Pramāṇa · Search · About · API

Viyahapannatti v5.p264

Bhagavatīvṛtti v5.p264

Language
Sanskrit

v5.p264

geveñjadevāṇaṃ'ti iha yadyapi graiveyakadhastanatraye saṅkhyātāni varṣāṇāṃ śatāni madhyame sahasrāṇi uparime lakṣāni viraha ucyate tathāpi dvigunite'pica saṅkhyātavarṣatvaṃ na virudhyate, vijayādiṣu tvasaṅkhyā-takālovirahaḥ sa ca dviguṇoto'pi sa eva, sarvārthaḥsiddhe palyopamasaṅkhyeyabhāgaḥ so'pi dvigunitaḥ saṅkhayeyabhāga eva syādataeva uktaṃ 'vijayavejayaṃtajayaṃtāparājiyāṇaṃ asaṃkhejjāī vāsasahassāī' ityādīti|
jīvādīneva bhaṅgayantareṇāha-'jīvāṇa'mityādi, ‘sopacayāḥ' savṛddhayaḥ prāktaneṣvanyeṣāmutpādāt ‘sāpacayāḥ' prāktanebhyaḥ keṣāñcidudvartanātsahānayaḥ ‘sopacayasāpacayāḥ' utpādodvarttanābhyāṃ vṛddhihānyoyugapadbhāvāt ‘sāpacayāḥ' prāktanebhyaḥ keṣāñcidudvartanātsahānayaḥ ‘sopacayasāpacayāḥ' utpādodvarttanābhyāṃ vṛddhihānyoryugapadbhāvāt, nirupacayanirapacayāḥ utpādodvarttanayorabhāvena vṛddhihānyorabhāvāt, nanūpacayo vṛddhirapacayastu hāni, yugapaddvayābhāvarūpañcāvasthitatvaṃ, evaṃ ca śabdabhedavyatirekeṇa ko'nayoḥ sūtrayorbhedaḥ?, ucyate, pūrvaṃ parimāṇa mātramabhipretam |
iha tu tadanapekṣamutpādodvarttanāmātraṃ, tataśceha tṛtīyabhaṅkake pūrvoktavṛddhayādivikalpānāṃ trayamapi syāt, tathāhi-bahutarotpāde vṛddhirbahuttarodvarttane ca hāni, samotpādodvartanayoścāvasthitatvamityevaṃ bheda iti |
“egidiyā taiyapae'tti sopacayasāpacayā ityarthaḥ, yugapadutpādodvarttanābhyāṃ vṛddhihānibhāvāt, śeṣabhaṅgakeṣu tu te na saṃbhavanti, pratyekamutpādodvartanayostadvirahasya cābhāvāditi | 'avaṭṭhiehiṃti nirapacayanirapacayeṣu 'vakkaṃtikālo bhāniyavyo'tti virahakālo vācyaḥ||
śatakaṃ-5 uddeśakaḥ-8 samāptaḥ
- śatakaṃ-5 uddeśakaḥ-9:vṛ. idaṃ kilārthaḥjātaṃ gautamo rājagṛhe prāyaḥ pṛṣṭavān bahuśo bhagavatastatra vihārāditi rājagṛhādisvarūpanirṇayaparasūtraprapañca navamoddeśakamāha
mū. (264) teṇaṃ kāleṇaṃ teṇaṃ samaeṇaṃ jāva evaṃ vayāsī-kimidaṃ bhaṃte ! nagaraṃ rāyagihaṃti pavuccai?, kiṃ puḍhavī nagaraṃ rāyagihaṃti pavuccai, āū nagaraṃ rāyagihaṃti pavuccai ? jāva vaṇassai ?, jahā eyaṇuddesai paṃciṃdiyatirikkhajoniyāṇaṃ vattavvayā tahā bhāniyavvaṃ jāva sacittācitamīsayāiṃ davvāiṃ nagaraṃ rāyagihaṃti pavuccai? goyamā! puḍhavīvi nagaraṃ rāyagihaṃti pavuccai jāva saccattācittamīsiyāiṃ davvāiṃ nagaraṃ rāyagihaṃti pavuccai|
se keṇaṭeṇaṃ?, goyamā ! puḍhavī jīvātiya ajīvātiya nagaraṃ rāyagihaṃti pavuccaī jāva sacittācittamīsiyāī davvāiṃ jīvātiya ajīvātiya nagaraṃ rāyagihaṃti pavuccati se teṇaṭeṇaṃ taṃ ceva||
vṛ. teṇa'mityādi, ‘jahā eyaṇuddesae'tti ejanoddeśako'syaiva pañcamaśatasya saptamaḥ, tatra pañcendriyatiryagvaktavyatā 'ṭaṅkākūḍā selā siharī'tyādikā yoktā sā iha bhanitavyeti |
atrottaraṃ-'puḍhavīvinagara'mityādi, pṛthivyādisamudāyorājagṛhaṃ, na pṛthivyādisamudāyādhte rājagṛhaśabdapravṛtti, puḍhavī jīvāiyaajīvāiyanagaraṃ rāyagihaṃti pavuccaittijīvājīvasvabhāvaṃ rājagṛhamitipratītaṃ, tataśca vivakṣitā pṛthivī sacetanācetanatvena jīvāścājīvāśceti rājagṛhamiti

Linked texts (1)