahaṃ paḍivajjai tayā sāmāiyattho posahe ceva gautti kāuṃ na sāmāiyaṃ acaṃtaṃ saphalaṃ, jai paraṃ posahasāmāiyalakkhaṇaṃ vaṭṭugaṃ paḍivannaṃ bhaṇaṃti evaṃvihabhāvaṇāe saphalaṃti | ettha ya ja bhaṇiyaṃ ‘ jai puṇa sāmāyārīvisesāo
sāmāiyammi duvihaṃ tiviheṇa posahaṃ paḍivajjai 'tti evamāi, tamiyāṇiṃ sāmāyārīvisesaṃ puvvāyariyabhaṇiyaṃ daṃsemi“ aha bhattasuhavirayamaṇo aṇannamāmannacaraṇarāgeṇa | jai suhakaṃkhī kira kuṇai savvao posaha maṭṭho

21.1-3

” paḍhamaṃ namokkāravibohāi kāuṃ ujjittu cittavāsaṃgaṃ gosagge iriyaṃ paḍikkamiya aṃgapaḍilehaṇaṃ kariya, uccārabhūmiṃ pehettā chomavaṃdaṇeṇa
vaṃdiya icchākāreṇa saṃdisaha pottiyaṃ paḍilehemitti bhaṇiya khamāsamaṇapuvvaṃ pottiyaṃ paḍilehiya khamāsamaṇeṇa posahaṃ saṃdisāviya
bīyakhamāsamaṇeṇa posahe ṭhāmitti bhaṇittā khamāsamaṇaṃ dāuṃ uḍḍhio īsi oṇayakāo guruvayaṇamaṇubhāsaṃto namokkāramuccariya
bhaṇai-“karemi bhaṃte ! posahaṃ āhāraposahaṃ savvao desao vā sarīrasakkāraposahaṃ savvao baṃbhaceraposahaṃ savvao avāvāraposahaṃ
savvao cauvihe posahe sāvajjaṃ jogaṃ paccakkhāmi jāva ahorattaṃ pajjuvāsāmi duvihaṃ tiviheṇaṃ maṇeṇaṃ vāyāe kāeṇaṃ, na karemi na
kāravemi tassa bhaṃte ! paḍikkamāmi niṃdāmi garihāmi appāṇaṃ vosirāmi” imaṃ puṇa paḍhiyāsiddhameva, navaraṃ ahorattaṭhāṇe divasaṃ
rāiṃ vā pajjuvāsāmi eyaṃti daṭṭavvaṃ, puṇo posahavihiṇā sāmāiyamuhapottiṃ pehittā khamāsamaṇeṇa saṃdisāviya bīyakhamāsamaṇapuvvaṃ
sāmāie ṭhāmitti bhaṇittā khamāsamaṇapuvvaṃ addhāvaṇayagatto paṃcamaṃgalaṃ kaṭṭittā bhaṇai “karemi bhaṃte ! sāmāiyaṃ sāvajjaṃ jogaṃ
paccakkhāmi jāva niyamaṃ pajjuvāsāmi duvihaṃ tiviheṇaṃ maṇeṇaṃ vāyāe kāeṇaṃ, na karemi na kāravemi tassa bhaṃte ! paḍikkamāmi
niṃdāmi garihāmi appāṇaṃ vosirāmi |” eyassa attho-karemi-abbhuvagacchāmi abbhuvagamagahaṇeṇa ya tulādaṃḍanāyao
nāṇajayaṇāo vi gheppaṃti, evameva viraīsaṃbhavāo, jao bhaṇiyaṃ “nāṇabbhuvagamajayaṇāhiṃ vajjiviraio aime bhaṃge |”
evamāi, bhaṃtetti-guruāmaṃtaṇaṃ, imaṃ ca savvasuhāṇuṭṭhāṇāṇaṃ gurupārataṃtapadarisaṇaparaṃ, tahāhi-“guruṇāṇunnāyāṇaṃ kiccaṃ
kiṃcīpa jamiha samaṇāṇaṃ | bahuvelāikamāo savvattha pucchaṇā bhaṇiyā

21.1-4

” tahā “gurupārataṃtanāṇaṃ saddahaṇaṃ eyaṃ saṃgayaṃ
ceva | etto u carittīṇaṃ māsatusāīṇa niddidvaṃ

21.1-5

” kiṃ ?, sāmāiyaṃ-samabhāvalābharūvaṃ, tattha ya sāvajjaṃ jogaṃ-asubhaṃ
vāvāraṃ aṇumaivajaṃ paccakkhāmi-nivāreṃmi jāva niyamaṃ pajjuvāsāmi-jattiyaṃ kālaṃ sāmāiyavayamāsevemi, vayakālo ya
jahanneṇa vi kila muhutto, jao-“kāūṇa takkhaṇaṃ ciya pārei karei vā jahicchāe | aṇavaṭṭiyasāmāiyaṃ aṇāyarāo na taṃ
suddhaṃ

21.1-6

” anne puṇa iha ṭhāṇe “jāva posahaṃ pajjuvāsāmi”tti bhaṇāveti
paccakkhāṇaṃ ca sāmanneṇa navahā ‘tivihaṃ tiviheṇaṃ’ iccāī, tattha ṭhavaṇā
gāhā-“tidugegāṇaṃ tiyattiyaṃ tidugege ya tigatiga addhe ṭhavasu | meyā tinneva tige
paḍhame ekko nava navaḍaṃkesu ||1||” ṭhavaṇā to cautthapayārasaṃgahamāha-duvihaṃ tiviheṇaṃ,
so'vi tihā to paḍhamabheyaniyamaṃ karoti-maṇeṇaṃ vāyāe kāeṇaṃ, na karemi, na kāravemi, tassa-sāvajjajogassa, bhaṃtetti puṇo
bhaṇaṇaṃ āyarakkhāvaṇatthaṃ, sugurupaḍivattiṃ viṇā na kiṃci kusalamiti jāṇāvaṇatthaṃ ca, jao-“gurusakkhio hu dhammo saṃpunnavihī
kayāi u viseso | vitdhayarāṇākaraṇaṃ sugurusagāse guṇā hoṃti

21.1-7

” paḍikkamāmi-niyattāmi, niṃdāmi-āyasamakkhaṃ,
garahāmi-gurumāipaccakkhaṃ, bhaṇiyaṃ ca-“maṇasā micchādukkaḍakaraṇaṃ bhāveṇa iha paḍikkamaṇaṃ | sacarittapattayāo niṃdā garahā
parasamakkhaṃ

21.1-8

” appāṇaṃ-sāvajjajogakāriṇaṃ vosirāmi-cayāmi, ahavā pāgayalakkhaṇāu appaṇā-niyaggābhippāeṇa na
balābhiyogāiṇā, appeṇa sahajapariṇāmakayaṃ dhammāṇuṭṭhāṇaṃ kammanijjarākāraṇaṃti khaeu, vosirāmi-sāvajjajogo saṃvajjai,
saṃraṃbhasamāraṃbhāraṃbharūvaṃ saṃvegapavalayāe muṃcāmi ema sāmāiyasuttasaṃkhevattho
evaṃ posahaṃ sāmāiyaṃ ca paḍivajjiuya khamāsamaṇadugeṇa cāmāratte kaṭṭhāsaṇaṃ uunaṃde pāuṃuṇagaṃ vā pamajjiya khamāsamaṇadugeṇa
ceva saṃdisāviya sajjhāyaṃ uvautto suhaṃnisanno kuṇai, bhāvao ege vā aṇege vā, gīyatthasāhusaṃbhave ya sabahumāṇaṃ tappajjuvāsaṇāparo avassaṃ siddhaṃtasārasavaṇaṃ vihiṇā karei, bhaṇiyaṃ ca-"titthe suttatthāṇaṃ gahaṇaṃ vihiṇā u ettha titthamiṇaṃ | ubhayannaceva gurū vihī u viṇayāio citto

21.2-2

ubhayannūvi ya kiriyāvaro dṛḍhaṃ pavayaṇāṇurāgī ya | sasamayapannavago pariṇao
ya patto ya accatthaṃ

21.3

" tahā "suttā atthe jatto ahiyayaro navari hoi kāyavvo | etto ubhayavisuddhitti khayagaṃ kevalaṃ suttaṃ

21.1-9

" tao pauṇaporisīe khamāsamaṇeṇa saṃdisāviya khamāsamaṇapuvvameva paḍilehaṇaṃ karemitti bhaṇiya muhaṇaṃtagaṃ paḍilehittā
saṃbhavabhaṃḍovagaraṇaṃ paḍilehei, majjhaṃ sabatthasajjhāo jāva kālavelā, tao jai ceihare vaṃdaṇaṃ na kayaṃ to taṃ karei | viivaṃdaṇaṃ
hi jai gihīhiṃ ahoratte sattahā tihā vā kāyavvaṃ, tattha sattahā-suttuṭṭhio 1 paccūsāvassae 2 ceihare 3 bhottukāmo 4 bhottā
paccakkhaṃto 5 paosāvassae 6 suvitukāmo ya 7 taṃ karei, tihā puṇa tisaṃjhaṃ phuḍameva, jo puṇa āhāraposaho desao so tattheva
posahasālāe ghare vā sāhuva gaṃtuṃ punne paccakkhāṇe tīriṇa ya khamāsamaṇa dugeṇa (puvvaṃ) muhapotti paḍilehiya khamāsamaṇeṇa vaṃdiya
bhaṇai-icchākāreṇa saṃdisaha pārāvai porisiṃ purimaḍḍhaṃ cauvvihāra ekkāsaṇa nivīyamagayaṃbilaṃ vā kayaṃ, jā kāvi velā tāe pārāvemi, tao sakkatthaeṇa ceie vaṃdiya sajjhāyaṃ solasa vīsaṃ vā siloge kāuṃ jahāsaṃbhavaṃ atihisaṃvibhāgaṃ dāuṃ muhatthapāe
paḍilehiya navakārapuvvaṃ arattaduṭṭho maṇavaikāehiṃ akkamakkāriyaṃ phāsuyaṃ bhattapāṇaṃ bhuṃjai, bhaṇiyaṃ ca-"rāgaddosavirahiyā vaṇlevāiuvamāe bhuṃjaṃti | kaṭṭituṃ namokkāraṃ vihīe guruṇā aṇunnāyā

21.2-3

asurasuraṃ acavacavaṃ aduyamavilaṃbiyaṃ aparisāḍi
maṇavayaṇakāyagutto bhuṃjejjaha pakkhivaṇasohi (i sāhuva uvautto)

21.1-10

" evamāi, evaṃ vihiṇā bhuṃjituṃ īriyāvahiyaṃ
paḍikkamiya duvālasāvattavaṃdaṇaṃ kāuṃ paccakkhāi, jai puṇa sarīraciṃtāe aṭṭo to āvassithaṃ kāuṃ-“ajjhayaliyā aṇuraṃtā
vigahārahiyā vayaṃti samaṇova | nisihuttu uggalagahaṇaṃ āvaḍa(yama)ṇaṃ vaccamāsajja

21.1-11

” icchāṃivihiṇā avaradakkhiṇāe
disāe aṇāvāyamasaṃloyāiguṇajutte tasapāṇabīyarahie thaṃḍile disipavaṇagāmabūrithāivihiṇā pāsavaṇuccāraṃ vosiriya
puvvakameṇa viyārabhūmīo saṭṭāṇamāgamma nisīhiyaṃ kāuṃ khamāsamaṇapuvvaṃmiriyaṃ paḍikkama guruṃ pai bhaṇaṃti-icchākāreṇa
saṃdisaha gamaṇāgamaṇaṃ āloyahaṃ, āvassī kariya avaradakkhiṇāe disihi jāiu disāloyaṃ kariya saṃḍāsage thaṃḍilaṃ ca
pamajjiya uccārapāsavaṇaṃ vosiriya nisīhī kariya posahasālaṃ paviṭṭhā āvaṃtehiṃ jaṃtehiṃ jaṃ khaṃḍiyaṃ jaṃ virāhiyaṃ tassa
micchāmi dukkaḍaṃ | tao taheva sajjhāyaṃ karei jāva samogāḍhā caramaporisī, tao chobhavaṃdaṇaṃ dāuṃ icchākāreṇa saṃdisaha
paḍilehaṇaṃ karemi, puṇo vaṃdiya posahasālaṃ pamajjemitti bhaṇiya tao bhattaṭṭhī iyaro ya dovi muhaṇaṃtagaṃ sakāyaṃ paḍilehiṃti
pacchā abhattaṭṭhio khamāsamaṇadugeṇa aṃgapaḍilehaṇaṃ saṃdisāvei, tao posahasālaṃ pamajjai, tao dukkhamāsamaṇapuvvayaṃ muhaṇaṃtayaṃ paḍilehiya appaṇo uvahiṃ thaṃḍille ya saṃdisāviya vatthaṃ kaṃbalāi jāva kaḍipaṭṭayaṃ paḍilehei, bhattaṭṭho puṇa aṃgapaḍilehaṇaṃ
saṃdisāviya kaḍipaṭṭayaṃ paḍilehei, esa viseso, sesavihī tullo, tao khamāsamaṇadugeṇa potti paḍilehittā sajjhāyaṃ vaimaṇaṃ
ca saṃdisāviya paḍhaṇaguṇaṇasiṃddhaṃtasuṇaṇāi kuṇaṃti jāva kālavelā, tao so cautthīsaṃ uccārapāsavaṇaṇa thaṃḍile pehei,
tao chatthabhaṇasamae paḍikkamiya vissāmaṇāi sāhukiccaṃ kiccā sajjhāyaṃ saṃdisāviya tapparāyaṇo tāva acchai jāva puṇṇā
paḍhamaporisī, tao kāiyā uvaogaṃ kāuṃ khamāsamaṇadugapuvvaṃ muhapottiya paḍilehiya khamāsamaṇaṃ dāuṃ bhaṇai-icchākāreṇa
saṃdisaha rāiṃsaṃthārayaṃ saṃdisāvemi, puṇa khamāsamaṇaṃ dāuṃ rāiṃsaṃthārae ṭhāmīti bottuṃ saṃthārabhūmiṃ gaṃtuṃ muhapattagaṃteṇa
sasīsovariyaṃ kāyaṃ bhūmiṃ saṃthārayaṃ ca pamajjittā namokkāraṃ sāmāiyaṃ ca tikkhutto kaṭṭuittā aṇujāṇaha nisīhī namo khamāsamaṇāṇaṃti bhaṇiya saṃthārae ṭhāi, vāhuvahāṇeṇa vāmapāseṇa apamatto niddāpamokkhaṃ kuṇai, jai uvaṭṭai pamajjai sāhuva, kukkuḍididvaṃteṇaṃ hatthapāyasaṃkoyapasāraṇaṃ karei, suttaviuddho sarīraciṃtaṃ kāuṃ iriyāvahiyaṃ paḍikkamittā jahanneṇavi gāhātigasajjhāyamaṇupehei asaṃthaṃrato saṃthārayaṃ pamajjiya nivajjai, citte ciṃtei ya jahā-“ jammajarāmaraṇajalo aṇāiyaṃ vasaṇasāvayāiṇṇo
jīvāṇa dukkhaheū kaṭuṃ ruddo bhavasamuddo

21.2-4

kālammi aṇāīe jīvāṇa vicittakammavasagāṇaṃ | taṃ natthi saṃvihāṇaṃ saṃbhavai jaṃ
na bhamirāṇaṃ

21.3-2

culasīijoṇilakkhasu poggalakulakoḍilakkhagahaṇesu | bhamireṇa ihāvayasaṃpayāu pattāu pattāu

21.4

piimāipauttabhāiṃsaṃbaṃdhā vāvahāriyāṃjaehiṃ | savve savvehiṃ sayā aṇaṃtakhutto ihaṃ pattā

21.5

” taddeha-“rāgorāgaralabharo taralai cittaṃ
tavei dosaggī | kuṇai aṇociyapavittiṃ mahāmaīṇaṃpi hā moho

21.6

puriseṇa muttapuvvaṃ nāriṃ daṭṭūṇa accuyaṃtasuro | takkhaṇasevī jāyai hahā tahiṃ ceva nanu ramae

21.7

iya mucchāisu sahasāraṃtagadevā jamesi teyataṇū | aṃgulaasaṃkhabhāgaṃ maṇiyā
maraṇaṃtasamughāe

21.8

” kiṃ bahuṇā ! pāyamiha jīvā-“annāṇaṃdhā micchattamohiyā kuggahuggahagahiyā | maggaṃ na niyaṃti na
saddahaṃti ciṃduṃti na ya uciyaṃ

21.9

tā kaiyā taṃ sudinaṃ sā sutihī taṃ bhave sunakkhattaṃ | jattha suguruparataṃto caraṇabharadhuraṃ
dharisāmahaṃ

21.30

” evamāi | tao rāie caramajāme uṭṭhiūṇa iriyāvahiyaṃ paḍikkamiya puvvaṃ va potti pehiya namokkārapuvvaṃ
sāmāiyasuttaṃ kaṭṭiya saṃdisāviya sajjhāyaṃ kuṇai appasaddeṇa jahā tattāyagolakappā gharakoillāī na jaggaṃti jāva paḍikkaappaḍilihuppamajjasejjāe vajjaī ettha | sammaṃ ca aṇaṇupālaṇamāhārasu savvesuṃ

Commentaries (1)