Viyahapannatti v5.p236

v5.p236

śatakaṃ-5, vargaḥ-, uddeśakaḥ-4 atastasyāṃ vartamānasya 'kappāo'tti devalokāt 'saggāo'tti svargāda, devalokadeśātprastaṭādityarthaḥ, vimāṇāo'ttiprastaṭaikadeśāditi, vāgaraṇāiṃtivyākriyantaitivyākaraṇāḥ-praśnārthā adhikṛtā eva kalpavimānādilakṣaṇāḥ | devaprastāvādidamāha
mū. (230) bhaṃtetti bhagavaṃgoyame samaṇaṃjāva evaṃ vadāsī-devāṇaṃbhaṃte! saṃjayāti vattavvaṃ siyā?, goyamā! no tiṇaḍhe samaḍhe, abbhakkhāṇameyaṃ, devāṇaṃ bhaṃte ! asaṃjatāti vattavvaṃ siyā?
goyamā ! no tiṇaḍhe0, niṭhuravayaṇameyaṃ, devā ṇaṃ bhaṃte ! devā ṇaṃ bhaṃte ! saṃjayāsaṃjayāti vattavvaṃ siyā?, goyamā! notiṇaḍhe samaḍhe, asabbhūyameyaṃ devāṇaṃ, se kiṃ khātiṇaṃbhaṃte ! devāti vattavvaṃ siyā?, goyamā ! devāṇaṃ nosaṃjayāti vattavvaṃ siyā ||
vṛ. 'devā ṇa'mityādi, ‘se kiṃ khāi ṇaṃ bhaṃte ! devāi vattavvaṃ siya'tti 'se' iti athārthaḥ kimiti praśnārthaḥ khāitti punararthaḥ ṇaṃ vākyālaṅkārārthaḥ devā iti yadvastu tadvaktavyaṃ syāditi | 'nosaṃjayāi vattavvaṃ siya'tti nosaṃyatā ityetadvaktavyaṃ syāt, asaṃyataśabdaparyāyatve'pi nosaṃyataśabdasyāniṣṭhuravacanatvānmṛtaśabdāpekṣayā paralokībhūtaśabdavaditi |
mū. (231) devā ṇaṃ bhaṃte ! kayarāe bhāsāe bhāsaṃti?, kayarā vā bhāsā bhāsijjamāṇī visissati?, goyamā! devā ṇaṃ addhamāgahāe bhāsāe bhāsaṃti, sāvi ya ṇaṃ addhamāgahā bhāsā bhāsijjamāṇī visissati ||
vṛ. devādhikārādevedamāha-'devāṇa'mityādi visissai'ttiviśiṣyateviśiṣṭā bhavatītyarthaḥ, 'addhamāgaha'tti bhāṣā kila ṣaḍvidhā bhavati, yadāha||1|| “prākṛtasaṃskṛtamāgadhapiśācabhāṣā ca saurasenī ca|
ṣaṣṭho'tra bhūribhedo deśaviśeṣādapabhraṃśaḥ|| tatra māgadhabhāṣālakṣaṇaṃ kiñcitkiñcicca prākṛtabhāṣālakṣaṇaṃ yasyāmasti sārddha māgadhyā iti vyutpattyā'rddhabhāgadhīti | kevalichadmasthasya vaktavyatāprastāva evedamāha
mū. (232) kevalī ṇaṃ bhaṃte ! aṃtakaraṃ vā aṃtimasarīriyaṃ vā jāṇati pāsai ?, haṃtā ! goyamā! jāṇati pāsati | jahāṇaṃbhaṃte! kevalī aṃtakaraṃ vā aṃtimasarīriyaṃ vā jāṇati pāsati tahāṇaṃchaumatthevi aṃtakaraṃ vā aṃtimasarīriyaṃ vā jāṇati pāsati?, goyamā! notiṇaḍhe samaḍhe, socā jāṇati pāsati, pamāṇato vā, se kiṃtaṃ socā ṇaṃ?, kevalissa vā kevalisāvayassa vā kevalisāviyāe vā kevaliuvāsagassa vā kevaliuvāsiyāe vā tappakkhiyassa vā tappakhiyasāvagassa vā tappakkhiyasāviyāe vā tappakkhiyauvāsagassa vā tappakkhiyauvāsiyāe vā se taṃ socā|
__vṛ. 'kevalī'tyādi, yathākevalījānātitathāchadmasthonajānāti, kathañcitpunarjānātyapīti, etadevadarśayannāha- ‘socce tyādi kevalissa'tti kevalinaḥ' jinasyāyamantakarobhaviṣyatītyādi vacanaṃ śrutvā jānātīti, 'kevalisāvagassa vatti janasya samīpe yaḥ śravaṇārthī san śrṛṇoti tadvākyānyasau kevaliśrāvakaḥ tasya vacanaṃ śrutvā jānāti|
sahi kila jinasya samīpe vākyāntarāni śrṛṇvan ayamantakaro bhaviṣyatītyādakamapi vākyaṃ śrṛṇuyāt tataśca tadvacanaśravaṇājjānātīti, 'kevaliuvāsagassa'tti kelinamupāste yaḥ