Viyahapannatti v5.p76
Bhagavatīvṛtti v5.p76
- Language
- Sanskrit
v5.p76
evamanāgatasyāpīti | anantaraṃ skandha uktaḥ, skandhaśca svapradeśāpekṣayā jīvo'pi syāditi jīvasūtraṃ, jīvādhikārāśca prāyo yathottarapradhānajīvavastuvaktavyatāmuddeśakāntaṃ yāvadāha
mū. (51) chaumatthe ṇaṃ bhaṃte! maṇūse atītamanaṃtaṃ sāsayaṃ samayaṃ bhuvīti kevaleṇaṃ saṃjameṇaṃ kevaleṇaṃ saṃvare0 kevaleṇaṃ baṃbhaceravāseṇaṃ kevalāhiṃ pavayaṇamāīhiṃ sijjhisu bujjhisu jāva savvadukkhāṇamaṃtaṃ kariṃsu ? goyamā ! no iṇaṭṭe samaṭṭe | se keṇaṭṭeṇaṃ bhaṃte! evaṃ vuccai taṃ caiva jāva aṃtaṃ kareṃsu ? goyamā! je kei aṃtakarā vā aṃtimasarīriyā vā savvadukkhāṇamaṃtaṃ kareṃsu vā kareṃti vā karissaṃti vā savve te uppannanāṇadaṃsaṇadharā arahā jiṇe kevalī bhavittā tao paccha sijjhaṃti bujjhaṃti muccaṃti parinivvāyaṃti savvadukkhāṇamaṃtaṃ kareṃsu vā kareti vā karissaṃti vā, se teṇaṭṭeṇaṃ goyamā ! jāva savvadukkhāṇamaṃtaṃ kareṃsu0 |
paḍuppanne'vi evaṃ ceva navaraṃ sijjhati bhāṇiyavvaṃ, aṇāgaevi evaṃ ceva, navaraṃ sijjhissaṃti bhāṇiyavvaṃ, jahā chaumattho tahā āhohiovi tahā paramāhohio'vi tinni tinni ālāvagā bhāṇiyavvā | kevalī ṇaṃ bhaṃte ! maṇūse tītamaṇaṃtaṃ sāsayaṃ samayaṃ jāva aṃtaṃ kareṃsu ? haṃtā sijjhisu jāva aṃtaṃ kareṃsu, ete tinni ālāvagā bhāṇiyavvā chaumatthassa jahā navaraṃ sijjhisu sijjhiti sijjhissaṃti |
se nūnaṃ bhaṃte! tītamanaṃtaṃ sāsayaṃ samayaṃ paḍuppannaṃ vā sāsayaṃ samayaṃ anāgayamanaṃtaṃ vā sāsayaṃ samayaṃ je kei aṃtakarā vā aṃtimasarīriyā vā savvadukkhāṇamaṃtaṃ kareṃsu vā kareti vā karissaṃti vā savveta uppannanāṇadaṃsaṇadharā arahā jiṇe kevalī bhavittā tao paccha sijjhaṃti jāva aṃtaṃ karessaṃti vā ? haṃtā goyamā ! tītamanaṃtaṃ sāsayaṃ samayaṃ jāva aṃtaṃ karessaṃti vā |
se nūṇaṃ bhaṃte! uppannanāṇadaṃsaṇadhare arahā jiṇe kevali alamatyutti vattavvaṃ siyā ? haṃtā go0 ! uppannanādaṃsaṇadhare arahā jiṇe kevalī alamatyutti vattavvaṃ siyā | sevaṃ bhaṃte! sevaṃ bhaṃtetti vṛ. ‘chaumatthe ṇa’mityādi, iha chadmastho'vadhijñānarahito'vaseyo, na punarakevalimātram, uttaratrāvadhijñānino vakṣyamāṇatvāditi, 'kevaleṇaṃ' ti asahāyena śuddhena vā paripūrṇena vā'sādhāraṇena vā, yadāha - "kevalamegaṃ suddhaṃ sagalamasāhāraṇaṃ anaṃtaṃ ca" 'saṃjameṇaṃ' ti pṛthivyādirakṣaṇarūpeṇa ‘saṃvareṇaṃ’ti indriyakaṣāyanirodhena 'sijjhisu' ityādau ca bahuvacanaṃ prākṛtatvāditi |
etaca gautamenānenābhiprāyeṇa pṛṣṭaṃ yaduta upaśāntamohādyavasthāyāṃ sarvaviśuddhāḥ saṃyamādayo'pi bhavanti viśuddhasaṃyamādisādhyā ca siddhiriti sā chadmasthasyāpi syāditi | 'aṃtakare' ti bhavāntakāriṇaḥ, teca dīrghatarakālāpekṣayā'pi bhavantītyata āha- 'aṃtimasarīriyā va'tti antimaṃ śarīraṃ yeṣāmasti te'ntimaśarīrikāḥ, caramadehā ityarthaḥ, vāśabdau samucyaye |
'savvadukkhāṇamaṃtaṃ kareṃsu' ityādī 'sijjhisu sijjhaṃtī' tyādyapi draṣṭavyaṃ siddhayādyavinābhūtatvāt sarvaduḥkhāntakaraṇasyeti, 'uppannanāṇadaṃsaṇadhare 'ti utpanne jñānadarśane dhārayanti ye te tathā, na tvanādisaṃsiddhajñānāḥ, ata eva 'araha 'tti pūjārhā 'jiṇa 'tti rāgādijetāraḥ, te ca chadmasthā api bhavantītyata āha-‘kevalī 'ti sarvajñāḥ, 'sijjhaṃtī' tyādiṣu caturṣu padeṣu varttamānanirdeśasya śeṣopalakṣaṇatvāt ‘sijjhisu sijjhati sijjhissaṃtī' tyevamatītādinirdeśo draṣṭavyaḥ, ata eva 'savvadukkhāṇa' mityādau pañcamapade'sau vihita iti |
Linked texts (1)
- Viyāhapannatti — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit