Viyahapannatti v5.p532
Bhagavatīvṛtti v5.p532
- Language
- Sanskrit
v5.p532
529 evaṃ jīvapradeśā api, 'je asvī ajīvā te sattaviha'tti, kathaṃ ?, nodhammatthikāe, ayamarthaḥ-dharmāstikāyaḥ samasta evocyate, saca prācīdigna bhavati, tadekadeśabhūtatvāttasyāḥ, kintudharmāstikāyasya deśaḥ, sātadekadeśabhāgarūpeti 1, tathā tasyaiva pradeśāḥ sā bhavati, asaṅkhyeyapradeśātmakatvāttasyāḥ2, evamadhamāstikāyasyadeśaḥpradeśāśca 3-4, evāmākāśāstikāyasyāpi deśaḥ pradeśāśca 5-6, addhāsamayaśceti7, tadevaṃ saptaprakārārūpyajīvarūpā aindrī digiti|
'aggeyīṇa mityādapraśnaḥ, uttare tujīvā niṣedhanīyaḥ, vidiśāmekapradeśecajīvānāmavagāhābhāvāt, asaṅkhyātapradeśāvagāhitvātteṣāṃ, tatra 'je jīvadesā te niyagā śagediyadesa'tti ekendriyāṇāṃ sakalalokavyāpakatvādāgneyyāṃ niyamādekendriyadeśāḥ santīti, 'ahave'tyādi, ekendriyāṇāṃ sakalalokavyāpakatvādeva dvīndriyāṇāṃcālpatvena kacidekasyāpitaraṇa sambhavāducyate ekendriyāṇāṃ deśāśca dvīndriyasya deśaśceti dvikayoge prathamaḥ, athavaikendriyapadaṃ tathaiva dvīndriyapade tvekavacanaṃ deśapade punarbahuvacanamiti dvitīyaḥ, ayaṃ ca yadā dvīndriyo dvayādibhirdeśaistāṃ spṛśati tadā syāditi, athavaikendriyapadaṃ tathaiva dvīndriyapadaṃ deśapadaṃ ca bahuvacanāntamiti tṛtīyaḥ, sthāpanā-‘egi0 desā 3 veī 1 dese egi0 desā 3 beiṃ 1 desā 3 egi0 desā 3 beiṃ0 3 desā 3
evaṃ trīndriyacaturindriyapañcendriyānindriyaiḥ saha pratyekaṃbhaṅgakatrayaṃ dṛśyam, evaṃpradeśapakṣo'pi vācyo, navaramiha dvīndriyādiṣu pradeśapadaṃ bahuvacanāntameva, yato lokavyāpakāvasthānindriyavarjajīvānāṃ yatraikaḥ pradeśastatrāsaṅkhyātāste bhavanti, lokavyāpakāvasthānindriyasya punaryadyapa pyekatra kṣetrapradeśe eka eva pradeśastathā'pi tatpradeśapade bahuvacanamevāgneyyāṃ tatpradeśānāmasaṅkhyātānāmavagāḍhatvād, ataḥ sarveṣu dvikayogeṣvādyavirahitaṃ bhaṅgakadvayameva bhavatītyetadevāha-' āillavirihao'tti dvikabhaṅga iti śeṣaḥ | ___ 'vimalāe jīvā jahā aggeīe'tti vimalāyāmapi jīvānāmanavagāhāt 'ajīvā jahā iṃdāe'tti samānavaktavyatvāt, ‘evaṃ tamāvi'tti vimalāvattamā'pivācyetyarthaḥ, atha vimalāyāmanindriyasambhavāttaddeśādayo yuktāstamāyāṃ tu tasyāsambhavātkathaṃ te? iti, ucyate, daṇḍādyavasthaṃ tamāśritya tasya deśo deśāḥ pradeśāśca vivakṣāyāṃ tatrāpi yuktā eveti|
atha tamāyāṃ viśeṣamāha-'navara'mityādi, ‘addhāsamayo na bhannaitti samayavyavahāro hi sañjariṣṇusūryādiprakāśakṛtaḥ, sa ca tamāyā nāstīti tatrāddhāsamayo na bhaṇyata ityarthaḥ |
atha vimalāyāmapi nāstyasāviti kathaṃ tatra samayavyavahāraḥ ? iti, ucyate, mandarāvayavabhūtasphaṭikakāṇḍe sūryādiprabhāsaṅkrāntidvāreṇatatra sañcariṣṇusūryādiprakāśabhāvāditi
anantaraṃjīvādirūpā diśaḥ prarūpitāḥ,jīvāścaśarīriṇo'pi bhavantīti śarīraprarūpa-ṇāyāha
mū. (176) katiṇaṃbhaṃte! sarīrā pannattā?, goyamā! paṃca sarīrāpannattā, taṃjahā-orālie jāva kammae | orāliyasarīre ṇaṃ bhaṃte ! kativihe pannatte?, evaṃ ogāhaṇasaṃṭhāṇaṃ niravasesaṃ bhāṇiyavvaṃ jāva appābahugaṃti | sevaṃ bhaṃte ! sevaṃ bhaṃtetti|
vṛ. 'kai ṇaṃ bhaṃte !'ityādi, ‘ogāhaṇasaṃṭhāṇaṃ'ti prajñāpanāyāmekaviṃśatitamaṃ padaṃ, 534
Linked texts (1)
- Viyāhapannatti — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit