Viyahapannatti v6: Agam Suttani Satikam Part 06 Bhagvati (Jain eLibrary no. 003310)
Bhagavatīvṛtti v6
- Language
- Sanskrit
Agam Suttani Satikam Part 06 Bhagvati (Jain eLibrary no. 003310)
v6.p1
namo namo nimmala daṃsaṇassa
bhāgamasuvāṇi
(saṭīka)
bhāgaḥ -6
saṃśodhaka sampādakaḥ
paratnasāgara
Jor Private & Personal Use Only
,
v6.p2
bālabrahmacārī śrī nemināthāya namaḥ
namo namo nimmala daṃsaṇassa śrī ānaṃda-kṣamā-lalita-suśīla-sudharmasāgara gurūbhyonamaḥ
āgama suttāṇi (saṭīka
bhāgaḥ-6 bhagavatīaṅgasūtraṃ-2
aparanāma - vyākhya
-: saṃśodhakaḥ sampādakaścaḥ :muni dīparatnasāgara
ravivāra 2056
caitra suda 11
45- āgama suttāṇi-saṭīkaṃ
āgama śruta prakāśana ||
-: saṃparka sthala :- - “āgama ārādhanā kendra'' śītalanātha sosāyaṭī vibhāga-1, phleṭa naṃ-13, 4-thī maṃjhila, vhāyasenṭara, khānapura,
ahamadābāda (gujarāta)
v6.p3
mūlāṅkaḥ
śatakāni 11
viṣayaḥ
bhagavatyaṅgasūtrasya viṣayānukramaḥ
O
śatakaṃ 11
1494-498 uddeśakaḥ - 1 utpalaḥ
|- 499 | uddeśaka :- 2 śālūkaḥ
-500 uddeśaka:- 3 palāśaḥ
1-501 uddeśakaḥ - 4 kuṃbhakaḥ -502 uddeśakaḥ-5 nālikaḥ -503 uddeśakaḥ-6 padmaṃ -504 uddeśakaḥ - 7 karṇikaḥ
-505 uddeśakaḥ-8 nalinaṃ -509 uddeśaka:- 9 śivarājarṣi
-513 uddeśakaḥ 10 lokaḥ
-524 uddeśakaḥ-11 kālaḥ
-528 | uddeśakaḥ - 12 ālabhikā
O
śatakaṃ 12
-533 uddeśaka:- 1 śaṃkhaḥ
-536 uddeśakaḥ - 2 jayaṃti
|-537 | uddeśakaḥ-3 pṛthvī
-541 uddeśakaḥ-4 pudgala -545
uddeśaka: 5 atipāta
- 549 uddeśaka:-6 rāhu
-551 uddeśakaḥ -7 lokaḥ
-553 uddeśakaḥ-8 nāga
-559 uddeśaka:- 9 deva |-562 | uddeśakaḥ - 10 ātmā śatakaṃ - 13
●
1-566 uddeśakaḥ- 1 pṛthvī -567 | uddeśakaḥ-2 devaḥ
1
viṣaya.
-568 uddeśakaḥ 3 narakaṃ
5
-583
uddeśakaḥ 4 pṛthvī
uddeśakaḥ - 5 āhāraḥ
pṛṣṭhāṅkaḥ mūlāṅkaḥ
10 -588 | uddeśakaḥ - 6 upapātaḥ
10 - 592 | uddeśakaḥ - 7 bhāṣā
10 -593 uddeśakaḥ - 8 karmaprakṛtiḥ
uddeśakaḥ - 9 anagāravaikriyaḥ
uddeśakaḥ - 10 samudghāta
śatakaṃ - 14
uddeśakaḥ - 1 caramaḥ
uddeśakaḥ -2 unmādaḥ
uddeśakaḥ - 3 śarīraṃ
11 0
11
- 599
uddeśakaḥ - 4 pudgalaḥ
uddeśakaḥ - 5 agniḥ
-614
- 617 uddeśakaḥ - 6 āhāraḥ
55 -623 | uddeśakaḥ - 7 saṃśliṣṭaḥ
59-630 |uddeśakaḥ-8 aṃtaraṃ
60 - 635 uddeśakaḥ-9 anagāraḥ 70 - 636
uddeśakaḥ - 10 kevalī
74 0
51
śataka-15
81 0
śataka-16
82 -665 uddeśakaḥ - 1 adhikaraṇaḥ 87-669 | uddeśakaḥ -2 jarā
-671 uddeśakaḥ 3 karmaḥ
95 -672 || uddeśakaḥ - 4 jāvaṃtiyaṃ
100|- 676 | uddeśakaḥ - 4 gaṃgadattaḥ
bhagavatī aṅgasatraṃ
pṛṣṭhāṅkaḥ
104
104
117
117
121
126
127
129
131
135
137
140
143
145
148
154
157
160
161
199
202
205
v6.p4
viṣayānukramaḥ
-687
282
mūlāṅkaḥ viṣayaḥ pṛṣṭhāṅkaḥ mūlāṅkaḥ viṣayaḥ
pṛṣṭhāṅka: -681 | uddeśakaḥ-6 svapnaḥ 212/-767 | uddeśakaḥ-5 caramaḥ
277 |-682 | uddeśakaḥ-7 upayogaḥ 217-768 | uddeśakaḥ-6 dvīpaḥ
278 -686 | | uddeśakaḥ-8 lokaḥ 218-769 / uddeśakaḥ-7 bhavanaṃ
279 | uddeśakaḥ-9 balindraḥ 221-773 | uddeśakaḥ-8 nirvṛttiḥ 279 -688 | uddeśakaḥ-10 avadhiḥ 222/-774 | uddeśakaḥ-9 karaṇaḥ
281 |-692 / uddeśakaḥ-11-14 dvipaḥ dibhāvaḥ 223-778 uddeśakaḥ-10 vyaṃtaraḥ | śatakaṃ-17
10 śatakaṃ-20 -698 / uddeśakaḥ-1 kuṃjaraṃ | 224-780 | uddeśakaḥ-1 beindriyaṃ 283 -702 | uddeśakaḥ-2 saṃyataḥ 227-782 | uddeśakaḥ-2 ākāśaḥ 284 -705 | uddeśakaḥ-3 śaileṣī 230-784 | uddeśakaḥ-3 prāṇavadhaḥ 286 |-707 | uddeśakaḥ-4 kriyā | 233/-785 / uddeśakaḥ-4 upacayaḥ 287 -714 | uddeśakaḥ-6-11 pṛthvyādi kāyaḥ 235/-788 | uddeśakaḥ-5 paramāṇu 287 -715 | uddeśakaḥ-12 ekendriyaḥ 236-791 | uddeśakaḥ-6 aṃtaraṃ
299 |-720 / uddeśakaḥ-13-17 nāgādikumārāḥ | 237/-792 | uddeśakaḥ-7 bandhaḥ
300 śatakaṃ-18 -800/ uddeśakaḥ-8 bhūmiḥ
301 -726 uddeśakaḥ-1 prathamaḥ | 237-802 | uddeśakaḥ-9 cāraṇa:
304 |-727 / uddeśakaḥ-2 viśākhā 244/-805 | uddeśakaḥ-10 āyuḥ 305 -732 | uddeśakaḥ-3 mākaṃdī putraḥ 246 | śataka-21 -735 | uddeśakaḥ-4 prāṇātipātaḥ | 251/-814 | varga-1 śālyādiḥ
311 -739 / uddeśakaḥ-5 asurakumāraḥ 253-821 | vargā-2-8 mūlaalasī, vaṃśa, 313 -741 / uddeśakaḥ-6 guḍavarṇādiḥ
| ikṣu, seḍiya, amraruha, tulasī -748 | uddeśakaḥ-7 kevalī | 2560 śataka-22 -748 | uddeśakaḥ-8 anagārakriyā | 261/-828 | vargā-1-6 tāḍa, niṃba, agastikaḥ, 314| -752 / uddeśakaḥ-9 bhavyadravyaṃ 264 | veṃgana, siriyaka puṣpakalikā -757 uddeśakaḥ-10 somilaḥ 264/0 śatakaṃ-23 0 śatakaṃ-19
-834 | vargā-1-4 ālu, lohī, |-759 / uddeśakaḥ-1 leśyā
āya, pāṭhā |-760/ uddeśakaḥ-2 garbhaḥ | 269/0 śatakaṃ-24 -764 | uddeśakaḥ-3 pṛthvī
270 | uddeśakaḥ-1 nairayikaḥ 317 -765 / uddeśakaḥ-4 mahāśravaḥ 276/-843 | uddeśakaḥ-2 parimāṇaḥ 330
255
v6.p5
mūlāṅkaḥ viṣayaḥ | pṛṣṭhāṅkaḥ mūlāṅkaḥ viṣayaḥ pṛṣṭāṅkaḥ -845 | uddeśakāḥ-3-11 nāgādi kumārāḥ| 334/0 śatakaṃ-32 -852 | uddeśakāḥ-12-16 pṛthvyādiḥ | 336/-1019 uddeśakāḥ-1-28
475 -856 / uddeśakāḥ-17-20 beindriyādi| 347| | nārakasya udvartanaṃ, upapātaḥ -860 / uddeśakāḥ-21-24 manuṣyādi | 356) | leśyā ādiḥ śatakaṃ-25
śataka-33 -974 | uddeśakāḥ-1-12 leśyā, dravyaṃ, 366/-1032 ekendriya śatakāni-12 476
saṃsthānaṃ, yugmaṃ, paryava, nirganthaḥ, 10 śatakaṃ-34 saṃyataḥ, oghaḥ, bhavyaḥ abhavyaṃḥ, | -1043 ekendriyaśatakāni 12 samyagadṛṣṭiḥ, mithyādṛṣṭiḥ
0 śatakaṃ-35 śataka-26
|-1057 ekandriya śatakāni-12 491 | uddeśakāḥ-1-11 jīvaḥ leśyā, 450/- |śatakaṃ-36 pakkhiyaṃ, dṛṣṭiḥ, ajñānaṃ, jñānaṃ, -106va dviindriyaśatakāni-12 saṃjñā vedaḥ, kaṣāyaḥ, upayogaḥ, yogaḥ
śataka-37 śatakaṃ-27
|-1061 triindriya śatakaṃ -991 | uddeśakāḥ-1-11 jīva ādi | 461/0 śatakaṃ 38 jāva-26 śatakaṃ |-1062 caturindriyaśatakaṃ
500 śatakaṃ-28
śataka-39 uddeśakaḥ-1-11 jīva ādi | 461/-1066 asaṃjñī pañcendriyaśatakāni 500 jāva-26 śatakaṃ
| |śataka-40 śatakaṃ-29
|-1067 saṃjñīpañcendriya śatakāni-21 | 500 uddeśakāḥ-1-11 jīva ādi | 463 0 | śataka-41 ādi jāva-26 śatakaṃ -1079 uddeśakāḥ-1-196
505 śatakaṃ-30
rāśiyugmaṃ, tryojarāśiḥ, | uddeśakaḥ-1-11 samavasaraṇaḥ | 465/ | dvāpara yugmaṃ rāśiḥ, kalyojaḥ | leśyādi
rāśiḥ, ityādi || śatakaṃ-31
|-1086 upasaṃhāra gāthā |-1015/ uddeśakāḥ-1-28 yugmaṃ,
narakaḥ, upapātaḥ ādi
500
-994
v6.p6
ārthika anudātā
-pa.pū. mālavabhuṣaṇa tapasvī ācāryadeva śrī navaratnasāgara sūrīśvarajī ma.sā.nī preraṇāthī śrī lālabhāī devacaṃda śāha taraphathī - nakala eka.
-5.pū. saraḻa svabhāvī-śrīmad bhagavatīsūtra vyākhyāna paṭu ācāryadeva śrī naradevasāgarasūrīśvarajī ma.sā. tathā pūjyaśrīnā śiṣyaratna tapasvī gaṇivaryaśrī caṃdrakīrtisāgarajī ma.sā.nī preraṇāthī śrī puruṣādānīya pārśvanātha śve. mūrti. jaina saṃgha, devakīnaṃdana sosāyaṭī, amadāvāda taraphathī nakala eka.
-5.pū. śāsana prabhāvaka-kriyārāgī ācāryadevaśrī vijaya maṝcakacaṃdra sūrīśvarajī ma.sā.nī preraṇāthī eka sagṛhastha taraphathī nakala eka.
-5.pū. sāhityapremī munirāja śrī sarvodaya sāgarajī ma.sā.nī preraṇāthī-“acalagacchādhipati pa.pū.ā.bha.śrī guṇasāgarasūrīśvarajī ma.sā.nā śiṣyaratna pa.pū. munirāja śrī cāritraratnasāgarajī ma. nī 19mī aṭhṭhāi nimitte-śrī cāritraratna phā.ce.ṭrasṭa taraphathī nakala eka.
-5.pū. vaiyāvṛttvakārikā sādhvī śrī malayāśrījī ma.sā.nā śiṣyā vyavahāra vicakṣaṇā pū. sādhvī śrī hitajñāśrījī ma.nī preraṇāthī jaina ārādhanā maṃdira-“jñānakhātā” taraphathī nakala eka.
-5.pū. saumyamūrti sāghvīśrī saumyaguṇāśrījī ma.nī preraṇāthī pa.pū. gurumātā-vātsalyamūrti sā.śrī ratnatrayāśrījī ma.nī paṃcamī punyatithi nimitte śrīmatī līlamabena prāṇalāla pī. dāmāṇī taraphathī nakala eka.
-pa.pū. svanāmadhanyā sā. śrī saumyaguṇāśrījī tathā teonā śiṣyā sā.śrī samajñāśrījīnī preraṇāthī-2053nā yaśasvī cāturmāsa nimitte śrī pārśvapadmāvatī jaina saṃgha, pārūlanagara, amadāvāda taraphathī nakala be.
-5.pū. ratnatrayārādhakā sādhvīśrī saumyaguṇāśrījī tathā teośrīnā śiṣyā sā. śrī samajñāśrījīnī preraṇāthī saṃvata 2054nā nirmaḻa ārādhanāmaya cāturmāsanī smṛtimāṃ-ghāṭaloḍiyā (pāvāpurī) jaina śve. mūrti. saṃgha, amadāvāda taraphathī nakala eka.
v6.p7
-pa.pū. sādhvī śrī ratnatrayāśrījī ma.nā parama vinecā sā. śrī saumyaguṇāśrījīnī preraṇāthī teonā saṃsārībhāīśrī indravadanabhāī dāmāṇīnā anumodanīya puruṣārthathī “āgama dīpa-saṃpuṭa"nā badalāmāṃ prāpta rakamamāṃthī-nakala cāra.
-pa.pū. praśamarasanimagnā sādhvīśrī praśamaśīlāśrījī ma.nī preraṇāthīsametaśikhara tirthodvārikā pa.pū. sādhvīśrī raṃjanaśrījī ma.sā.nā | śiṣyā apratima vaiyāvṛtyakārikā sā. śrī malayāśrījī tat śiṣyā sā. śrī narendraśrījī-tat śiṣyā sā. śrī praguṇāśrījī ma.nā. ātmaśreyārthearihaṃta ṭāvara, jaina saṃgha, muṃbai taraphathī nakala eka.
-pa.pū. āgamoddhāraka ācāryadevaśrī nā samudāyavartī pa.pūjya vecāvṛtyakārikā sā. śrī malayāśrījī ma.nā śiṣyā pū.sā. śrī kaivalyaśrījī ma.nā śiṣyā pū.sā. śrī bhavyānaṃdaśrījī ma.sā.nā suśiṣyā miṣṭabhāṣī sādhvīśrī pūrṇaprajñāśrījī ma.sā. tathā temanā vinita śiṣyā sā. śrī pūrṇadarśitāśrījī tathā sā. pūrṇanaṃdītāśrījīnī preraṇāthī-sarvodaya pārśvanātha cerīṭebala ṭrasṭa, mulunḍa muṃbaī taraphathī nakala eka.
-pa.pū. vaiyāvṛtyakārikā sādhvīśrī mālāśrījī ma.nā praśiṣyā sā. śrī bhavyānaṃdaśrījīma.nā suvinitā sā. śrī kalpaprajñāśrījī tathā kokīlakaṃṭhī sā. śrī kairavaprajñāśrajī nī preraṇāthī -mehula sosāyaṭī, ārādhanābhavana, subhāṣanagara, vaḍodarānī baheno taraphathī nakala eka
śrī viśāśrīmāḻī tapagacchajñāti-jñānakhātuṃ, jaina pāṭhaśāḻā, jāmanagara taraphathī nakala be.
-śrī maṃgaḻa pārekhano khāṃco-jaina che. mūrti. saṃgha, amadāvāda. taraphathī 2054nā cāturmāsa nimitte nakala be. - śrī ākoṭā jaina saṃgha, vaḍodarānī baheno taraphathī nakala eka. -śrīmatī nayanābena rameśacaṃdra śāha, vaḍodarānī preraṇāthī āgamonā seṭanā badalāmāṃ prāpta rakamamāṃthī nakala pāṃca. śeṣa sarve rakama “amārā”āja paryanta prakāśanonā
badalāmāṃ prāpta thayelī che.
--
v6.p8
namo namo nimmala daṃsaṇassa paṃcama gaṇadhara śrī sudharmāsvāmine namaḥ
5 bhagavatī aṅgasūtraṃ (2)
saṭīkaṃ
( aparanāma - vyākhyā prajñaptyaṅgasūtraṃ-saṭīkaṃ)
pañcama aṅgasūtraṃ (bhāga - 2)
(mūlam + abhayadevasūriviracitā vṛttiḥ) śatakaṃ - 11
vṛ. vyākhyātaṃ daśamaṃ śataṃ, athaikādaśaṃ vyākhyāyate, asya cāyamabhisambandhaḥanantaraśatasyānte'ntaradvīpā uktāste ca vanaspatibahulā iti vanaspativiśeṣaprabhṛtipadārthaḥ svarūpapratipādanāyaikādaśaṃ śataṃ bhavatītyevaṃsambaddhasyāsyoddeśakārthaḥ saṅgrahagāthāmū. (494)uppala 1 sālu 2 palāse 3 kuṃbhī 4 nālī ya 5 pauma 6 kannī 7 ya | nalinasiva 9 loga 10 kālā 11 laṃbhiya 12 dasa doya ekkāre ||
vṛ. 'uppale’tyādi, utpalārthaḥ prathamoddeśakaḥ 1 'sālu' tti śālūkaṃ - utpalakandastadartho dvitīyaḥ 2 ‘palāse’tti palāśaḥ - kiṃśukastadarthaḥ stṛtīyaḥ 3 'kuṃbhī 'ti vanaspativiśeṣastadarthaḥścaturthaḥ 4 nāḍīvadyasya phalāni sa nāḍīko - vanaspativiśeṣa eva tadarthaḥ pañcamaḥ 5 'pauma 'tti padmārthaḥ ṣaṣṭhaḥ 6 'kannīya'tti karṇikārthaḥ saptamaḥ 7 'naliṇa' tti nalinārtho'ṣṭamaḥ 8 yadyapi cotpalapadmanalinānāṃ nāmakośe ekārthaḥ tocyate tathā'pīha rūḍherviśeṣo'vaseyaḥ, 'siva' tti śivarājarṣivaktavyatārtho navamaḥ 9 'loga' tti lokārtho daśamaḥ 10 'kālālabhie 'tti kālārthaḥ ekādaśaḥ 11 ālabhikāyāṃ nagaryāṃ yatprarūpitaṃ tatpratipādaka uddeśako'pyālabhika ityucyate tato'sau dvādaśa 12, 'dasa do ya ekkāri ti dvādaśoddeśakā ekādaśe śate bhavantīti | tatra prathamoddeśakadvārasaṅgrahagāthā vācanāntare ṭāstāścemāḥ
mū. (495) uvavāo 1 parimāṇaṃ 2 ahavāru 3 catta 4 baṃdha 5 vede 6 ya | udae 7 udīraṇāe 8 lesā 9 diṭṭhī 10 ya nāṇe 11 ya ||
5
mū. (496) jogu 12 vaoge 13 vanna 14 rasamāī 15 ūsāsaṃge 16 ya āhāre 17 | viraī 18 kiriyā 19 baṃdhe 20 sanna 21 kasāyi 22 tthi 23 baṃdhe 24 ya || mū. (497)sanniṃ 25 diya 26 aṇubaṃdhe 27 saṃvehā 28 hāra 29 ṭhii 30 samugdhāe 31 | cayaṇaṃ 32 mūlādīsu ya uvavāo 33 savvajīvāṇaṃ ||
vṛ. 'uvavāo' ityādi, etāsāṃ cārthaḥ uddeśakārthādhigamagamya iti |
v6.p9
bhagavatīaṅgasūtraṃ (2) 11/-/-/497 mū. (498) teṇaṃ kāleṇaṃ teṇaṃ samaeṇaṃ rāyagihe jāva pañjuvāsamāṇe evaṃ vayāsī-uppale ṇaṃbhaṃte! egapattae kiṃ egajīve anegajīve?, goyamā! egajīve noanogajīve, teṇa paraṃje anne jīvā uvavajaṃti te ṇaṃ no egajīvā anegajīvā|
teṇaṃ bhaṃte ! jīvā kaohiṃto uvavajaṃti ? kiṃ neraiehito uvavanaṃti tiri0 maṇu0 devehiṃto uvavajaṃti?, goyamā! no neratiehiṃto uvavajaṃti tirikhajoṇiehiṃtoviuvavajanti maṇussehiṃto0 devehito viuvavajaṃti, evaṃ uvavāo bhāṇiyavyo jahā vakaṃtīe vaṇassaikāiyāṇaṃ jāvaīsāṇeti |
teṇaṃbhaṃte ! jīvā egasamaeṇaṃ kevaiyā uvavaaṃti?, goyamā! jahanneṇaṃ ekko vā do vā tinni vā ukkoseṇaṃ saṃkhejā vā asaṃkhejā vā uvavajaṃti 2 teṇaṃbhate! jīvā samae 2 avahīramāṇā 2 kevatikāleṇaṃ avahīraṃti?, goyamā ! teṇaṃ asaṃkhejā samae 2 avahīramāṇāra asaṃkhezāhiṃ ussappiṇiosappiṇīhiṃ avahīraṃti no cevaṇaṃ avahiyā siyā 3|
tesiṇaṃbhaṃte! jīvāṇaṃ kemahāliyā sarīrogāhaṇā pannattā?, goyamā! jahanneṇaṃ aṃgulassa asaṃkhejaibhāgaṃ ukkoseṇaṃ sātiregaṃjoyaṇasahassaṃ4 teṇaṃ bhaṃte ! jīvā nāṇāvaraṇijjassa kammassa kiṃbaṃdhagā abaṃdhagā?, goyamā! no abaṃdhagā baṃdhae vā baṃdhagā vā evaṃjāvaaṃtarāiyassa, navaraṃ āuyassa pucchā, goyamā! baṃdhae vā abaṃdhaevā baṃdhagā vā abaṃdhagāvāahavābaṃdhaeyaabaṃdhae ya ahavā baṃdhae ya abaṃdhagā ya ahavā baṃdhagā ya abaṃdhae ya ahabā baṃdhagā ya abaṃdhagāya 8 ete aṭṭha bhaṃgā 5|
teṇaṃbhaṃte! jīvā nāṇāvaraṇijjassa kammassa kiṃ vedagā avedagā?, goyamā! no avedagā vedae vā vedagā vā evaṃ jāva aṃtarāiyassa, te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ sāyāveyagā asāyāveyagā?, . goyamā! sāyāvedae vā asāyāveyae vā aṭṭha bhaṃgā 6|
teṇaṃ bhaṃte ! jīvā nāṇāvaraṇijjassa kammassa kiṃ udaī anudaī?, goyamā ! no anudaī udaī vā udaiṇo vā, evaṃ jāva aṃtarāiyassa7 teṇaṃ bhaṃte! jīvā ṇāṇāvaraṇijassa kammassa kiṃ udīragā0?, goyamā! no anaṇudīragā udīrae vā udīragā vā, evaṃjāva aṃtarāiyassa, navaraṃ veyaṇijāuesa aṭṭha bhaṃgā8|
teṇaṃ bhaṃte ! jīvā kiṃ kaṇhalesā nīlalesā kāulesā teulesā?, goyamā!kaṇhalese vā jāva teulese vā kaṇhalessā vā nīlalessā vā kāulessā vā teulesā vā ahavā kaṇhalese ya nīlalesse ya evaṃ ee duyāsaṃjogatiyāsaṃjogacaukkasaṃjogeṇaṃ asītī bhaṃgā bhavaṃti 9 |
teṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ sammaddivī micchādiṭṭhī sammāmicchādiṭṭhī?, goyamā! no sammadiṭṭhī no sammāmicchādiṭṭhī micchādiṭṭha vā micchādiṭṭhiṇo vā 10|
teṇaṃ bhaṃte ! jīvā kiṃ nāṇī annāṇī?, goyamā! no nāṇī annāṇī vā annāṇiṇo vā 11 teṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃmaṇajogī vayajogī kāyajogī?,goyamā! no maṇajogī no vayajogī kāyajo gīvā kāyajogiṇo vā 12|
teṇaṃ bhaṃte ! jīvā kiṃ sāgārovauttā anāgārovauttā?, goyamā ! sāgārovautte vā anāgārovautte vā aṭṭha bhaṃgā 13 tesiṇaṃ bhaṃte ! jīvāṇaṃ sarīragā kativannā katigaṃdhā katirasā
v6.p10
katiphāsā pannattā ?, goyamā ! paṃcavannā paṃcarasā dugaṃdhā aṭṭhaphāsā patrattā, te puṇa appaṇā avannā agaṃdhā arasā aphāsā patrattā 14-15 |
te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ ussāsā nissāsā no ussāsanisāsā ?, goyamā ! ussāsae vā 1 nissāsae vā 2 no ussāsanissāsae vā 3 ussāsagā vā 4 nissāsagā vā 5 no ussāsanīsāsagā vā 6, ahavā ussāsae ya nissāsae yaṃ 4 ahavā ussāsae ya no ussāsanissāsae ya ahavā nissāsae ya no ussāsanīsāsae ya 4, ahavā ūsāsae ya nīsāsae ya no ussānissāsae ya aṭṭha bhaṃgā ee chavvīsaṃ bhaṃgā bhavaṃti 16 ||
te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ āhāragā anāhāragā ?, goyamā ! no anāhāragā āhārae vā anāhārae vā evaṃ aṭṭha bhaṃgā 17 | te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ viratā aviratā viratāviratā ?, goyamā ! no viratā no virayāvirayā avirae vā avirayā vā 18 |
7
ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ sakiriyā akiriyā /, goyamā ! no akiriyā sakirie vā sakiriyā vā 19 | te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ sattavihabaṃdhagā aṭṭhavihabaṃdhagā ?, goyamā ! sattavihabaṃdhae vā aṭṭhavihabaṃdha vā aṭhṭha bhaṃgā 20 | te ṇaṃ bhaṃte! jīvā ki āhārasannovauttā bhayasannovauttā mehuṇasanovauttā pariggahasannovauttā ?, goyamā ! āhārasannovauttā vā asītī bhaṃgā 21 te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ kohakasāī māṇakasāī māyākasāī lobhakasāī ?, asītī bhaṃgā 22 |
te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ itthīvedagā purisavedagā napuṃsagavedagā ?, goyamā ! no itthivedagā no purisavedagā napuṃsagavedae vā napuṃsaġavedagā vā 23 | te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ itthīvedabaṃdhagā purisavedabaṃdhagā napuṃsagavedabaṃdhagā ?, goyamā itthivedabaṃdhae vā purisavedabaṃdhae vā napuṃsagaveyabaṃdhae vā, chavvīsaṃ bhaṃgā 24 |
te maṃ bhaṃte! jīvā kiṃ sannī asannī ?, goyamā ! no sannī asannī vā asanniṇo vā 25 | te ṇaṃ bhaṃte! jīvā kiṃ saiṃdiyā aniṃdiyā ?, goyamā ! no aniṃdiyā saiṃdie vā saiṃdiyā vā 26 se ṇaṃ bhaṃte! uppalajīveti kālato kevaciraṃ hoī? goyamā jahanne ṇaṃ aṃtomuhūttaṃ ukkoseṇaṃ asaṃkhejja kālaṃ 27 |
se bhaṃte uppalajīve puḍhavijīve puṇaravi uppalajīvetti kevatiyaṃ kālaṃ sevejjā ?, kevitayaṃ kālaṃ gatirāgatiṃ karejjā ?, goyamā ! bhavādeseṇaṃ jahanneṇaṃ do bhavaggahaṇāiṃ ukkoseṇaṃ asaṃkhejāiṃ bhavaggahaṇāīṃ, kālādeseṇaṃ jahantreṇaṃ do aṃtomuhuttā ukkoseṇaṃ asaṃkhejjaṃ kālaṃ, evatiyaṃ kālaṃ sevejā evatiyaṃ kālaṃ gatirāgatiṃ karejjā, se ṇaṃ bhaṃte ! uppalajīve āujīve evaṃ ceva evaṃ jahā puḍhavijīve bhaṇie tahā jāva vāujīve bhāṇiyavve, se ṇaṃ bhaṃte! uppalajīve se vaṇassa jīve se puṇaravi uppalajīvetti kevaiyaṃ kālaṃ sevejjā kevatiyaṃ kālaṃ gatirāgatiṃ kajjai ?, goyamā ! bhavādeseṇaṃ jahaneṇaṃ do bhavaggahaṇāī ukkoseṇaṃ anaṃtāiṃ bhavaggahaṇāī, kālāeseṇaṃ jahantreṇaṃ do aṃtomuhuttā ukkoseṇaṃ anaṃtaṃ kālaṃ tarukālaṃ evaiyaṃ kālaṃ sevejjā evaiyaṃ kālaṃ gatirāgatiṃ kajjai, se ṇaṃ bhaṃte ! uppalajīve beiṃdiyajīve puṇaravi uppalajīvetti kevaiyaṃ kālaṃ sevejjā kevaiyaṃ kālaṃ gatirāgatiṃ kajjai ?, goyamā ! bhavādeseṇaṃ jahanneṇaṃ do bhavaggahaṇāī ukkoseṇaṃ saṃkhejjāiṃ bhavaggahaṇāī, kālādeseṇaṃ jahantreṇaṃ do aṃtomuhuttā ukkoseṇaṃ saṃkhejjaṃ kālaṃ evatiyaṃ kālaṃ sevejjā evatiyaṃ kālaṃ
v6.p11
bhagavatīaṅgasūtraṃ (2) 11/-/1/498 gatirāgatiṃ kajai, evaṃ teiṃdiyajīve, evaṃ cauridiyajīvevi, se ṇaṃ bhaṃte ! uppalajīve paṃcediyatirikkhajoṇiyajīve puṇaravi uppalajīvetti pucchā, goyamā ! bhavādeseṇaṃ jahanneṇaṃ do bhavaggahaṇāī ukkoseṇaṃ aṭṭha bhavaggahaṇāī kālādeseṇaṃ jahanneṇaṃ do aṃtomuhuttāī ukkoseṇaṃ puvbakoḍipuhuttāievatiyaṃkālaṃ sevejjā evatiyaṃ kālaṃgatirāgatiṃkarejjā, evaṃ maṇusseṇavisamaṃ jāva evatiyaṃ kālaṃ gatirāgatiṃ karejjā 28||
teṇaṃ bhaṃte ! jīvā kimāhāramāhāreṃti?, goyamā ! davvao anaṃtapaesiyāiṃdavvāiṃ evaṃ jahā āhāruddesae vaṇassaikāiyāṇaṃ āhāro taheva jāva savvappaṇayāe āhāramāhāreṃti navaraṃ niyamā chaddisiṃ sesaṃtaṃceva 29 | tesiṇaṃ bhaṃte ! jīvāṇaṃ kevaiyaṃ kālaṃ ṭhiī paṇṇattā?, goyamā jahanneṇaṃ aṃtomuhattaṃ ukkoseṇaṃ dasa vāsasahassāiṃ30|
tesiṇaṃ bhaṃte ! jīvāṇaṃ kati samugghāyā pannattā?, goyamā ! tao samugghāyā pannattā, taṃjahā-vedaṇāsamagghāe kasāyasa0 māraṇaṃtiyasa031 teṇaṃbhaṃte!jīvāmāraṇaṃtiyasamagdhāeṇaṃ kiṃ samohayā maraṃti asamohayā maraṃti?, goyamā ! samohayāvi maraṃti asamohayāvi maraṃti 32
teṇaṃbhaṃte! jīvā anaṃtaraṃ uvvaṭṭittā kahiṃ gacchaṃti kahiṃ uvavajaṃti kiṃ neraiyasu uvavanaṃti tirikkhajoṇiesu uvava0 evaṃ jahā vakaṃtīe uvvaṭṭaṇāevaṇassakāiyāṇaṃtahābhāṇiyavvaṃ | aha bhaṃte! savvapāṇā savvabhūyā savvajīvā savvasattā uppalamūlattāe uppalakaṃdattāe uppalanālattāe uppalapattattāe uppalakesarattāe uppalakanniyattāe uppalathiśrugattāe uvavannapuvvā?, haṃtā goyamā asatiṃ aduvā anaṃtakkhutto | sevaṃ bhaṃte ! sevaṃ bhaṃte tti 33||
vṛ. 'uppale ṇaṃ bhaṃte ! egapattae' ityādi, ‘utpalaṃ' nīlotpalādi ekaṃ patraṃ yatra tadekapatraka athavā ekaṃca tatpatraṃ caikapatraṃ tadevaikapatrakaṃ tatra sati, ekapatrakaṃceha kiśalayāvasthāyā upari draṣṭavyam, 'egajīve'tti yadā hi ekapatrāvasthaṃ tadaikajīvaṃtat, yadā tu dvitīyādipatraṃtena samārabdhaṃ bhavati tadā naikapatrāvasthā tasyeti bahavo jīvāstatrotapadyanta iti, etadevāha
. 'teṇa para'mityādi, 'teṇa paraṃ'ti tataḥ-prathamapatrāt parataḥ 'je anne jīvā uvavajaṃti'tti ye'nye-prathamapatravyatiriktā jīvā jīvāśrayatvātpatrādayo'vayavā utpadyante te 'naikajīvāḥ' naikajīvāśrayāḥ kintvanekajīvāyā iti, athavā 'teṇe’tyādi, tataḥ--ekapatrātparataḥ seṣapatrādiṣvityarthaḥ ye'nye jīvā utpadyante te 'naikajīvā' naikakāḥ kintvanekajīvā aneke ityarthaḥ
'teṇaṃbhaṃte! jīvattiyeutpaleprathamapatrādyavasthāyāmutpadyante 'jahāvakaṃtīe'ttiprajñāpanāyāḥ ṣaṣṭhapade, sa caivamupapātaḥ-'jai tirikkhajoṇiehiṃto uvavajaṃti kiṃ ?, goyamā ! egidiyatirikkhajoṇiehiṃtovi uvavajaṃti' ityādi, evaṃ manuṣyabhedā vācyāḥ-'jai devehiṃto uvavajaṃti kiṃ bhavaṇavāsī'tyādi praśno nirvacanaṃ ca īśānāntadevebhya utpadyanta ityupayujya vācyamiti, tadetenopapāta uktaḥ||'jahanneṇa ekkove'tyādinātuparimāṇam 2 | teṇaṃasaṃkhejjā samae'ityādinā tvapahāra uktaḥ, evaṃ dvārayojanā kāryā 3 |uccatvadvāre 'sāregaṃjoyaṇasahassaṃtitathāvidhasamudragotīrthaḥkādāvidamuccatva-mutpalasyāvaseyam 4 |
bandhadvāre 'baṃdhae baṃdhayā vattiekapatrāvasthāyāṃ bandhaka ekatvāta dvayādipatrāvasthāyāṃca bandhakā bahutvāditi, evaṃ sarvakarmasu,āyuṣketutadabandhāvasthā'pi syāt tadapekṣayā cāvandhako'pi
v6.p12
śatakaṃ-11, vargaḥ-, uddeśakaḥ-1 abandhakā api ca bhavantīti, etadevāha-'navara'mityādi, iha bandhakāvandhakapadayorekatvayoge ekavacanena dvau vikalpauvahuvacanena ca dvaudvikayogetu yathāyogamekatvavahutvābhyāṃcatvāraḥ ityevamaṣṭī vikalpāḥ,
vedanadvāre te bhadanta ! jīvā jñānāvaraṇīyasya karmaṇaḥ kiṃ vedakā avedakāḥ ?, atrāpi ekapatratāyāmekavacanāntatā anyatratubahuvacanāntatā evaṃ yāvadantarāyasya, vedanīyesātāsātābhyāṃ pūrvavadaṣṭau bhaṅgāḥ, iha ca sarvatra prathamapatrāpekṣayaikavacanāntatā, tataḥ paraṃtu bahuvacanāntatā, vedanaṃ anukramoditasyodīraṇodīritasya vā karmaṇo'nubhavaḥ, udayaścānukramoditasyaivetivedakatvaprarūpaṇe'pi bhedenodayitvaprarūpaṇa 7miti |
udīraṇādvāre 'no anudīraga'tti tasyāmavasthāyāṃ teṣāmanudīrakatvasyāsambhavāt | 'veyaṇijjāuesuaṭṭhabhaṃga'tti vedanīye-sātāsātāpekṣayāāyuṣipunarudīrakatvānudīra-katvāpekṣayā'ṣṭau bhaṅgāḥ, anudīrakatvaṃ cāyuṣa udīraṇāyāḥ kādācitkatvāditi| .
leśyādvāre'śītibhaṅgāḥ, katham?,ekakayogeekavacanena catvārobahuvacanenāpicatvāra eva, dvikayogetu yathāyogamekavacanabahuvacanābhyāṃcaturbhaṅgī, caturṇāṃ ca padānāṃṣa dvikayogāste caturguṇāścaturviṃśati, trikayogetutrayāṇāṃ padānāmaṣṭaubhaṅgāḥ, caturṇāṃcapadānāṃcatvārastrikasaṃyogāste cāṣṭābhirguṇitā dvātriṃśat, catuṣkasaṃyoge tuṣoḍaśabhaṅgāḥ, sarvamīlane cāśītiriti, ata evoktaṃ . 'goyamā ! kaṇhalese ve'tyādi|
varṇādidvāre 'tepuṇa appaṇāavanna'tti śarīrāṇyeva teṣāṃpañcavarṇādīni te punarutpalajīvāḥ 'appaṇa'tti svarūpeṇa 'avarṇā' varmādivarjitāḥ amūrttatvātteṣāmiti |
ucchvāsakadvāre 'no ussāsanissāsae'tti aparyāptāvasthāyām, iha ca ṣaḍaviṃśatirbhaṅgāḥ, katham ?, ekakayoge ekavacanāntāstrayaḥ bahuvacanāntā api trayaḥ, dvikayoge tu yathāyogamekatvabahutvābhyāṃ tiścaturbhaṅgikā iti dvādaśa, trikayoge tvaṣṭāviti, ata evāha-ee chavvīsaṃ bhaṃgā bhavaṃti'tti ||
āhārakadvāre 'āhārae vā anāhārae vatti vigrahagatāvanāhārako'nyadā tvāhārakastatra cāṣṭau bhaṅgāḥ pūrvavat | sajñīdvāre kaṣāyadvāre cāśītibhaṅgāḥ leśyādvāravadvayākhyeyāḥ | seṇaṃ bhaṃte ! uppalajīve'tti ityādinotpalatvasthitiranubandhaparyāyatayoktā|
se bhaṃte ! uppalajīve puḍhavijīve'tti ityādinā tu saṃvedhasthitiruktā, tatra ca 'bhavādeseṇaṃ'tibhavaprakāreṇa bhavamāśrityetyarthaḥ 'jahanneṇaṃdobhavaggahaṇāī'tiekaṃpṛthivīkāyikatve tato dvitīyamutpalatve tataḥ paraṃ manuṣyādigatiṃ gacchediti|
___'kāledeseṇaṃjahanneṇaṃdoaṃtomuhatta'tti pṛthivītvenāntarmuhūrtaṃ punarutpalatvenāntarmuhūrttamityevaṃ kālādaśena jaghanyato dveantarmuhūrte iti, evaṃdvīndriyādiṣu neyam, 'ukkoseṇaṃ aṭṭha bhavaggahaṇāīti catvāri pañcendriyatiraścaścatvāri cotpalasyetyevamaṣṭau bhavagrahaṇānyutkarṣata iti, ‘ukkoseṇaṃ puvvakoḍīpuhuttaṃti caturyu pañcendriyatiryagbhavagrahaṇeṣu cataḥ pūrvakoṭyaḥ utkṛṣṭakālasya vivakṣitatvenotpalakāyodvattajīvayogyotkṛṣṭapañcendriyatiryakasthitegrahaṇāt, utpalajīvitaṃ tvetāsvadhikamityevamutkṛṣṭataḥ pūrvakoṭīpṛthakatvaṃ bhavatīti |
v6.p13
bhagavatīaṅgasūtraṃ (2) 11/-19/498 evaṃjahāāhāruddesaevaṇassaikāiyāṇa'mityādi, anena ca yadatidiṣṭaṃtadidaṃ-"khettao asaṃkhejapaesogāḍhāiṃkālao annayarakālaṭṭhiiyāiṃbhāvaovanamaṃtāī'ityādi,-'savvappaṇayāe'tti sarvātmanā 'navaraṃ niyamā chaddisiṃ'ti pṛthivīkāyikādayaḥ sūkṣmatayā niṣkuṭagatatvena syāditi syāt, tisṛṣudikṣusyāccatasṛṣudikṣuityādināpi prakāreṇāhāramāhārayanti, utpalajīvāstubādaratvena tathāvidhaniṣkuṭeṣvabhāvānniyamātṣaṭasu dikṣvāhārayantīti| ___'vakkaṃtīe'tti prajñāpanāyāḥ ṣaṣṭhapade 'uvaṭṭaṇāe'tti udvartanādhikāre, tatra cedamevaṃ sūtraṃ-'maṇuesuuvavajaṃti devesu uvavajaṃti?,goyamā! noneraiesuuvavajaṃti tiriesuuvavajaṃti maṇuesuuvavajaṃtinodevesuuvavajaṃti' 'uppalakesarattāe'ttiiha kesarāṇi-karṇikyāḥ parito'vayavāḥ 'uppalakaniyattāe'tti iha tu karṇikā-bījakośaḥ 'uppalathibhugattāe'tti thibhugā ca yataḥ patrāṇiprabhavanti|
śatakaṃ-11 uddeśakaḥ-1 samāptaḥ
-śatakaṃ-11 uddeśakaḥ-2:mū. (499) sālueṇaṃbhaṃte! egapattae kiṃ egajīve anegajīve?, goyamā! egajīve evaṃ uppaluddesagavattavvayā aparisesā bhāṇiyavvā jāva anaṃtakhutto, navaraṃ sarīrogāhaṇā jahanneṇaṃ aṃgulassa asaṃkhejaibhāgaṃ ukkoseṇaṃ ghaṇupuhuttaṃ, sesaṃtaṃceva | sevaṃ bhaṃte ! sevaṃ bhaṃteti ||
-śatakaṃ-11 uddeśakaḥ-3:mū. (500) palāseṇaṃbhaṃte! egapattae kiṃegajīve anegajīve?, evaṃ uppaluddesagavattavayā aparisesā bhāṇiyavvā, navaraṃ sarīrogāhaṇā jahanneṇaṃ agulassa asaṃkhenaibhāgaṃ ukkoseṇaṃ gāuyapahuttā, devā eesu ceva na uvavaja̭ti | lesāsu te ṇaṃ bhaṃte ! jīvā kiṃ kaṇhalese nīlalese kāulese0?, goyamā! kaṇhalesse vā nīlalesse vā kāulesse vā chavvīsaṃ bhaṃgā, sesaṃtaṃ ceva | sevaṃ bhaṃte ! 2 ti||
-śataka-11 uddeśakaḥ-4:mū. (501) kuṃbhieṇaṃbhaṃtejīvā egapattae kiṃegajīve anegajīve?, evaṃjahā palāsuddesae tahā bhāṇiyavye, navaraṃ ṭhitī jahanneṇaṃ aṃtomuhuttaṃ ukkoseṇaṃ vāsapuhuttaṃ, sesaṃ taṃ ceva | sevaṃ bhaṃte! sevaṃ bhaṃtetti||
-śatakaṃ-11 uddeśakaḥ-5:mū. (502) nālieṇaṃbhaṃte! egapattaekiṃ egajīve anegajīve?, evaṃ kuṃbhiuddesagavattabvayā niravasesaṃ bhāṇiyavvā | sevaṃ bhaṃte ! sevaṃ bhaṃte tti ||
-śatakaṃ-11 uddeśakaḥ-6:mū. (503) paumeṇaṃbhaṃte! egapattae kiṃegajīveanegajīve?, evaṃ uppaluddesagavattavvayā niravasesa bhāṇiyavvā | sevaṃ bhaṃte ! sevaṃ bhaṃte ! ti ||
____-śatakaṃ-11 uddeśakaḥ-7:mū. (504) kannieṇaṃ bhaṃte ! egapattae kiṃ egajīve0?, evaṃ ceva niravasesaṃ bhāṇiyavvaṃ sevaṃ bhaṃte ! sevaṃ bhaṃte ti|
v6.p14
śatakaṃ - 11 uddeśakaḥ-8
mū. (505) naliṇe ṇaṃ bhaṃte! egapattae kiṃ egajīve anegajīve ?, evaṃ caiva niravasesaṃ jāva anaṃtakkhutto || sevaṃ bhaṃte sevaṃ bhaṃtetti |
vṛ. śālukoddeśakādayaḥ saptoddeśakāḥ prāya utpaloddeśakasamānagamāḥ |
viśeṣaḥ punaryo yatra sa tatra sūtrasiddha eva, navaraṃ palāśoddeśake yaduktaṃ 'devesu nauvavajraṃti' tti tasyāyamarthaḥ- utpaloddeśake hi devebhya udvṛttā utpale utpadyanta ityuktamiha tu palāśe notpadyanta iti vācyam, apraśastatvāttasya, yataste praśasteṣvevotpalādivanaspatiṣūtpadyanta iti | tathā 'lesāsu' tti leśyādvāre idamadhyeyamiti vākyaśeṣaḥ, tadeva darśyate
2
'te ṇa' mityādi, iyamatra devatvovṛtta utpadyate pūrvoktayukteḥ evaṃ ceha tejoleśyā na saṃbhavati, tadabhāvādādyā eva tino leśyā iha bhavanti, etāsu ca ṣaḍviṃśatirbhaṅgakāḥ, trayāṇāṃ padānametāvatāva bhāvāditi | eteṣu coddeśakeṣu nānātvasaṅgrahārthāstino gāthāḥ“sālaṃmi ghaṇupuhattaṃ hoi palāse ya gāuyapuhattaṃ | joyaṇasahassamahiyaṃ avasesāṇaṃ tu chaṇhaṃpi || kuṃbhīe nāliyāe vāsapuhattaṃ ṭhiī u boddhavvā | dasa vāsasahassāiṃ avasesāṇaṃ tu chaṇhaṃpi || kuṃbhīe nāliyāe hoṃti palāse ya tinni lesāo | cattāri u lesāo avasesāṇaṃ tu paṃcaṇhaṃ || śatakaṃ - 11 uddeśakāḥ-8 samāptāḥ
||2||
||3||
99
-: śatakaṃ - 11 uddeśakaḥ - 9 :
vṛ. anantaramutpalādayo'rthā nirūpitāḥ, evaṃbhūtāścārthān sarvajña eva yathāvajñātuṃ samartho punaranyo, dvīpasamudrāniva śivarājarṣiḥ, iti sambandhena śivarājārṣisaṃvidhānakaṃ navamoddeśakaṃ prāha, tasya cedamādisūtram
-
mū. (506) teṇaṃ kāleṇaṃ teṇaṃ samaeṇaṃ hatthiṇāpure nāmaṃ nagare hotthā vannao, tassa ṇaṃ hatthināgapurassa nagarassa bahiyā uttarapuracchime disībhāge ettha ṇaṃ sahasaṃbavaṇe nāmaṃ ujjāṇe pāsādīe jāva paḍirūve, tattha ṇaṃ hatthiṇāpure nagare sive nāmaṃ rāyā hotthā mahayāhimavaṃta0 vannao, tassa ṇaṃ sivassa ranno dhāriṇī nāmaṃ devī hotthā sukumāla pāṇipāyā vannao, tassa ṇaṃ sivassa rano putte dhāraṇīe attae sivabhaddae nāmaṃ kumāre hotthā sukumāla0 jahā sūriyakaṃte jāva paccuvekkhamāṇe pavekkhamāṇe viharai |
taṇaṃ tassa sivassa ranno annayā kayāvi puvvarattavarattakālasamayaṃsi rajjadhuraṃ ciṃtemāṇassa ayameyārūve abbhatthie jāva samuppajjitthā - atthi tā me purā porāṇāṇaṃ jahā tāmalissa jāva puttehiṃ vahāmi pahiṃ vahāmi rajjeṇaṃ vahāmi evaṃ raṭṭeṇaṃ baleṇaṃ vāhaṇeṇaṃ koseṇaṃ koṭṭāgāreṇaṃ pureṇaṃ aṃteureṇaṃ vaḍḍāmi vipuladhaṇakaṇagarayaṇajāvasaṃtasārasāvaejjeṇaṃ atīva 2 abhivaḍḍhāmi taṃ kinnaṃ ahaṃ purā porāṇāṇaṃ jāva egaṃtasokkhayaṃ uvvehamāṇe viharāmi ?, taṃ jāva tāva ahaṃ hiranneṇaṃ
v6.p15
bhagavatīaṅgasūtraṃ (2) 11/-/9/506 vaḍḍāmitaṃcevajāvaabhivaḍvāmijāva mesāmaṃtarāyāṇovivasevaṭaṃtitāvatā me seyaṃkallaṃpāuppabhayāe jāva jalaṃte subahuṃ lohīlohakaḍāhakaḍucchuyaṃ taṃbiyaṃ tāvasabhaṃḍagaṃ ghaḍāvettā sivabhaī kumāraṃ rajje ṭhāvettātaṃ subahuṃ lohīlohakaḍāhakaḍucchuyaṃ taṃviyaṃtāvasabhaṃḍagaṃgahāya je ime gaṃgākūle vāṇapatthā tāvasā bhavaṃti|
hottiyā pottiyā kottiyā jannaī saḍaī thālaī jaṃca uṭṭhadaṃtukkhaliyā ummajayā saṃmajjagā nimajjagāsaṃpanakkhālā uddhakaṃḍūyagāahokaṃḍūyagādāhiṇakūlagā uttarakūlagā saṃkhadhamayā kūladhamagā mitaluddhā hatthitāvasā jalābhiseyakiḍhiṇagāyā avaṃvāsiṇo vāuvāsiṇo jalavāsiṇo celavāsiṇo aṃbubhakkhiṇovāyabhakkhiṇo sevālabhakkhiṇo mūlāhārā kaṃdāhārāpattāhārāpupphāhārā phalāhārā bīyāhārā parisaḍiyakaṃdamūlapaṃḍupattapupphaphalāhārā udaṃḍā rukkhamūliyā vālavāsiṇo vakkapāsiṇo disāpokkhiyā āyāvaṇāhiṃ paṃcaggitāvehiṃ iṃgālasolliyaṃpiva kaṃḍusolliyaṃpiva kaṭṭasolliyaṃpiva appāṇaṃ jāva karemāṇā viharaṃti jahā uvavāi jāva kaṭṭhasolliyaṃpiva.appāṇaṃ karemāṇā viharaṃti|
tattha ṇaṃje te disāpokkhiyatāvasā tesiṃ aṃtiyaṃ muṃḍe bhavittā disāpokkhiyatāvasattāe pavvaitae, pavvaieviyaṇaṃ samāṇe ayameyārūvaṃabhiggahaṃabhigihissāmi-kappaimejāvajīvāe chaṭuṃchaḍeṇaṃ anikkhitteṇaṃ disācakkavāleṇaṃ tavokammeṇaṃ ur̤e bāhāo pagijhiya 2 jāva viharittaettikaṭu, evaṃ saṃpeheti saṃpehettā kallaṃ jāva jalaṃte subahuṃ lohīloha jāva ghaḍāvettā koḍaṃ biyapurise saddāvei saddāvettā evaṃ vayāsī-khippāmeva bho devāṇuppiyā ! hatthināgapuraṃ nagaraṃ sabhitarabāhiriyaṃ āsiyajāvatamāṇattiyaṃpañcappiṇaṃti| taeṇaṃse siverāyā docaṃpikoḍuṃbiyapurise saddāveṃti 2 evaṃ vayāsī-khippāmeva bho devāṇuppiyā! sivabhaddassa kumārassa mahatthaṃ 3 viulaṃ rāyābhiseyaṃ uvaṭhṭhaveha, taeṇaṃ te koḍubiya-purisā taheva uvaṭhṭhati|
taeṇaṃ se sive rāyā anegagaṇanāyagadaṃḍanāyaga jāva saṃdhipāla saddhiṃ saṃparibuḍe sivabhadaṃ kumāraṃsīhāsaṇavaraṃsi purasthābhimuhaṃnisīyāventi 2 aṭṭhasaeṇaṃ sovaniyāṇaṃkalasāṇaṃjāva aṭṭhasaeṇaṃ bhomejāṇaṃ kalasāṇaṃ savviḍḍīejāva raveṇaṃ mahayā 2 rāyābhiseeṇaṃabhisiṃcai 2 pamhalasukumālāe surabhie gaṃdhakāsāīe gāyāīlūhei pamha0 2 saraseṇaṃ gosīseṇaṃ evaṃ jahevajamālissa alaṃkāro taheva jāvakapparukkhagaṃpiva alaṃkiyavibhūsiyaṃ kareṃti 2 karayala jāva kaṭṭha sivabhadaṃ kumāra jaeṇaṃ vijaeṇaṃvaddhāveṃtijaeṇaṃ vijaeṇaṃ vaddhāvettā tāhiṃ iṭhṭhāhiṃ kaṃtāhiṃ piyāhiṃ jahā uvavāie koṇiyassa jāva paramāuṃ pālayāhi iṭṭhajaṇasaṃparivuḍe hatthiṇapurassa nagarassa annesiṃ ca bahūṇaṃ gāmāgaranagara jāva viharāhittika? jayajayasadaṃ pauṃjaṃti|
tae ṇaṃ se sivabhadde kumāre rāyā jāe mahayā himavaṃta0 vannao jāva viharai, tae ṇaṃ se siverāyāanayā kayāiṃ sobhanaṃsitihikaraṇadivasamuhuttanakkhattaṃsivipulaṃ asanapānakhāimasāimaṃ vakkhaḍāveti uvakkhaḍāvettā mittanāiniyagajāvaparijaṇaṃ rāyāṇo yakhattiyā āmaṃteti āmaṃtettā tao pacchā pahāe jāva sarīre bhoyaṇavelāe bhoyaṇamaṃḍavaṃsi suhāsaṇavaragae teṇaṃ mittaṇanatiniyagasayaṇa jāva parijaṇeṇaṃ rāehi ya khattiehi ya saddhiṃ vipulaṃ asanapānakhāimasāimaṃ evaṃ jahā tāmalī jāva sakkāreti saṃmāṇeti sakkārettā saṃmāṇettā taṃ mittanāti jāva parijaṇaṃ rāyāṇo ya
v6.p16
13 khattie ya sivabhadaṃ ca rāyāṇaṃ āpucchai āpucchittā subahuṃ lohīlohakaḍāhakaḍucchaṃ jāva bhaṃgaṃ gahāyajeime gaṃgākūlagāvāṇapatthā tāvasābhavaṃtitaṃcevajāvatesiṃaṃtiyaṃ muṃḍe bhavittā disāpokkhiyatāvasattāe pavvaie, pavvaie'viya ṇaṃ samāṇe ayameyārūvaṃ abhiggahaṃ abhigiṇhai-kappai me jāvajīvāechaṭuṃtaṃcevajāvaabhiggahaṃ abhigiṇhai 2 paḍhamaṃchaṭṭakkhamaṇaṃ uvasaṃpañjittāṇaṃ viharai
tae ṇaṃ se sive rāyarisī paḍhamachaṭṭakkhamaṇapāraṇagaṃsi āyāvaṇabhūmīe pañcoruhai āyāvaṇabhūmie paccoruhittā vāgalavatthaniyatthe jeṇeva sae uḍae teṇevauvāgacchai teṇeva uvāgacchittā kiḍhiṇasaṃkāiyagaṃ giṇhai gimhittā puracchimaṃ disaṃpokkhei puracchimāe disāe some mahārāyā patthāṇe patthiyaṃ abhirakkhau sive rāyarisī abhi0 2, jāṇi ya tattha kaṃdāṇi ya mūlāṇiya tayāṇiya pattāṇiya pupphāṇiya phalāṇiya bīyāṇiya hariyāṇi ya tāṇianujāṇautti kaṭṭa puracchimaṃ disaṃ pasarati pura02 jāṇi ya tattha kaṃdāṇi ya java hariyāṇi ya tāiṃ geṇhai 2 kiḍhiṇasaṃkāiyaṃ bharei kiḍhi02 dabbhe ya kuse ya samihāo ya pattāmoḍaṃ ca geṇhei 2 jeṇeva sae uḍae teṇeva uvāgacchai 2 kiḍhiṇasaṃkāiyagaṃ ṭhavei kiḍhi0 2 vedi vaḍḍei 2 uvalevaṇasaṃmajjaṇaṃ karei u0 2 dabbhasagabbhakalasāhatthagae|
jeṇeva gaṃgā mahānadī teṇeva uvāgacchai gaṃgāmahānadī ogāheti 2 jalamajaṇaṃ karei 2 jalakīḍaṃkarei 2 jalābhiseyaṃ kareti 2 āyaṃte cokkhe paramasuibhūe devayapitikayakaje dabbhasagabbhakalasāhatthagae gaṃgāo mahānaīo paccuttarai 2 jeṇeva sae uḍae teṇeva uvāgacchai teṇeva uvāgacchittā dabbhehi ya kusehi ya vāluyāehi ya veti raeti veti raettā saraeṇaṃ ariṇaṃ mahetisara02 aggiṃ pāḍeti 2 aggiṃ saṃghukkei 2 samihākaṭṭhāiṃ pakkhivai samihākaṭṭhāiṃparikhavittā aggi ujjālei aggiṃ ujjālettā-aggissa dāhiṇe pāse, sattaṃgāiṃ samādahe | taṃ0- . .
vṛ. 'teṇaṃ kāleṇa'mityādi, ‘mahayā himavaṃta vannao'ttianena ‘mahayāhimavaṃtamahaṃtamalayamaṃdaramahiṃdasāre'ityādi rājavarṇako vācya iti sūcitaṃ, tatra mahāhimavāniva mahān śeṣarājāpekṣayā tathā malayaḥ-parvataviśeṣo mandaro-meru mahendra:-śakādirdevarājastadvatsāra:-pradhāno yaḥ satathā, 'sukumāla0 vannao'tti anena ca 'sukumālapāṇipāye'tyādi rājñīvarṇako vācya iti sūcitaṃ, 'sukumālajahā sūriyakaṃtejāvapaccuvekkhamāṇe 2 viharai'tti asyāyamarthaḥ-'sukumāla-pāṇipāelakkhaṇavaṃjaṇaguṇovavee' ityādinā yathā rājapraśnakṛtābhidhāne granthe sūryakānto rājakumāraḥ ‘paccuvekkhamāṇe 2 viharaī'ityetadantena varṇakena varṇitastathā, ‘pañcuvekkhamāṇe 2 viharai' ityetaccaivamiha sambandhīnīyaṃ ||
'seṇaṃ sivabhadde kumāre juvarāyā yāvihotthā sivassa ranno rajjaṃca raṭuṃ ca balaṃ ca vāhaṇaṃca kosaṃ ca koṭṭhāgāraṃ ca puraṃ ca aṃteuraṃca jaṇavayaṃ ca sayameva paccuvekkhamāṇe viharaitti|
'vāṇapattha'tti vane bhavā vānī prasthānaprasthā-avasthitirvānī prasthā yeṣāṃ te vānaprasthāḥ, athavā-"brahmacārīgahasthaśca, vānaprastho yatistathā" iticatvārolokapratītāāśramāḥ,eteṣāṃ catṛtīyāśramavarttinovānaprasthāḥ, 'hottiya'tti agnihotrikāḥ ‘pottiya'ttivastradhāriṇaḥ ‘sottiya'tti kvacitpāṭhastatrāpyayamevārthaḥ ‘jahā uvavāie'ityetasmādatideśādidaṃ dṛśyaṃ-'kottiyā jannaī thālaī huṃva uṭṭhādaṃtukkhaliyāummajjagā sammajjagā nimajjagā saṃpakkhalā dakkhiṇakūlagā uttarakūlagā
v6.p17
bhagavatīaṅgasūtraṃ (2) 11/-/9/506 saṃkhadhamagā kūladhamagāmigaluddhayā hatthitāvasāudaṃḍagā disāpokkhiṇo vaktavāsiṇocelavāsiṇo jalavāsiṇo rukkhamūliyā aṃbubhakkhiṇo vāubhakkhiṇo sevālabhakkhiṇo mūlāhārā kaṃdāhārā tayāhārā pattāhārā puṣphāhārā phalāhārā bīyāhārā parisaḍiyakaṃdamūlatayapattapupphaphalāhārā jalābhiseyakaḍhiṇagāyā āyāvaṇāhiṃ paṃcaggitāvehiṃ iṃgālasolliyaṃ kaṃdusolliyaṃti tatra |
‘kottiya'tti bhūmiśāyinaḥ 'jannai'tti yajñayājinaḥ ‘saḍḍaitti śrāddhāḥ 'thālai'tti gṛhītabhāṇḍāḥ 'huṃvauṭuṃ'tti kuṇḍikāśramaṇāḥ ‘daṃtukkhaliya'tti phalabhojinaḥ 'ummajaga'tti unmajjanamātreṇa ye snānti 'saṃmajjaga'tti unmajjanasyaivāsakṛtakaraṇena ye snānti 'nimajjagatti sthānārthaṃ nimagnā eva ye kṣaṇaṃ tiṣṭhanti ‘saṃpakkhāla'tti mṛttikādigharṣaṇapūrvakaṃ ye'ṅga kṣālayanti 'dakkhiṇaphūlaga'tti thairgaṅgāyā dakṣiṇakūla eva vāstavyam ‘uttarakūlaga'tti uktaviparītāḥ 'saṃkhadhamaga'tti śaṅkha mātvā ye jemanti yadyanyaḥ ko'pi nāgacchatīti 'kūladhamaga tti ye kūle sthitvā śabdaṃ kṛtvā bhuñjate ‘miyaluddhaya'tti pratītā eva ‘hatthitāvasa'tti ye hastinaṃ mārayitvā tenaiva bahukālaṃ bhojanato yāpayanti 'udaṃḍaga'tti ūrddhakṛtadaṇḍā ye saṃcaranti 'disāpokkhiṇo'tti udakena diśaḥ prokṣyayephalapuṣpādi samucinvanti ‘vakkalavāsiṇo ttivalkalavāsasaḥ 'cevāsiṇo'tti vyaktaṃ pāṭhāntare 'velavāsiṇo'tti samudravelāsaṃnidhivāsinaḥ ‘jalavāsiṇo'tti ye jalanimagnā evāsate, śeṣāḥ pratītā, navaraṃ 'jalābhiseyakiḍhiṇagāya'tti ye'snātvā na bhuṃjate snānādvā pāṇḍurībhūtagātrāiti vṛddhāḥ, kacit ‘jalābhiseyakaḍhiṇagāyabhūya'ttidṛśyatetatra jalābhiṣekakaṭhinaṃ gātraṃ bhūtāḥ-prāptāyetetathā, 'iṃgālasolliyaṃtiaṅgārairivapakaṃ 'kaṃdusolliyaṃti kandupakamiveti
'disācakkavālaeṇaṃtavokammeṇaṃ'tiekatra pāraṇakepūrvasyāṃdiśiyāni phalādīnitānyāhṛtya bhuṅko dvitīye tu dakṣiṇasyāmityevaṃ dikcakravālena yatra tapaḥ-karmaṇi pāraṇakakaraṇaṃ tattapaḥ karma dikacakravālamucyate tena tapaḥkarmaṇeti 'tāhiṃ iṭhṭhāhiṃ kaṃtāhiṃ piyāhiṃ' ityatra ‘evaṃ jahā uvavāie' ityetatkaraṇādidaṃ dṛśyaṃ-'maṇunnāhiṃ maṇāmāhiṃ jāva vaggūhiṃ anavarayaṃ abhinaṃdatā ya abhithuṇaṃtā ya evaṃ vayāsī-jaya 2 naṃdā jaya jaya bhaddā ! jaya 2 naṃdā ! bhadaṃ te ajiyaṃ jiṇāhi jiyaṃ pāliyāhi jiyamajjhe vasāhi ajiyaṃ ca jiṇāhi sattapukhaṃ jiyaṃ ca pālehi mittapakkhaṃ jiyaviggho'viya vasāhitaṃ deva! sayaṇamajhadaṃdo ivadevāṇaṃcaṃdo iva tārāṇaṃdharaṇo iva nāgāṇaṃ bharaho ivamaṇuyāṇaṃ bahūiṃvāsāiṃbahūīvāsasayāivahūi' vāsasahassāiṃaṇahasamaggeyahaṭhṭhatuṭhotti, etacca vyaktameveti|
___ 'vāgalavatthaniyatthe'tti valkalaṃ-valkastasyedaṃ vālkalaṃ tadvaṃ nivasitaṃ yena sa vālkalavanivasitaḥ ‘uḍae'tti uṭajaḥ-tāpasagṛhaṃ 'kiḍhiṇasaṃkāiyagaṃ'ti 'kiḍhiṇa'tti vaṃśamayastāpasabhājanaviśeṣastataśca tayoḥ sāṅkāyikaṃ-bhārodvahanayantraṃ kiḍhiṇasāṅkāyikaṃ 'mahārāya'tti lokapālaḥ 'patthāṇe patthiyaṃti 'prasthāne' paralokasādhanamārge 'prasthitaṃ' pravṛttaṃ phalādyāharaṇārthaṃ gamane vā pravṛttaṃ śivarājarṣi 'dabbhe yatti samūlān ‘kuse yatti darbhānava nirmūlān ‘samihāo ya'tti samighaḥ-kāṣṭhikāḥ ‘pattāmoḍaṃ ca' taruśākhāmoṭitapatrāṇi 'vedivaḍḍei'tti vedikāṃdevārcanasthānaṃ varddhanī-bahukarikā tāṃprayuṅko itivarddhayati-pramārjayatītyarthaḥ: 'uvalevaṇasaṃmajjaṇaṃ karei'ttiihopalepanaṃ gomayādinā saṃmarzanaṃ tujalena saṃmārjanaṃ vā sodhanaṃ 'dabmaphalasāhatthagae'tti
'
v6.p18
-
darbhāśca kalaśaśca haste gatā yasya sa tathā 'dabbhasagabbhakalasagahatthagae'tti kacit tatra darbheṇa sagarbho yaḥ kalaśakaḥ sahaste gato yasya sa tathā 'jalamajaṇaṃ'tijalena dehaśuddhimātraṃ 'jalakīḍaṃ'ti dehaśuddhāvapi jalenābhirataṃ 'jalābhiseyaṃ ti jalakṣaraṇan 'āyaṃte'tti jalasparśāt 'cokkhe'tti aśucidravyāpagamāt, kimuktaṃ bhavati?
_ 'paramasuibhūe'ti, 'devayapiikayakajje'tti devatānāṃ pitṛṇāṃ ca kṛtaṃ kāryaṃ-jalāñjalidānādikaṃyenasatathā, 'saraeṇaṃaraṇimahei'tti 'śarakena’ nirmanthanakāṣṭhena ‘araṇi nirmanthanīyakāṣṭhaṃ 'mathnāti' garṣayati, 'aggissa dāhiṇe'ityādi sāddhaḥ ślokastadyathāśabdavarjaḥ | mū. (507) sakahaṃ vakkalaṃ ṭhāṇaṃ, sijā bhaṃḍaṃ kamaṃḍaluṃ||
daṃḍadāruṃtahā pāṇaṃ ahe tāiṃ samādahe| mahuṇā ya ghaeṇa yataṃdulehi ya aggi huṇai, aggi huṇittā caruṃsāhei, caruṃsāhettā baliṃ vaissadevaṃ karei valiṃ vaissadevaṃ karettā atihipūyaṃ karei atihipūyaṃ karettā tao pacchā appaṇā āhāramāhāreti|
vṛ. tatraca ‘sattaṃgāī' saptāṅgāni ‘samādaghāti' saṃnighāpayati sakathāṃ 1 valkalaṃ 2 sthānaṃ 3 śayyābhāṇḍaṃ 4 kamaṇḍalu 5 daṃḍadāru 6 tathā''tmāna 7 miti, tatra sakathā-tatsamayaprasiddha upakaraṇaviśeṣaḥ sthānaṃ-jyotisthānaṃpātrasthānaṃvā śayyābhāṇḍaṃśayyopakaraṇaṃdaṇḍadāru-daṇḍakaḥ ātmā-pratīta iti | 'caruṃsāheti'tticaru-bhājanaviśeṣastatra pacyamānadravyamapicarurevataṃcaruṃ balimityarthaḥ: ‘sādhayati' randhayati 'balivaissadevaṃ karei'tti balinā vaiśvānaraṃ pūjayatītyarthaḥ, 'atihipūyaṃ kareitti atitheḥ-āgantukasya pūjāṃ karotīti|
mū. (508)taeṇaṃ se sive rāyarisī doccaṃchaṭṭhakkhamaṇaṃ uvasaṃpajjittāṇaṃ viharai, taeṇaṃ se siverāyarisī docce chaḍakkhamaṇapāraṇagaṃsi āyāvaṇabhūmīo pañcoruhai āyāvaṇa02 evaṃ jahā paḍhamapāraṇagaṃ navaraṃ dāhiṇagaṃ disaṃ pokkheti 2 dāhiṇāe disāe jame mahārāyā patthāṇe patthiyaṃ sesaṃtaṃ ceva āhāramāhārei|
taeṇaṃ se sivarāyarisī taccaṃ chaṭṭhakkhamaṇaṃ uvasaṃpajittāṇaṃviharati, taeṇaṃ se sive rāyarisī sesaṃtaṃcevanavaraṃ pañcacchimāedisāevaruṇemahārāyā patthāṇepatthiyaṃsesaṃtaṃcevajāvaāhāramāhārei, taeṇaṃ se sive rāyarisī cautthaṃ chaṭṭhakkhamaṇaṃ uvasaṃpajittāṇaṃ viharai | taeṇaṃ se sive rāyarisī cautthaṃchaṭṭakkhamaṇaṃ evaṃtaṃceva navaraṃ uttaradisaṃpokkhei uttarāedisāe vesamaṇe mahārāyā patthāṇe patthiyaṃ abhirakkhau sivaṃ, sesaṃtaṃ ceva jāva tao pacchā appaṇā āhāramāhārei|
tae ṇaṃ tassa sivassa rāyarisissa chaṭuṃchaṭeṇaṃ anikkhitteṇaṃ disācakkavāleṇaṃ jāva āyāvemāṇassa pagaibhaddayāejāva viṇīyayāe annayākayāvitayāvaraṇijjāṇaṃ kammāṇaṃkhaovasameṇaṃ īhāpohamaggaṇagavesaṇaṃ karemāṇassa vibbhaṃge nāmaṃ annāṇe samuppanne, seṇaṃ teṇaṃvibbhaṃganāṇeṇaṃ samuppanneṇaṃ pāsai assiṃ loe satta dīve satta samudde teṇa paraṃ na jāṇati na pāsati, tae ṇaṃ tassa sivassa rāyarisissa ayameyārūveabbhatthiejāvasamuppajjitthā-asthiṇaṃmamaṃaisese nāṇadaṃsaṇe samuppanne evaṃ khalu assiṃ loe satta dīvā satta samuddā teṇa paraṃ vocchinnā dīvā ya samuddā ya, evaṃ saṃpehei evaṃ0 2 āyāvaṇabhūmīo paccoruhai ā02 vāgalavatthaniyatthe jeṇeva sae uḍae teṇeva
v6.p19
bhagavatīaṅgasūtraṃ (2) 11/-/9/508 uvāgacchai 2 suvahuṃ lohīlohakaḍāhakaḍucchayuṃjāva bhaṃḍagaṃ kiḍhiṇasaṃkāiyaṃ ca geṇhai 2 |
jeṇeva hatthiṇāpure nagare jeṇeva tāvasāvasahe teṇeva uvāgacchai uvā0 2 bhaṃḍanikkhevaṃ karei 2 hasthiṇāpure nagare siṃghāḍagatigajāvapahesubahujaṇassa evamāikkhaijāvaevaṃparūvei-asthi ṇaṃ devāṇuppiyā! mamaṃ atisese nāṇadaṃsaṇe samuppanne, evaṃ khalu assiṃ loe jāva dīvā ya samuddā ya, taeṇaṃ tassa sivassa rāyarisissa aṃtiyaṃ eyamaḍhe socā nisamma hathiṇāpure nagare siṃghāḍagatigajāva pahesu bahujaṇo annamannassa evamāikkhai jāva parūvei |
evaṃ khalu devāṇuppiyā! siverāyarisī evaṃāikkhaijāva parūvei-atthiṇaṃdevāṇuppiyā mamaṃ atisese nāṇadaṃsaṇe jāva teṇa paraṃ vocchinnā dīvāya samuddā ya, sekahameyaṃ manne evaṃ? | teṇaṃ kāleṇaṃ teṇaṃ samaeṇaṃ sāmī samosaḍhe parisā jāva paḍigayā|
teṇaṃ kāleṇaṃ teṇaṃ samaeṇaṃ samaṇassa bhagavao mahāvīrassajeṭe aṃtevāsī jahā bitiyasae niyaṃṭhuddesae jāva aḍamāṇe bahujaṇasadaṃ nisāsei bahujaṇo annamannassa evaṃ āikkhai evaṃ jāva parūvei-evaṃkhalu devāṇuppiyā! siverāyarisī evaṃāikkhaijāvaparūvei-asthiṇaṃdevāṇuppiyā taṃceva jāva vocchinnā dīvā samuddā ya, se kahameyaṃ manne evaṃ?
taeṇaṃ bhagavaṃ goyame bahujaṇassaaṃtiyaṃ eyamaḍhesoccā nisamma jāva saḍhe jahā niyaṃṭhuddesae jāva teṇa paraṃ vocchinnā dīvā ya samuddā ya, se kahameyaṃ bhaṃte ! evaṃ ? goyamādi samaṇe bhagavaṃ mahāvīre bhagavaṃ goyamaṃ evaṃ vayāsī-janaṃ goyamā ! se bahujaṇe annamannassa evamātikkhaitaṃceva savvaṃ bhāṇiyavvaṃ jāva bhaṃḍanikkhevaṃ kareti hathiṇāpure nagare siṃghāḍaga0 taṃ ceva jāva vocchinnā dīvā ya samuddā ya, taeṇaṃ tassa sivassa rāyarisissa aṃtie eyamaḍhe soccā nisamma taṃ ceva savvaṃ bhāṇiyavvaṃjāvateṇa paraṃvocchinnā dīvāya samuddāyataṇṇaṃ micchā, ahaṃpuṇa goyamā! evamāikkhāmi jāva parūvemi | evaṃ khalu jaṃbuddīvādīyā dīvā lavaṇādīyā samuddā saṃṭhāṇao egavihivihāṇā vitthāraoanegahivihiṇā evaṃjahā jīvābhigamejāvasayaṃbhūramaṇapajjavasāṇā assiṃ tiriyaloe asaṃkhene dīvasamudde pannatte samaṇāuso! |
asthi ṇaṃ bhaṃte ! jaṃbuddīve dīve davvāiṃ savannāiṃpi0 avannāiṃpi sagaṃdhāiṃpi agaṃdhāiṃpi sarasāiṃpiarasāiṃpisaphāsāiṃpiaphāsāiṃpiannamanabaddhāiṃannamanapuṭṭhāiṃjāvaghaḍatāe ciṭṭhati?, haṃtā atthi|asthiṇaṃ bhaṃte! lavaṇasamudde davvāiṃsavannāiṃpiavannāiṃpi sagaṃdhāiṃagaṃdhāiṃpi sarasāiṃpi arasāiṃpi saphāsāiṃpiaphāsāiṃpiannamatrabaddhāiṃ annamannapuṭṭhāiṃjāva ghaḍattāe ciṭṭhati?, haṃtā atthi| asthiṇaṃ bhaṃte! ghāyaisaṃḍe dīvedavvāiṃ savannāiṃpi0 evaṃceva evaṃjāva sayaṃbhūramaṇasamudde ? jāvahaṃtā atthi|tae ṇaṃsāmahatimahāliyā mahaccaparisāsamaṇassabhagavao mahāvīrassaaṃtiyaṃ eyamaḍhe socā nisamma haṭṭatuṭṭhā samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ vaṃdai namasai vaṃdittā namaṃsittā jāmeva disaṃ pāunbhūyā tāmeva disaṃpaḍigayā|
tae ṇaṃ hatthiṇāpure nagare siṃghāḍagajāvapahesu bahujaṇo annamannassa evamāikkhai jāva parūvei-jannaṃ devāṇuppiyā! sive rāyarisī evamāikkhai jāva parūvei-asthiṇaṃ devāṇuppiyā! mamaṃ atisese nāṇe jāva samuddā yataṃ no iṇaḍhe samaḍhe, samaṇe bhagavaṃ mahāvīre evamāikkhai jāva parūvei-evaṃkhalueyassa sivassa rāyarisissachaṭuṃchaṭeṇaṃtaṃcevajāva bhaṃḍanikkhevaṃkareibhaṃḍanikkhevaṃ
v6.p20
śatakaṃ-11, varga:-, uddeśakaḥ-9 karettā hathiṇāpure nagare siṃghāḍaga jāva samuddā ya | tae ṇaṃ tassa sivassa rāyarisissa aṃtiyaṃ eyamaḍhe soccā nisamma jāva samuddā ya taṇaṃ micchā, samaṇe bhagavaṃ mahāvīre evamāikkhai0-evaṃ khalu jaṃbuddīvādīyā dīvālavaṇādīyāsamuddātaṃcevajāvaasaṃkhejādīvasamuddā panattā samaṇāuso taeṇaṃ se sive rāyarisī bahujaṇassa aṃtiyaṃ eyamaḍhaṃ socā nisamma saṃkie kaṃkhie vitigicchie bhedasamāvanne kalusasamāvanne jāe yāvi hotā|
taeṇaṃtassa sivassa rāyarisissa saṃkhiyassa kaṃkhiyassa jāva kalusasamāvanassa se vibhaṃge annāṇe khippāmeva parivaḍie, taeṇaṃ tassa sivassa rāyarisissa ayameyārūve anbhatthie jāva samuppajjitthā-evaṃ khalu samaṇe bhagavaṃ mahāvīre ādigare titthagare jāva savvannū savvadarisī āgāsagaeṇaṃ cakkeṇaṃ jāva sahasaṃbavane ujāṇe ahāpaḍirūvaṃ jāva viharai, taṃ mahāphalaṃ khalu tahārūvāṇaṃ arahaṃtāṇaṃ bhagavaṃtāṇaṃ nāmagoyassa jahā uvavāie jāva gahaṇayāe, taṃ gacchāmi gaṃ samaṇaṃ mahāvīraṃ vadāmi jāva pajuvāsāmi|
eyaṃṇe ihabhaveyaparabhaveyajāva bhavissaittikaṭṭaevaṃ saṃpeheti evaṃ 2 tājeṇeva tāvasāvasahe teṇeva uvāgacchai teṇeva uvāgacchittā tāvasavasahaṃ anuppavisati 2 tā subahuṃ lohīlohakar̤āha jāva kiḍhiṇasaṃkātigaṃ ca geṇhai geṇhittā tāvasāvasahāo paḍinikkhamati tāva0 2 parivaḍiyavibbhaṃge hatthināgapuraṃ nagaraṃ majhaṃmajjheṇaṃ niggacchai niggacchittā jeṇeva sahasaṃbavane ujjāṇe jeṇeva samaṇe bhagavaṃ mahāvīre teṇeva uvāgacchai teṇeva uvāgacchittā samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ tikkhutto āyāhiṇapayāhiṇaṃ karei vaṃdati namaṃsati vaṃdittā namaṃsittā naccāsanne nāidūre jāva paṃjaliuḍe pajuvāsai |taeṇaṃsamaṇe bhagavaṃ mahāvīre sivassa rāyarisissatīseyamahatimahāliyāe jāva āṇāe ārāhae bhavai, tae ṇaṃ se sive rāyarisī samaṇassa bhagavao mahāvīrassa aṃtiyaṃ dhammasoccānisamma jahākhaṃdaojāva uttarapuracchimaṃ disībhāgaṃavakkamai2 subahaॅlohīlohakaḍāha jāva kiḍhiṇasaṃkātigaṃegaṃte eḍeie02 sayameva paṃcamuṭṭhiyaṃ loyaṃ kareti sayame02 samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ evaṃ jaheva usabhadatte taheva pavvaio taheva ikkārasa aṃgāī ahijjati taheva savvaṃ jāva savvadukkhappahīṇe ||
vṛ. 'se kahameyaṃ manne evaṃ'ti atra manyeśabdo vitarkārthaḥ 'bitiyasae niyaṃṭhuddesae'tti dvitīyaśatepañcamoddeśaka ityarthaḥ ‘egavihivihāṇa'ttiekena vidhinā-prakāreṇa vidhānaṃ-vyavasthānaṃ yeṣāṃte tathā, sarveṣāṃvṛttatvāt, 'vitthārao anegavihivihāṇa'tti dviguṇa 2 vistāratvātteṣāmiti 'evaṃ jahājīvābhigame' ityanena yadiha sūcitaṃ tadidaṃ_ 'duguṇāduguṇaṃ paḍuppāemāṇā pavittharamāṇā obhāsamāṇavīiyā' avabhāsamānavīcayaḥśobhamānataraṅgāḥ, samudrāpekṣamidaṃ viśeṣaṇaṃ, 'bahuppalakumudanaliṇasubhagasogaṃdhiyapuṃḍarīyamahāpuṃḍarīyasayapattasahassapattasayasahassapattapaphullakesarovaveyā' bahūnāmutpalādīnāṃprapullānāṃ-vikasitānāṃ yāni keśarāṇi tairupacitāḥ-saṃyuktā ye te tathā, tatrotpalāni-nīlotpalādīni kumudānicandrabodhyāni puṇḍarīkāṇi-sitāni śeṣapadāni tu rūḍhigamyāni 'patteyaṃ patteyaṃ paumavaraveiyā parikkhittā patteyaṃ 2 vanasaṃḍaparikkhitta'tti| 1512
v6.p21
‘savannāiṃpi’tti pudgaladravyāṇi 'avannāiṃpi’tti dharmāstikāyādīni 'annamannabaddhāī 'ti paraspareṇa gāḍhā śleṣāṇi 'annamannapuṭṭhāī' ti paraspareṇa gāḍhā śleṣāṇi, iha yāvatkaraṇādidamevaṃ dṛśyam-‘annamannabaddhapuṭhṭhāiṃ annamannaghaḍattāe ciṭhṭhati' tatra cānyo'nyabaddhaspṛṣṭānyanantaroktuṇadvayayogāt, kimuktaṃ bhavati ? - anyo'nyaghaṭatayā - parasparasambaddhatayā tiṣṭhanti 'tāvasāvasahe tti tāpasāvasathaḥ - tāpasamaṭha iti |
18
anantaraṃ śivarājarṣe siddhiruktā, tāṃ ca saṃhananādibhirnirupayannidamāha
mū. (509) bhaṃtettibhagavaṃ goyame samaṇaṃ bhagavaṃ mahāvīraṃ vaṃdai namaṃsai vaṃdittā namaṃsittā evaṃ vayāsī - jīvāṇaṃ bhaṃte! sijjhamāṇā kayaraṃmi saṃghayaṇe sijjhati ?, goyamā ! vayarosabhaṇārāyasaṃghayaṇe sijjhaṃti evaṃ jaheva uvavāie taheva saṃghayaṇaṃ saṃṭhāṇaṃ uccattaṃ āuyaṃ ca parivasaṇā | evaṃ siddhigaṃḍiyā niravasesā bhāṇiyavvā jāva avvābāhaṃ sokkhaṃ aṇuhavaṃ ti sāsayāsiddhā sevaṃ bhaṃte ! 2tti ||
.
vṛ. 'bhaṃte ti' ityādi, atha lāghavārthaḥ matideśamāha- ' evaṃ jahevetyādi, 'evam' anantaradarśitenābhilāpena yathaupapātike siddhānadhikṛtya saṃhananādyuktaṃ tathaivehāpi vācyaṃ tatra ca saṃhananādidvārāṇāṃ saṅgrahāyā gāthāpūrvārddha- 'saṃghayaṇaṃ saṃṭhāṇaṃ uccattaṃ āuyaṃ ca parivasaṇa' tti tatra saṃhananamuktameva, saṃsthānādi tvevaṃ-tatra saṃsthāne ṣaṇṇāṃ saṃsthānānāmanyatarasmin siddhayanti |
uccatve tu jaghanyataḥ saptaranipramāṇe utkṛṣṭatastu pañcadhanuḥ śatake, āyuṣi punarjaghanyataḥ sātirekāṣṭavarṣapramāṇe utkṛṣṭatastu pūrvakoṭīmāne, parivasanā punarevaṃ - ratnaprabhādipṛthivīnāṃ saudharmādīnāṃ ceṣaprāgbhārāntānāṃ kṣetraviśeṣāṇāmadho na parivasanti siddhāḥ kintu sarvārthaḥ siddhamahāvimānasyoparitanātstūpikāgrādūrdhvaṃ dvādaśa yojanāni vyatikramyeṣaṭprāgbhārā nāma pṛthivī pañcacatvāriṃśadyojanalakṣapramāṇā''yāmaviṣkambhābhyāṃ varṇataḥ śvetā'tyantarabhyā'sti tasyāścopari yone lokānto bhavati, tasya ca yojanasyoparitanagavyatoparitanaṣaḍbhāge siddhāḥ parivasantīti | 'evaṃ siddhigaṃḍiyā niravasesā bhāṇiyavva'tti evamiti - pūrvoktasaṃhananādidvāranirūpaṇakrameṇa 'siddhigaṇḍikā' siddhisvarūpapratipādanaparā vākyapaddhatiraupapātikaprasidvā'dhyeyā, iyaṃ ca parivasanadvāraṃ yāvadarthaḥ leśato darśitā, tatparatastvevaṃ- 'kahiṃ paḍihayā siddhā kahiṃ siddhā paṭṭiyā ? ' ityādikā, atha kimanteyam ? ityāha - ' jāve' tyādi | 'avvābāhaṃ sokkha' mityādi ceha gāthottarāddhamadhītaṃ, samagragāthā punariyaṃ
||1||
"nicchinnasavvadukkhā jāijarāmaraṇabaṃdhaṇavimukkā |
avvābāhaṃ sokkhaṃ aṇuhuṃtī sāsayaṃ siddhā ||” iti || śatakaṃ - 11 uddeśakaḥ - 9 samāptaḥ
-: śatakaṃ - 11 uddeśakaḥ - 10 :
bṛ. navamoddeśakasyānte lokānte siddhaparivasanoktetyato lokasvarūpameva daśame prāha, tasya cedamādisūtram
mū. (510) rāyagihe jāva evaṃ vayāsī - kativihe ṇaṃ bhaṃte! loe pannatte ?, goyamā ! calavvihe loe pannatte, taṃjahā - davvaloe khettaloe kālaloe bhāvaloe |
v6.p22
19 khettaloeṇaṃbhaṃte! kativihe pannatte?, goyamā! tivihe pannatte, taṃjahā aholoyakhettaloe tiriyaloyakhettaloe 2 uḍḍaloyakhettaloe 3|
aholoyakhettaloe ṇaṃ bhaṃte ! kativihe pannatte ?, goyamā ! sattavihe pannatte, taṃjahārayaṇappabhāpuḍhaviaheloyakhettaloe jāvaahesattamāpuḍhaviaholoyakhettalae|tiriyaloyakhettaloe ṇaṃ bhaṃte ! kativihe pannatte?, goyamā! asaṃkhejavihe pannatte, taṃjahā-jaṃbuddīve tiriyakhettaloe jāva sayaṃbhūramaṇasamudde tiriyaloyakhettaloe | uḍḍhalogakhettaloe ṇaṃ bhaṃte ! kativihe pannatte?, goyamā ! pannarasavihe pannatte, taṃjahā-sohammakappauḍḍhalogakhettaloe jāva accuyauḍḍaloe gevejjavimāṇauḍaloe anuttaravimāṇa0 īsiṃpanbhārapuḍhaviuḍḍalogakhettaloe|
ahologakhettaloe ṇaṃ bhaṃte ! kiṃsaṃṭhie pannatte ?, goyamā ! tappāgārasaṃṭhie pannatte | tiriyaloyakhettaloeṇaṃbhaṃte! kiṃsaṃṭhie pannatte?, goyamā! jhallarisaṃṭhie pannatte | uḍḍaloyakhettaloyapucchā uḍḍamuiṃgākārasaṃṭhie pannatte | loe gaṃbhaṃte ! kiṃsaṃṭhie pannatte?, goyamā supaiṭṭhagasaṃṭhie loe pannatte, taṃjahā-heṭṭhā vicchinne majhe saṃkhitte jahā sattamasae paḍhamuddesae jāva aṃtaṃ kareṃti| aloeṇaṃ bhaṃte ! kiṃsaṃṭhie pannatte?, goyamā! jhusiragolasaṃṭhie pannatte |
ahelogakhattaloeṇaṃ bhaṃte ! kiṃ jīvā jīvadesājīvapaesā? evaṃjaha iṃdā disā taheva niravasesaṃ bhāṇiyavvaṃ jāva addhāsamae | tiriyaloyakhettaloeṇaṃ bhaṃte ! kiṃjīvā0?, evaṃceva, evaṃ uḍḍaloyakhettaloevi, navaraṃ arūvī chavvihā addhāsamao natthi || loeṇaṃ bhaṃte ! kiṃ jīvā jahāṃ bitiyasae atthiuddesae loyāgāse, navaraṃ arūvī sattavi jāva. ahammatthikāyassa paesā no āgāsasthikāye āgāsatthikāyassa dese āgāsasthikāyapaesā addhāsamae sesaṃtaṃ ceva || aloe ṇaṃ bhaṃte ! kiṃ jīvā0? evaṃ jahā asthikāyauddesae aloyāgāse taheva niravasesaṃ jāva anaṃtabhāgūṇe| . ___ ahelogakhettalogassa ṇaṃ bhaṃte ! egaṃmi āgāsapaese kiṃ jīvā jīvadesā jīvappaesā ajīvā ajīvadesā ajīvapaesā?, goyamā! nojīvā jīvadesāvijīvapaesā viajīvāvi ajīvadesāviajīvapaesā vi, je jīvadesāte niyamā egidiyadesā 1 ahavā egidiyadesāya beiṃdiyassa dese 2 ahavā egidiyadesā ya beiṃdiyāṇa ya desā 3 evaṃ majjhillavirahio jāva anidiesujāva ahavā egidiyadesā yaaniṃdiyadesāya,jejīvapaesāte niyamā egidiyapaesā 1 ahavā egidiyapaesā ya beṃdiyassa paesā 2 ahavā egidiyapaesā ya beiṃdiyāṇa ya pasā 3 evaṃ āillavirahio jāva paṃciṃdiesu aṇidiesu tiyabhaṃgo, je ajīvā te duvihā pannattā, taṃjahā-rūvī ajīvā ya arūvī ajīvā ya, rūvī taheva,je arūvī ajīvā te paṃcavihā pannattā, taṃjahā-nodhammasthikāe dhammatthikāyassa dese 1 dhammatthikāyassapaese 2 evaṃ ahanthikāyassavi 4 addhāsamae 5|
tiriyalogakhettalogassa ṇaṃ bhaṃte ! egaṃbhi āgāsapaese kiṃ jīvā0 ?, evaṃ jahā ahologakhettalogassa taheva, evaṃ uḍḍalogakhettalogassavi, navaraṃ addhāsamao natthi, arūvī cauvvihā | logassa jahā ahelogakhettalogassa egami āgāsapaese || alogassa ṇaṃ bhaṃte! egamiāgāsapaesepucchā, goyamā! nojīvānojīvadesātaṃcevajāva anaṃtehiṃ aguruyalahuyaguṇehiṃ
First 22 of 533 passages. Read on
Linked texts (1)
- Viyāhapannatti — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit