Viyahapannatti v5.p310
Bhagavatīvṛtti v5.p310
- Language
- Sanskrit
v5.p310
bharatasya pūrvabhāgātpaścimaṃbhāgaṃ yāti dvitīyena tutata airavatapaścimaṃbhāgaṃtatastṛtīyena narakamiti, atra cādyayoranāhārakastṛtīye tvāhārakaḥ, etadeva darśayati-'jīvā egidiyā ya cautthe samaye sesā taiyasamae'tti|
'kaṃ samayaṃ savvappāhārae'tti kasmin samaye sarvālpaḥ-sarvathā stoko na yasmādanyaḥ stokataro'stisaāhāro yasya sa sarvālpāhāraḥ ya eva sarvālapāhārakaḥ, 'paḍhamasamayovavannae'tti prathamasamaya utpannasya prathamovā samayo yatratat prathamasamayaṃtadutpanna-utpattiryasya satathā, utpatteḥ prathamasamaya ityarthaḥ, tadāhāragrahaṇahetoḥ śarīrasyālpatvātsarvālpāhāratā bhavatīti|
'caramasamayabhavattheva'tticaramasamaye bhavasya-jīvitasya tiṣṭhati yaḥ sa tathā, āyuṣaścaramasamaya ityarthaḥ, tadānī pradeśānāṃ saṃhatatvenālpeṣu śarīrāvayaveṣu sthitatvātsarvālpāhārateti
anāhārakatvaṃ ca jīvānāṃ viśeṣato lokasaṃsthānavaśābhavīti lokaprarūpaṇasūtram
mū. (329) kiṃsaṃṭhieṇaṃ bhaṃte! loe pannatte?, goyamā! supaiṭṭhagasaṃṭhie loe pannatte, heṭṭhā vicchinne jāva uppiṃ uḍuṃmuiṃgāgārasaṃṭhie|
tesiṃ ṇaṃ sāsayaṃsi logaṃsi heṭṭhā vicchinnaṃsi jāva uppiṃ uḍaṃmuiṃgāgārasaṃṭhiyaṃsi uppannanāṇadaṃsaṇadhare arahā jiṇe kevalī jīvevi jāṇai pāsai ajīvevi jāṇai pāsai tao pacchā sijjhati jāva aṃtaṃ karei |
vṛ. 'supaiṭṭhagasaṃṭhie'tti supratiṣṭhakaṃ śarayantrakaṃ tacceha uparisthāpitakalaśādikaṃ grāhyaṃ, tathāvidhenaiva lokasādṛśyopapatteriti, etasyaivabhāvanārthaḥmāha-'heṭṭhāvicchinne' ityādi, yāvatkaraṇāt 'majjhe saṃkhitteuppiṃ visāle ahe paliyaṃkasaṃṭhāṇasaṃṭhie majjhevaravayaraviggahie'ttidṛśya, vyākhyā cāsya prāgvaditi ||anantaraṃ lokasvarūpamuktaṃ, tatra yatkevalī karotī taddarśayannāha-'taṃsī'tyādi
'aṃtaṃ karei'tti, atra kriyoktā, atha tadviśeṣameva śaramaṇopāsakasya darśayannāha
mū. (330) samaṇovāsagassaṇaṃbhaṃte! sāmāiyakaḍassasamaṇovāsae acchamāṇassa tassa ṇaṃbhaṃte! kiṃīriyāvahiyā kiriyā kajai ? saṃparāiyākiriyā kajai?, goyamā! no īriyāvahiyā kiriyā kajjai saṃparāiyā kiriyā kajjai, se keṇaḍheṇaṃ jāāva saṃpa0 go0 samaṇovāsayassa ṇaṃ sāmāiyakaḍassa samaṇovāsae acchamāṇssa āyā ahigaraṇī bhavai āyāhigaraṇavattiyaṃ caṇaṃ tassa no īriyāvahiyā kiriyā kajjara saṃparāiyā kiriyā kajajaī, se teṇaṭeṇaṃ jāva saṃparāiyā
vṛ. 'samaṇe'tyādi, 'sāmāiyakaḍassa'tti kṛtasāmāyikasya, tathā 'śramaṇopāśraye' sādhuvasatā-vāsīnasya-tiṣṭhataḥ 'tassaṇa ntiyo yathārthaḥstasya śramaṇopāsakasyaiveti, kilākṛtasāmāyikasya tathā sādhyāśraye'navatiṣṭhamānasya bhavati sāmparāyikī kriyā, viśeṣaṇadvayayoge punarairyāpathikī yuktā niruddhakaṣāyatvādityāśaṅkā ato'yaṃ praśnaḥ|
uttaraṃ tu 'āyāhikaraṇībhavati'tti ātmā-jīvaḥ adhikaraṇāni-halaśakaṭādīni kaṣāyāśrayabhūtāniyasya santi so'dhikaraṇī, tataśca āyāhikaraṇavattiyaṃcaṇaṃ tiātmano'dhikaraṇāni ātmādhikaraṇāni tānyeva pratyayaḥ-kāraṇaṃ yatra kriyākaraṇe tadātmādhikaraṇapratyayaṃ sāmparāyikī kriyā kriyata iti yogaḥ | mū. (331) samaṇovāsagassa ṇaṃ bhaṃte ! puvvāmeva tasapāṇasamāraṃbhe pañcakkhāe bhavati
Linked texts (1)
- Viyāhapannatti — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit